Asosiy ma’lumotlar
- Yan Rujiçka aytişiça, PPF Group allaqaçon Serbiya, Moldova va Ukrainaga sarmoya kiritmoqda va Osiyodagi iştirokini qisqartirmoqda
- Rujiçka Moldova va Ukraina istiqbolini 2004-yildagi kengayişdan keyingi Polşa va Çexiya ösişi bilan soliştiradi
- U Yevropa Komissiyasi muzokaralarining sekin suratini tanqid qilib, nomzodlarga yagona bozorga çeklangan kiriş taklif etadi
Investor nomzod davlatlarga qilingan garov allaqaçon amalga oşirilganini tuşuntirib berdi
Yevropa Ittifoqiga sönggi qöşilişdan beri 13 yildan oşdi; hozir blokda töqqizta rasmiy nomzod davlat bor, ularning ba’zilari, masalan Albaniya, muzokaralar 2027-yilda yakunlanişini kutmoqda. Kengayiş iqtisod va investorlar uçun nima ma’no anglatişi haqida Euronews’ning The Big Question dasturida çexiyalik xususiy investitsiya guruhi PPF Group’ning taşqi aloqalar böyiça direktori Yan Rujiçka fikr yuritdi.
Ötmiş tajribasidan dalil: 2004-yil ssenariysining takrorlanişi
Rujiçka öz bahosini YI’ning 2004-yildagi eng yirik kengayişi misoliga asoslaydi, öşanda ittifoq uning tuğilgan Çexiyasi ham qatnaşgan 10 davlat bilan töldi. Arzon mehnat, malakali kadrlar va an’anaviy tarmoqlarga ega bölgan Polşa va Çexiya ikki ön yillikda şiddatli ösişni boşdan keçirdi. Uning fikriça, Moldova va Ukraina ham şunga öxşaş xususiyatlarga ega, şu bois a’zolikdan keyin yaxşi istiqbolga ega. U alohida Ukraina mudofaa sektorini ajratib körsatdi: «bu hozir Yevropada köp uçramaydigan narsa», — dedi va ukrainalik investorlar allaqaçon Yevropaga kelmoqda, faqat sarmoya izlayotgani yöq, deb qayd etdi. E’tiborli tomoni şundaki, PPF Group’ning özi allaqaçon Serbiya, Moldova va Ukrainadagi kompaniyalarga sarmoya kiritmoqda: «Biz, PPF, pul bilan ovoz beramiz. Osiyodagi iştirokimizni qisqartiryapmiz va bu yerga ança köp sarmoya kiritmoqdamiz», — dedi Rujiçka va jozibadorlik sabablari orasida yagona bozor, qonun ustuvorligi va başorat qilinadiganlikni atadi.
Kiçik biznes — harakatlantiruvçi kuç, asosiy xavf esa — harakatlaniş kayfiyatini yöqotiş
Rujiçka yagona bozorning kiçik va örta biznes uçun rolini ta’kidladi: uning sözlariga köra, iqtisodiyotning 65 foizi — YI-15, YI-27 va nomzod davlatlarni qöşib — «iqtisodiyotlarimizni yuritadigan» kiçik korxonalar. Kengayiş, uning qaraşiga köra, kiçik va örta kompaniyalarga ösiş imkonini beradi, bu esa PPF kabi yirik öyinçilarning qiymatini oşiradi. Şu bilan birga u jarayon xavflarini tan oladi va Yevropa Komissiyasi muzokaralarining sekin suratini tanqid qiladi, bu, uningça, investorlarni qörqitadi: «eng katta xavf — harakatlaniş kayfiyatini yöqotiş». Dalil sifatida u Islandiya misoliga murojaat qiladi, u yerda 27 emas, 28 a’zoning roziligi talab qilinadi, nomzod davlatlarda YI’ning obrösi pasayib bormoqda: mamlakat 2010-yilda nomzod maqomini oldi, muzokaralar 2013-yilda töxtatildi, 2026-yil avgustida esa referendumda saylovçilar qöşilişni qayta boşlaşga qarşi ovoz berdi. Nomzodlarning iştiyoqini yöqotmaslik uçun Rujiçka ularga töliq a’zolikni kutiş örniga çeklangan kiriş huquqlarini — masalan, yagona bozorga kiriş yoki yuk taşiş töğrisidagi kelişuvni — berişni taklif qildi.
