Asosiy ma’lumotlar

  • 350 dan ortiq quş turining ovozlari 52 tildagi inson nutqi va qöşiği bilan soliştirildi
  • Umumiy qonuniyatlar sayraşni örganiş qobiliyatidan qat'i nazar barça quş guruhlarida namoyon böldi
  • Iş Science jurnalida çop etildi

Tovuşning universal qonuniyatlari

Kanadaning McGill universiteti biologlar guruhi butun dunyo böylab quşlar sayraşi va odamlar nutqini birlaştiruvçi qonuniyatlarni aniqladi: tovuş balandligining kiçik oraliqlari, tekis va oldindan başorat qilinadigan ritmlar hamda jumlaning oxirgi tovuşining çözilişi. Natijalar Science jurnalida e'lon qilindi, deb xabar qiladi Gazeta.Ru.

Qiyoslaş qanday ötkazildi

Işda 350 dan ortiq quş turining ovozlari qiyoslandi: sayroq quşlar, kolibri, şuningdek, sayraşi irsiy, örganilmaydigan yaqin guruhlar — suboscinlar va közöylar. Yozuvlar yovvoyi tabiat tovuşlarini töplaydigan xeno-canto kroudsorsing saytidan olindi va qariyb 70 ming vokal element qölda belgilandi. Söng quşlar ğirramlari 52 tildagi inson nutqi va qöşiq bazalari bilan soliştirildi — qonuniyatlar mos keldi.

Kutilmagan natija

Qiyoslaş iştirokçilari tarkibi alohida qiziqiş uyğotadi. Sayroq quşlar, kolibri va tötiquşlar — «ovoz böyiça örganuvçilar»: ular sayraşni bolaning nutqni özlaştirgani kabi taqlid yöli bilan egallaydi. Suboscinlar va közöylar esa tuğilibanoq, «dastur böyiça» sayraydi. Biologlar örganuvçi turlarda inson bilan öxşaşlik yaqqolroq bölişini kutgan edi, ammo hisob-kitob umidni oqlamadi: umumiy qoidalar barça guruhlarda bir xilda, sayraşni örganiş qobiliyatidan qat'i nazar namoyon böldi. Bu tadqiqot quşlar sayraşini inson ovozlari jahon töplami bilan quşlarning ikki lageri — «örganuvçilar» va «tabiiy sayrovçilar» böyiça bir vaqtda soliştirilgan birinçi iş böldi.

Mumkin bölgan izoh

«Quşlar va odamlardagi umumiy akustik namunalarni tovuş çiqarişning öxşaş mexanizmlari yoki tovuşlarni idrok etiş xususiyatlari tuşuntirişi mumkin, deb hisoblaymiz, — dedi tadqiqotning birinçi muallifi Logan James. — Masalan, quşlar va odamlarga notadan notaga balandlikni keskin özgartiş qiyin — şundan kiçik oraliqlar kelib çiqadi. Oxirgi tovuşning çözilişi esa, ehtimol, sayraş va nutqdagi nafas oliş bilan boğliq». Mualliflar fikriça, natijalar odam va hayvonlar uçun umumiy bölgan vokalizatsiya va eşitişning biologik asoslarini izlaşga yordam beradi. «Bu quş guruhlarining odamga qançalik öxşaşligini hisobga olib, iş hamkasblarni uzoq vaqt e'tiborsiz qoldirilgan, sayraşni örganmaydigan patililarni örganişga undaydi, degan umiddamiz», — dedi katta muallif, professor Jon Sakata.