Gaz uruşi narxi: superdavlatlarning energiya uçun kuraşi britaniyaliklarning hisob-fakturalariga qanday zarba bermoqda

Asosiy ma’lumotlar

Britiş Gas, EDF va E.ON prognozlariga köra, Britaniya uy xöjaliklarining hisoblari yanvarda çorakdan köproqqa — yiliga taxminan £460ga oşişi mumkin
Britiş Gas, EDF va E.ON prognozlariga köra, britaniyalik xonadonlarning yanvardagi hisob-kitoblari çorakdan köproqqa — yiliga taxminan £460 ga oşişi mumkin
Hukumat £1,5 mlrdlik xitoylik şamol zavodini rad etdi, ammo Jackdaw gaz konini ma'qulladi; Rosebank böyiça qaror yaqin haftalarda kutilmoqda
COP31da AQŞ Parij kelişuvidan çiqqanidan keyin namoyon bölmaydi, Xitoy esa toza texnologiyalarda yetakçiligini kuçaytirmoqda
COP31 da AQŞ Parij kelişuvidan çiqqani sababli namoyon bölmaydi, Xitoy esa toza texnologiyalardagi yetakçiligini kuçaytirmoqda

Minglab milya uzoqdagi uruş — poçta qutisida

Fevral oyida AQŞ va Isroilning Eronga, aslida Hormuz boğozini yopib qöygan zarbalaridan söng neft va gaz narxlari keskin oşdi. Britiş Gas, EDF va E.ON kabi yirik ta'minotçilarning sönggi prognozlariga köra, yanvarda örtaça Britaniya oilasining energiya hisob-fakturalari çorakdan köproqqa — yiliga taxminan £460ga sakraşi mumkin. Bu Britaniyadan minglab milya uzoqdagi uruş uning hisob-fakturalariga aks etuvçi tört yil içidagi ikkinçi holat: tadqiqot taşkilotlari Energy and Climate Intelligence Unit va E3G baholaşiça, Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirişidan keyingi oldingi zarba uy xöjaliklariga qöşimça £63 mlrd — har biriga taxminan £2200 — tuşdi. Buni BBC News iqlim muharriri Justin Rowlatt yozadi.

Londonning ikki qarori: Xitoy turbinalariga yöq, gazga ha

Vaziyat Antaliyada bölib ötadigan COP31 iqlim sammiti oldidan keskinlaşdi, u yerda ikki energetika superdavlatining strategiyasi töqnaşadi: AQŞ rekord darajada neft va gaz qazib olişni kuçaytirib, qazilma yoqilğiga urğu beradi, Xitoy esa quyoş panellari, batareyalar va elektromobillarga. AQŞdan deyarli çorak import gazini va «toza» uskunalarning katta qismini Xitoydan sotib oluvçi Buyuk Britaniya ular orasida siqilib qoladi. Hukumatning yaqinda qabul qilgan ikki qarori bunga misol: mart oyida amerikalik qonunçilarning murojaatidan söng vazirlar xavfsizlikka havola qilib, xitoylik Ming Yang kompaniyasining Şotlandiyada £1,5 mlrdlik, 1500 iş örniga ega bölgan şamol turbinalari zavodini quriş rejasini tösib qöydi — xavfning özi omma oldida oşkor qilinmadi. Ötgan oy esa Şimoliy dengizdagi yangi Jackdaw gaz koni tasdiqlandi. Bu tasdiqdan ikki kun ötib yaponiyalik Sumitomo Electric Britaniyadagi birinçi suv ostidagi HVDC kabel fabrikasini Niggda oçdi — xorijiy investitsiya, ammo Xitoydan emas.

Yangi qazib oliş hisoblarni kamaytiradimi? Vazir «yöq» deydi

Tanqidçilar hukumatni yuqori hisoblar uçun ayblamoqda: konservatorlar yetakçisi Kemi Badenoç «qöltiq öynaşni töxtatişni» va qazib olişga ruxsat berişni söradi, uni «oilalarni hisoblar ösişidan himoya qilişning yagona yöli» deb atadi. Keyingi qaror — Şetland orollaridan ğarbda joylaşgan, Buyuk Britaniyaning eng katta işlanmagan neft maydoni bölgan Rosebank koni böyiça — yaqin haftalarda kutilmoqda va xabar qilinişiça, kabinetni ikkiga bölgan. Biroq energetika vaziri Miatta Fahnbulle BBCga bergan intervyusida aniq aytdi: Britaniyaning qöşimça neft va gaz qazib olişi hisoblarni kamaytirmaydi, çunki «neft va gaz oxir-oqibat global bozorlarda sotiladi». Uning asosiy ustuvorligi — energiya arzonligi, bunga yölni esa u «özimizning toza energetikamizda» köradi. Şu bilan birga, yangi qazib oliş hajmi çeklangan: Jackdaw zaxiralari Britaniyaning gazga bölgan talabining atigi bir neça oyini, Rosebank esa neft iste'molining bir yildan kamroğini qoplaydi, Şimoliy dengizdagi qazib oliş esa 1999-yildagi çöqqidan allaqaçon uçdan ikki qismdan ortiq kamaygan.

Qayta tiklanadigan muqobil yöl ham arzon hisoblar kafolati emas

«Qaziş emas, quriş» tarafdorlarining dalili: Climate Çange Committee hukumat iqlim maslahatçilarining hisob-kitoblariga köra, 2022-yildagi narx zarbasining takrorlanişi yuqori karbonli yölda hisoblarni 59 foizga, qayta tiklanadigan energetikaga urğu berganda esa atigi 4 foizga oşirardi. Lekin bu yölda ham öz muammolari bor: inflyatsiya boşlanğiç xarajatlarni oşirdi (Ørsted ta'minot zanjiridagi narxlar oşgani uçun Yorkşir qirğoğidagi ulkan Hornsea 4 şamol parkini bekor qildi), yuqori foiz stavkalari qarz moliyalaştirişni qimmatlaştirdi, gaz stansiyalari esa hali ham köpinça elektrning ulgurji narxlarini belgilab beradi — şuning uçun şamol va quyoşdan olinadigan tejamkorlik har doim ham iste'molçilar hisoblariga yetib bormaydi. Bunga «xitoy savoli» ham qöşiladi: Xitoy dunyodagi quyoş panellari va batareyalarning katta qismini va elektromobillarning taxminan uçdan ikki qismini işlab çiqaradi, mart oyida esa Ember think tank ma'lumotlariga köra, uşbu mahsulot eksporti yillik hisobida rekord 70 foizga oşgan. Fahnbulle Britaniya petrodavlatlarga boğliqlikni Pekinga boğliqlikka almaştirayotganini tan oldi, «diversifikatsiyalangan global bozorga» umid qilib va köproq mahalliy işlab çiqarilgan turbinalarni körişni xohlaydi.

Iqlim maydonida rollar almaşinuvi

COP31 sammiti yana bir özgarişga duçor bölmoqda: AQŞ bu yil Parij kelişuvidan rasman çiqdi va kutilayotirişiça, sammitga delegatsiya yubormaydi. Amerikaning bosimi bölmaganda, milliy majburiyatlar jamlanib, 2035-yilga qadar global çiqindilarni atigi 6% ga qisqartirişni ta'minlaydi — bu BMT olimlarga tayanib ma'lum qilişiça, isişni 1,5°C çegarada uşlab turiş uçun zarur bölgan miqdorning atigi öndan bir qismi. Böşagan örinni Xitoy töldirmoqda: Asia Society Policy Institute vakili Li Şuo buni «rollar almaşinuvi» deb ataydi — muzokaralarning bir vaqtlar «juda ehtiyotkor iştirokçisi» bölgan Xitoy endi iqlim kun tartibini ilgari surişni öz milliy manfaatlarida köradi va COP31 ning flagman maqsadlaridan birini — energiyani 35% elektr hisobidan olişni — muddatidan beş yil oldin bajarişga niyat qilgan. Byudjeti allaqaçon çözilgan britaniyalik xonadonlar uçun bu Şimoliy dengiz gazi va xitoylik «elektronlar» örtasidagi tanlovni eng qimmat paytda — yanvardagi hisob-kitoblar sakraşidan oldin qilişga töğri keladi, degan ma'noni anglatadi.