Asosiy ma’lumotlar
- Kreditlar böyiça örtaça stavkalar 2025-yil avgustiga nisbatan 2–3 foiz punktaga pasaydi; ipoteka ayrim takliflarda 24–25 foizdan 18 foizgaça arzonlaşdi.
- Markaziy bank stavkalar pasayişini kreditlarga talabning töyinişi, omonatlarning 45 foizgaça ösişi hamda XVF va YEB bilan hamkorlik bilan boğlamoqda.
- Bazaviy inflyatsiya 5,5 foizgaça pasaydi — kuzatuvlar boşlanganidan beri eng past körsatkiç, 5 foizlik maqsadga yaqin.
Markaziy bank kredit stavkalarining pasayiş muddatlarini aytdi
Özbekistondagi bank kreditlari böyiça stavkalar asta-sekin pasayadi va kreditlaş bozori yaqin 3–4 yil içida muvozanatli darajaga yaqinlaşadi. Buni 4-noyabr kuni matbuot anjumanida Markaziy bank raisi örinbosari Nodirbek Açilov ma'lum qildi, Spot.uz naşrining rus va özbek tilidagi versiyalarida xabar berildi.
Nima allaqaçon pasaydi
Açilovning aytişiça, stavkalarning umumiy tendensiyasi allaqaçon pasayuvçi: oktabr oyida kreditlar böyiça örtaça stavkalar 2025-yil avgustiga nisbatan 2–3 foiz punktaga past bölgan. Investitsiya kreditlari boşqa segmentlarga qaraganda arzonroq. Ipotekada pasayiş eng közga taşlanadi: agar 3–4 yil oldin uy-joy kreditlari yillik 24–25 foiz bilan taklif qilinsa, hozir ayrim hollarda stavka 18 foizga yetadi. Mikroqarzlar, qisqa muddatli, garovsiz va onlayn kreditlar qimmat bölib qolmoqda, biroq Markaziy bank raisi örinbosarining baholaşiça, bu segmentlarda ham stavkalar ösiş sur'ati sekinlaşmoqda.
Stavkalar nima uçun yuqori va ularni nimani pasaytirişi kerak
Yuqori stavkalarni Açilov 2017-yilgaça töplangan kreditlarga keçiktirilgan talab bilan izohladi — iqtisodiyot liberalizatsiya qilingandan keyin bu talab bank tizimiga oqib kirgan — şuningdek, ötgan ön yillikdagi banklarning kuçsiz depozit bazasi bilan ham. Uning ma'lumotlariga köra, hozir bank omonatlari ösişi yiliga 45 foizga yetadi, omonatlar asosan 18 foiz atrofidagi stavka bilan taklif qilinadi — 18 foizdan yuqorini atigi bir neçta bank taklif qiladi. «Bozor töyinişni boşladi va talab darajasi ham tekislanmoqda», — deb keltiradi Spot.uz uning sözlarini; şu asosda regulyator nafaqat asosiy stavkaning, balki barça omonatlar va kreditlar böyiça stavkalarning ham pasayişini kutmoqda. Buning uçun Markaziy bank XVF va YEB bilan hamkorlik qilmoqda, jumladan suzuvçi stavka vositalarini joriy etiş va pul bozorini rivojlantiriş böyiça, bu uzoq muddatli resurslar narxiga ta'sir etişi kerak.
Asosiy stavka va inflyatsiyaning roli
Amaldagi 14 foizlik asosiy stavka yuqori körinişi mumkin, biroq Açilovning tuşuntirişiça, u inflyatsiya va inflyatsion kutişlarga javob beradi, şu sababli ular kamaymagunça uni yanada pasaytiriş mumkin emas. Bazaviy inflyatsiya 2022-yildan buyon 14,5–15 foizdan 5,5 foizgaça pasaydi — bu kuzatuvlar boşlanganidan beri eng past körsatkiç bölib, 5 foizlik maqsadli darajaga yaqin. Şu bilan birga, Markaziy bankda garovsiz va tezkor qarzlar böyiça stavkalar umumiy tendensiya davom etsa ham örtaçadan yuqori qolişi mumkinligi istisno qilinmaydi. Eslatib ötamiz, Spot.uz avval Markaziy bank 2027-yilga belgilangan inflyatsiyani 5 foizgaça pasaytiriş muddatini özgartiriş niyatida emasligini yozgan edi.
