Madagaskar prezidenti COP31da iqlim moliyalaştirişining yetişmasligini «tirik qoliş masalasi» deb atadi

Antalyadagi davlat rahbarlari sammitidagi nutq

Madagaskar prezidenti Miçaël Randrianarina Turkiyaning Antalya şahrida ötkazilayotgan BMTning COP31 iqlim konferensiyasi davlat rahbarlari sammitida öz mamlakati uçun iqlim moliyalaştirişining yetişmasligini «tirik qoliş masalasi»deb atadi. «Ambitsiyalar faqat resurslar haqiqatan ham ajratilgandagina natija beradi. Biz uçun moliyalaştirişning yetişmasligi — tirik qoliş masalasi», dedi u; sözlar sözi Anadolu agentligi keltirdi. Konferensiya 20-noyabrgaça Antalyada davom etadi.

Gezani sikloni oqibatidagi vayronagarçiliklar va mavsum narxi

Moliyalaştiriş sörovini asoslab, Randrianarina Gezani sikloni oqibatlari haqidagi ma'lumotlarni keltirdi: siklon 2026-yil 10-fevralda 250 km/soatgaça bölgan şamol tezligi bilan Madagaskarning şimoli-şarqidagi port şahri Toamasinaning uç çorak qismini vayron qildi. Uning aytişiça, 600 ming kişi zarar körgan, 2026-yilgi siklon mavsumi esa mamlakatga deyarli 2,5 mlrd dollarga tuşdi. Anadolu havola qilgan Madagaskar tabiiy ofatlar boşqarmasi ma'lumotlariga köra, Gezani sönggi yillarda mamlakatga zarba bergan eng kuçli siklonlardan biri bölib, kamida 62 kişining hayotini olib ketgan.

«Kamdan-kam uçraydigan uglerod çökmasi davlat» va törttalik talab

Prezident Madagaskarni «dunyodagi kam sonli uglerod çökmasi davlatlaridan biri» deb atadi va noyob biologik xilma-xillikni, tabiiy örmonlarni, mangrlarni va marjon riflarini eslatib ötadi: taxminan 31 million kişi yaşaydigan oroldagi turlarning qariyb 90 foizi Yerda boşqa heç qayerda uçramaydi. Şu bilan birga, mamlakatga dunyodagi issiqxona gazlari çiqindilarining atigi 0,08 foizi töğri keladi, BMT ma'lumotlariga köra esa bu yil qariyb 1,6 million kişi oziq-ovqatning keskin yetişmasligiga duç kelmoqda.

Milliy reja va donorlarga qaratilgan talablar

Randrianarina Madagaskarning eng yangi milliy iqlim rejasida 2035-yilgaça çiqindilarni 34 foizga kamaytiriş va 2030-yilgaça qayta tiklanadigan energiya uluşini 85 foizga yetkaziş nazarda tutilganini, bu esa jami 13,86 mlrd dollar investitsiyani talab qilişini ma'lum qildi. U törtta talabni bildirdi: soddalaştirilgan töğridan-töğri kiriş imkoniyatiga ega grantlar orqali moslaşuv moliyalaştirişini oşiriş; Madagaskar allaqaçon ariza topşirgan yöqotişlar va zararlar jamğarmasini töliq töldiriş; uglerod çökmasi davlatlar va oldindan çora köriş harakatlarini rasman e'tirof etiş hamda ular uçun alohida moliyalaştiriş ajratiş; okean taşabbuslariga investitsiyalar bilan toza energiyaga adolatli ötiş. «Iqlim adolatini jamoaviy javobgarlikka aylantiramiz», deb çaqirdi u.