Turkiyada qadimgi yunon qöşinining Qora dengizga yöli böylab yangi turistik marşrut oçildi

«On ming» izidan ötgan marşrut

Turkiya turizmni rağbatlantiriş va rivojlantiriş agentligi qadimgi yunon sarkardasi va tarixçisi Ksenofont tasvirlagan «on ming» yurişidan ilhomlangan yangi turistik marşrutni işga tuşirdi. Anadolu agentligi xabariga köra, «Anabasisning şimoliy marşruti» «Qadimgi şaharlar marşruti» loyihasining uçinçi bosqiçi böldi va tört viloyatni — Erzurum, Bayburt, Gümüşhane va Trabzonni boğlaydi.

Tarixiy asos

Nomi Ksenofontning «Anabasis» asariga işora qiladi — bu miloddan avvalgi 401-yilda Kunaxa jangida Kiçik Kir halok bölgandan söng taxminan 10 000 yunon yollanma askarining çekinişi haqidagi asardir. Rahbari va qömondonlaridan ayrilgan askarlar Mesopotamiya va Anatoliya orqali oğir yöl bosib, nihoyat Qora dengizga yetib bordi. Agentlik ma’lumotlariga köra, Ksenofont hikoyasi nafaqat harbiy yuriş tasviri, balki öşa davr geografiyasi, xalqlari va turmuş şaroitlari haqidagi ma’lumotlari bilan ham qimmatli.

Marşrutga nimalar kiradi

Zamonaviy marşrut şarqiy Anatoliya, Çoruh daryosi havzasi va Qora dengizga olib boradigan toğ dovonlaridagi arxeologik yodgorliklar, tarixiy aholi punktlari, diniy inşootlar va tabiiy manzalarni birlaştiradi. Erzurumda sayyohlarga Narman va Oltuning «yovvoyi çimney»lari, Kamalak tepaliklari, Engüzek qal’asi, Pirinkalar çanği maydonçasi va Osk-Vank monastiri körilişi taklif etiladi. Bayburtda — Bayburt qal’asi, Ulu masjidi va Aydıntepe yer osti şahri. Çoruh ustidan kötarilib turgan qal’a ötmişda şarqiy Anatoliya va Qora dengiz örtasidagi yöllarni himoya qilgan: u Vizantiya davrida ta’mirlangan, keyinçalik turkiy sulolalar va Usmonli imperiyasi tomonidan mustahkamlangan. Ulu masjidi saljuqiylar diniy me’morçiligining muhim namunasi hisoblanadi; katta restavratsiyalarga qaramay, minoraning ba’zi qismlari va bezak elementlari kabi dastlabki tuzilmaning qismlari saqlanib qolgan.

Gümüşhane va Trabzon

Gümüşhaneda marşrut qadimgi Satala şahri, Santa xarobalari va Eski Gümüşhane sifatida maşhur bölgan tarixiy Süleymaniye mahallasi orqali ötadi. Kumuş konlari va Ipak yölidagi joylaşuvi tufayli bu mahalla yirik konçilik va savdo markaziga aylangan; masjidlar, çerkovlar, hammomlar, köpriklar va madrasalar turk, yunon va arman jamoalari yonma-yon yaşagan köp millatli ötmişini aks ettiradi. Dumanlı qişloği yaqinidagi toğ yonbağirlaridagi Santa xarobalari 300 dan ortiq uy, çerkovlar va boşqa toş inşootlarni öz içiga oladi; 1923-yilgi aholi almaşinuvidan söng aholi punkti asosan böşab qolgan va hozir arxeologik hamda tabiiy obyekt sifatida muhofaza qilinadi. Marşrut Trabzonda yakunlanadi: u yerda sayyohlarga Çal ğori, Janikdere şarşarasi, Devuşek monastiri (Kız Manastırı), an’anaviy Qora dengiz arxitekturasi, şuningdek, Beşikdüzü qirğoğidan Qora dengiz panoramasi körinadigan Beşikdağı toğiga boradigan kanat yöli va Mustafo Kamol Otaturk şahrga taşriflari çoğida töxtagan Otaturk uyi kiradi.