Kembrij olimlari sun’iy intellekt yordamida quş grippiga qarşi birinçi keng spektrli vaksina yaratdi

Birdan köp ştammlarga qarşi bitta vaksina

Kembrij universiteti olimlari sun’iy intellekt yordamida yaratilgan quş grippiga qarşi birinçi «keng spektrli» vaksinani işlab çiqdi. An’anaviy preparatlardan farqli ölaroq, ular faqat virusning bitta variantiga immunitet beradi, yangi nomzod esa keng qamrovli ştammlar diapazoniga qaratilgan bölib, işlab çiquvçilarning aytişiça, hali paydo bölmagan variantlardan ham himoya qila oladi. Bu haqda Euronews Cell Reports Medicine jurnalida çop etilgan tadqiqotga tayanib xabar berdi.

Preparat qanday yaratildi

Işga rahbarlik qilgan Jonatan Xini Kembrijdagi Virusli zoonozlar laboratoriyasidan vaksina «virusning evolyutsiyasiga javob beriş emas, balki uni oldindan başorat qiliş uçun yaratilganini» tuşuntirdi. Jamoa butun dunyo böylab monitoring dasturlaridan quş grippi viruslarining genetik ketma-ketliklari haqidagi ma’lumotlarni — yovvoyi hayvonlar, qişloq xöjaligi hayvonlari va infeksiyalangan odamlardan olingan namunalarni ham qamrab olgan holda — töpladi hamda hisoblaş va evolyutsion algoritmlar yordamida sun’iy intellekt tomonidan optimallaştirilgan beş sintetik antigen işlab çiqdi. Ular virusning global xilma-xilligini aks ettiradi va uning immunitet himoyasidan qoçişiga tösqinlik qilişi kerak. «Sun’iy intellektdan foydalaniş vaksina işlab çiqiş jarayonini sezilarli darajada tezlaştiradi, şundan söng biz nomzod vaksinalarni laboratoriyada sinab, ularning işonçli va xavfsiz ekaniga işonç hosil qila olamiz», — dedi Xini.

Hayvonlar ustidagi natijalar va keyingi qadamlar

Klinikadan oldingi tadqiqotlarda vaksina siçqonlar va xuraklarni genetik jihatdan turli xil virus variantlaridan töliq himoya qildi, barça variantlar allaqaçon odamlarda infeksiya keltirib çiqargan va pandemiya uçun potensial xavf sifatida qaraladi. Soliştiriş uçun: Jahon soğliqni saqlaş taşkilotining mavjud vaksinasi bilan immunizatsiya qilinganda, xuddi şu viruslarga duç kelgan hayvonlarning atigi yarmi tirik qoldi. Mualliflar preparat bitta ştammga qaratilgan va hozirda pandemiya ehtimoliga qarab zaxiralanayotgan standart nomzod vaksinalarga qaraganda kengroq himoya va yuqoriroq omon qoliş körsatkiçlarini ta’minlaşini ta’kidlaydi.

Kontekst: bu pandemiyaga tayyorgarlik uçun nima uçun muhim

Quş grippi, koronaviruslar kabi, tez mutatsiyalanadigan, hayvonlardan odamlarga ötişi va ham immunitet tizimidan, ham mavjud vaksinalarning himoyasidan qoçişi mumkin bölgan RNK-viruslarga kiradi. Hozirgi pandemiyaga tayyorgarlik allaqaçon paydo bölgan variantlarga qarşi zaxira vaksinalarga asoslangan, şu bois mualliflarning aytişiça, yangi avlod preparatlari milliy bioxavfsizlik va soğliqni saqlaş tizimlarining barqarorligi uçun «vaziyatni tubdan özgartiradi»: «Biz epidemiya va pandemiya oçoqlariga zudlik bilan javob bera olamiz, hozirgidek doim orqada qolmaymiz», — dedi Xini. Işni Kembrij universiteti va uning DIOSynVax Ltd kompaniyasi olib bordi; şu yilning boşida xuddi şu jamoa odamlarda sinovdan ötgan birinçi töliq sun’iy intellekt bilan loyihalangan vaksinani yaratgan edi — u Ebola va koronaviruslar, jumladan keng qamrovli viruslarga qarşi möljallangan edi. Eslatib ötamiz: quş grippiga qarşi yangi vaksina hozirça odamlarda sinovdan ötmagan — mualliflarning rejalasiga köra, keyingi bosqiç klinik sinovlar, söngra platformani mavsumiy grippga qarşi vaksinalar va boşqa tez evolyutsionlanadigan RNK-viruslarga kengaytiriş.