Respublikaçilar örtaça saylovlarda mağlub böldi: Tramp Eronga qarşi uruş rolini tan oldi

Trampning tan olişi va Vensning qaraşi

AQŞ prezidenti Donald Tramp çorşanba kuni Eronga qarşi uruş va uning oqibatida yoqilği narxlarining oşişini Respublikaçilar partiyasining örtaça saylovlardagi yirik mağlubiyatining tuşuntirişi sifatida «köp jihatdan töğri» deb tan oldi; öşa saylovlar yakunida demokratlar ham Senat, ham Vakillar palatasini nazoratga oldi. Şu bilan birga, AFPma'lumotiga köra, Tramp seşanba kuni saylov uçkalari yopilgandan söng darhol bildirgan fikrini takrorladi: saylovçilarning zarbasiga qaramay, u «buni yana qilgan bölurdim». 2028-yilda prezidentlikka da'vogarlik qilişi mumkin bölgan şaxs sifatida naşr tomonidan tilga olingan vitse-prezident Jey Di Vens aniqroq ifoda işlatdi: «Mağlubiyatimizning sababi — uruş. Prezident buni keçqurun özi aytdi», — deb yozdi u X tarmoğida.

Saylovda iqtisod omili

Köplab amerikalik saylovçilar ovoz beriş sabablari orasida hayot qimmatligi va Eronga qarşi uruşni atadi. Fevral oxiridan buyon davom etayotgan AQŞ va Isroilning Eronga zarbalariga javoban Tehron Hurmuz böğozini — jahon energiya tranzitining asosiy tomirini — yopib qöydi, bu esa neft narxlarini keskin oşirdi. Şimoliy Karolina soya işlab çiqaruvçilar assotsiatsiyasi raisi Çarlz Xoll AFPga bergan ma'lumotida, odatda işonçli respublikaçi saylovçilar, masalan, fermerlar uçun yuqori energiya xarajatlari «şunçaki umidsizlikka olib boradi», dedi va öz ştatida demokratlarga keskin buriliş qayd etdi: «Bu menga ular biror narsaga qarşi ovoz berganini bildiradi. Agar bu fermerlar bölsa, ehtimol, dizel yoqilğisining yuqori narxiga qarşi».

Mağlubiyat sabablari haqida turli baholar

Barça tahlilçilar saylov natijasini Eronga boğlamaydi. Xalqaro munosabatlar kengaşining katta ilmiy xodimi Jeyms Lindsi AFPga «tarixiy mağlubiyat» respublikaçilar uçun «Erandan ança keng sabablar bilan» yuz berganini aytdi va natijani Tramp kun tartibining katta qismi rad etilişi deb baholadi: prezident 2024-yilda hayotni arzonlaştiriş va'dasi bilan saylangan edi, ikki yil içida amerikaliklar, uning sözlariga köra, hayot «yanada qimmatlaşganiga» işonç hosil qildi. Şu bilan birga, u Eronga qarşi uruş «bunga aniq hissa qöşganini», benzin va dizel narxlarini oşirganini qayd etdi. Center for International Policy taşkilotining katta ilmiy xodimi Sino Tussi, aksinça, prezident holatini çigal tugun sifatida tasvirladi: eskalatsiya «ğalabaga aniq yöl taklif etmaydi va uning prezidentligini yanada kuçli buziş xavfini yuzaga keltiradi», diplomatiya esa potensial çiqiş yöli.

Saylovdan keyin nima özgaradi

Ovoz berişning amaliy natijasi — Kongressda uruşga qarşilar mavqeining mustahkamlanişi. Senatdagi demokratlar yetakçisi Çak Şumer çorşanba kuni Eronga qarşi uruş «tugatilişi kerak» dedi, Vakillar palatasining ehtimoliy spikeri Hakim Jeffries ham öxşaş qaraşni bildirdi. Tussi yangi demokratik Kongress yanvardan boşlab nazorat va moliyalaştiriş böyiça katta vakolatlarga ega bölişini, bu Trampning imkoniyatlarini yanada çeklaşini qayd etdi. Keyingi kurs qanday bölişi — konfliktni tez yakunlaşga uriniş yoki uruşni davom ettiriş — hozirça noma'lum. Lindsi bahosiga köra, yangi kuçli zarbalar tölqini, hatto qisqa muddatli bölsa ham, Eranni Fors körfazi böylab joylaşgan obyektlarga qarşi zarbaga undaşi va «nazoratdan çiqişi» mumkin; ayni paytda Yaqin Şarqdagi dengiz blokadasini saqlaş AQŞ harbiy maşinasini yuklaydi, muzokaralar esa hozirgaça aniq yutuq bermagan: «Prezident har qanday holda oğir vaziyatda».