Rossiya, Ukraina va AQŞ muzokaralari Abu-Dabida deyarli bir yillik tanaffusdan keyin qayta boşlanmoqda

Fevraldan buyon ilk raund

Rossiya, Ukraina va AQŞ seşanba kuni Abu-Dabida uç tomonlama muzokaralarni qayta boşlamoqda — bu fevraldan buyongi birinçi şunday raund, deb xabar beradi Anadolu. Vaşington vositaçiligida ötadigan ikki kunlik uçraşuvlar uruşdan keyingi xavfsizlik kafolatlari, mumkin bölgan öt öçiriş va gumanitar masalalarga bağişlangan. Muzokaralar jangovar harakatlar davom etayotgan va qiş oldidan xalqaro bosim ortib borayotgan şaroitda ötkazilmoqda. AQŞ prezidenti Donald Tramp Vladimir Putin va Vladimir Zelenskiy bilan yaqinda ötkazgan aloqalardan söng vositaçilik sa’y-harakatlarini faollaştirdi; Putin oktyabr oxirida Sankt-Peterburgda maxsus elçi Stiv Vitkoff bilan uçraşuvdan keyin yangi raundga rozi böldi.

Delegatsiyalar tarkibi va Yevropa masalasi

AQŞni Vitkoff va Jarod Kuşner, Rossiyani prezident yordamçisi Vladimir Medinskiy Taşqi işlar vazirining örinbosari Sergey Ryabkov va Mixail Galuzin bilan birga, Ukrainani taşqi razvedka rahbari Rustem Umerov Kirill Budanov, Sergey Kisitsa va David Araxamiya bilan birga jamoa sifatida taqdim etmoqda. Yevropa Komissiyasi va Yevropa Kengaşi Byorn Zaybert va Anna-Mariya Bura boşçiligida Fransiya, Germaniya va Buyuk Britaniya vakillari hamrohligida qöşma jamoa yuboradi. Yevropaning iştiroki sezgir masala bölib qolmoqda: Kiyev Yevropa mamlakatlari qit’aning kelajakdagi xavfsizlik arxitekturasini belgilaşda ovozga ega bölişi kerakligini ta’kidlaydi, Moskva esa uçraşuvni uç tomonlama format deb ataydi, biroq oxir-oqibat yevropaliklar bilan maslahatlaşuvlar zarur bölişini tan oladi. Yevropaliklar Rossiya delegatsiyasi bilan töğridan-töğri muzokara olib boradimi yoki yöqmi, hozirça noma’lum.

Asosiy qarama-qarşiliklar

Markaziy masala — hududiy masala. Moskva Kiyev nazoratidagi Donetsk, Lugansk, Zaporijjya va Xerson viloyatlari qismlaridan Ukraina qöşinlarini olib çiqişni talab qilib, 2022-yilgi referendumlarga tayanadi; Kiyev ular ustidan Rossiya suverenitetini har qanday rasmiy tan olişni rad etadi. Ukraina tomoni jangovar harakatlarni hozirgi aloqa çiziği böylab töxtatişni — yangi çegaralarni tan olmasdan — boşlanğiç nuqta sifatida qabul qilişi mumkin. Sulh tartibi böyiça ham pozitsiyalar farq qiladi: Kiyev avval jangovar harakatlarni töxtatiş kerak deb hisoblaydi, Moskva esa şartsiz sulhga qarşi, çunki pauza Ukrainaga armiyasini mustahkamlaş imkonini berişidan çöçaydi. Şundan kelib çiqib, kelişuvlarga rioya qilişni nazorat qiliş masalasi ham yuzaga keladi.

Xavfsizlik kafolatlari, NATO va sanksiyalar

Kiyev NATO nizomining 5-moddasiga teng bölgan majburiy ğarb kafolatlariga erişişga intiladi va xorijiy harbiy kontingentlarni joylaştiriş mumkinligini qöşimça himoya darajasi sifatida körib çiqadi. Moskva bunga qarşi: u öz xavfsizlik manfaatlarini va Yevropa arxitekturasini butunlay hisobga olişni talab qiladi, Ukrainaning alyansga a’zo bölişiga qarşi çiqadi va Ğarb harbiylari Ukrainada qonuniy harbiy nişonga aylanişidan ogohlantirdi. Kun tartibiga Rossiyaga qarşi ğarb sanksiyalari, şuningdek, Zelenskiyning ustuvor vazifalari ham kirişi mumkin: energetika infratuzilmasini himoya qiliş, Qora dengizda xavfsiz kema qatnovini tiklaş va asirlar almaşinuvini kengaytiriş. Kema qatnovi masalasi Ukraina va Rossiya doniga qaram bölgan Afrika va Osiyo mamlakatlariga ham tegişli.

Istiqbollar

Yutuq ehtimoli past: bu yilgi oldingi raundlar körinadigan taraqqiyot bermadi, jarayon esa Vaşingtonning e’tibori Eron bilan uruşga ötganda uzilib qoldi. Taxminan 1200 kilometrlik front çiziği böylab jangovar harakatlar davom etdi, ular kuçli dron va raketa zarbalari bilan birga keçdi. Tramp optimizm bildirib, Rossiya va Ukraina bitimga «juda yaqin» deb aytgan, biroq tomonlarning hududlar, NATO va kafolatlar böyiça pozitsiyalari hanuz uzoq. Anadolu bahosiga köra, Abu-Dabidagi uçraşuvning yanada real maqsadi yakuniy kelişuv emas, balki töğridan-töğri aloqalarni qayta tiklaşning özi bölişi mumkin.