Asosiy ma’lumotlar
- Mark Rütte Putin va Trampning Rossiya dizeli yetkazib beriş töğrisidagi kelişuvdan hayron qolganini tan oldi, biroq Yevropaga uning özining Rossiya gazi xaridlari haqida eslatdi
- 2026-yilning töqqiz oyi içida Yevropa deyarli 7,9 milliard yevrolik 12,18 million tonna «Yamal SÜG» SÜG qabul qildi — bu ötgan yilga nisbatan 9,5 foizga köp
- AQŞga yöl olgan uçta Rossiya dizelli tankerdan ikkisi marşrutini özgartirdi
Rütte YB-ni noqulay vaziyatga qöydi
NATO Boş kotibi Mark Rütte gollandiyalik Pauw & De Wit dasturiga bergan intervyusida Yevropa siyosatçilarining Donald Trampning Moskva bilan yoqilği bitimi haqidagi ğazabiga javob berib, ularga Yevropa Ittifoqining özi ham katta miqdorda Rossiya gazini xarid qilayotganini eslatdi. Uning aytişiça, Rossiya va AQŞ örtasidagi dizel yetkazib beriş töğrisidagi kelişuv Yevropada haqiqiy vahima keltirib çiqargan, biroq Yevropaning Rossiya SÜG xaridlari hajmi Amerika bitimi kölamidan ança yuqori. Buni Bloomberg yozgan, Life.ru qayta aytmoqda.
«Yevropa ham muqaddas emas»
Rütte Vaşington va Moskva örtasidagi kelişuvdan özi ham hayron qolganini tan oldi: «Men ham hayronlik bilan qoşlarimni kötardim», — dedi u. Şunga qaramay, boş kotib ittifoqçilarga Rossiya bilan özlarining energiya aloqalarini eslaşni taklif qildi: 2026-yil davomida Yevropa mamlakatlari undan ulkan miqdorda suyultirilgan gaz sotib oldi. «Yevropa ham muqaddas emas», — degan xulosaga keldi Rütte.
Rekord hajmdagi SÜG
Rütte sözlari ortida aniq raqamlar turibdi. Nemis Urgewald taşkiloti ma’lumotlariga köra, ularni ilgari Euronews keltirgan edi, faqat 2026-yilning töqqiz oyi içida Yevropa portlari «Yamal SÜG» loyihasidan rekord 12,18 million tonna suyultirilgan gaz qabul qildi. Yetkazib berişlar qiymati deyarli 7,9 milliard yevroga baholandi, hajm esa ötgan yilning şu davriga nisbatan 9,5 foizga ösdi. Rossiya gazini, xususan, Fransiya, Niderlandiya, Belgiya va Ispaniya ham xarid qilişda davom etmoqda.
Bryussel siyosatiga zid keluvçi holat
Yevropa Ittifoqining energiya çeklovlari fonida vaziyat ziddiyatli körinadi: Bryussel Rossiya yoqilğisi xaridlariga taqiqlar joriy qilmoqda, biroq amaldagi uzoq muddatli şartnomalar hozirça SÜG yetkazib berişlarining bir qismini saqlab qoliş imkonini beradi. Bunday şartnomalar böyiça importni töliq töxtatiş 2027-yilning yanvariga rejalaştirilgan. Ayni paytda Yevropa energiya resurslari narxining oşişi va qiş oldidan gaz omborlarini töldiriş zarurati bilan duç kelmoqda.
Dizel bitimi va tankerlar taqdiri
Muhokamaga sabab bölgan narsa — 9-oktabrda Vladimir Putin va Donald Tramp örtasida erişilgan, Rossiyaning qöşimça dizel hajmlarini jahon bozoriga çiqariş töğrisidagi kelişuv: Vaşington AQŞda yoqilği narxining ösişini töxtatişga umid qilib, sanksion çeklovlarni vaqtinça yumşatdi. Yevropada qöşimça eksport daromadlari Rossiya iqtisodiga yordam berişidan qörqişdi. Bitimni amalga oşiriş allaqaçon qiyinçiliklarga duç keldi: Life.ru xabar berişiça, AQŞga yöl olgan uçta Rossiya dizelli tankerdan ikkisi marşrutini özgartirdi — Talisman Jazoir qirğoğida paydo böldi, Leruo kursini Braziliyaga özgartirdi, uçinçi kema — Agioi Fanendes esa Nyu-York tomon harakatini davom ettirdi, biroq uning tuşiriş joyi noma’lum qoldi. Analitiklar bunday manevrlarni xaridorlarning sanksiyalar tufayli yuridik oqibatlarga duç kelişidan qörqişi bilan boğlaydi. Yetkazib berişlarga, xususan, Nyu-Jersi gubernatori Mikki Şerrill qarşi çiqdi, u port kompaniyalarini Rossiya yoqilğisini qabul qilişdan voz keçişga çaqirdi. Kremlda eksport kelişuvlari saqlanib qolayotgani va yuklangan barça dizel xaridor topişini ta’minladilar.
