Asosiy ma’lumotlar
- Markaziy bank stavkani 14 foizda saqlab qoldi, garçi yigğilişda 13,5 foizgaça pasaytiriş varianti koğrilgan boğlsa-da
- Markaziy bank rais oğrinbosarining bahosiga koğra, modellar taxminan 2 foiz punktga yumşatişga imkon beradi
- Sentyabrdagi inflyatsiya — 6,4 foiz, bazaviy — 5,5 foiz; maqsad — 2027-yil oxiriga qadar 5 foiz
Stavka saqlanib qoldi, ammo pasaytiriş uçun imkoniyat tan olindi
Özbekiston Markaziy banki 4-noyabrda asosiy stavkani yillik 14 foiz darajasida saqlab qoldi, garçi Markaziy bank rais oğrinbosari Nodirbek Açilov aytişiça, boşqaruv yigğilişida uni 13,5 foizgaça pasaytiriş varianti ham koğrilgan boğlsa-da, boşqaruv ağzolarining koğpçiligi saqlab qolişni qoğllab-quvvatlagan. Açilov buni va 2027−2029-yillarga moğljallangan siyosat istiqbollarini matbuot anjumanida aytib oğtdi, bu haqda yozadi Gazeta.uz.
Regulyator modellar bunga imkon bersa ham, nega stavkani pasaytirmayapti
Markaziy bank rais oğrinbosarining asosiy izohi joriy stavka va inflyatsion yoğnalişlar oğrtasidagi farq bilan bogğliq. Stavka 14 foiz va prognoz qilingan inflyatsiya şaroitida real stavka taxminan 7 foizga teng, hisoblangan neytral real stavka esa 5 foiz atrofida baholanmoqda. «Barça modellarimiz va koğrsatkiçlarimiz taxminan 2 foiz punktga pasaytiriş imkoniyatidan dalolat beradi», — dedi Açilov. Boşqaça aytganda, regulyatorning oğz bahosiga koğra, pul-kredit şaroitlari neytral darajadan qattiqroq, ammo Markaziy bank bu imkoniyatdan ataylab foydalanmayapti: uning soğzlariga koğra, inflyatsion bosimning faqat ayrim tovarlar boğyiça emas, balki isteğmol savati boşqa tarkibiy qismlari boğyiça ham barqaror pasayişini koğriş kerak.
Inflyatsiya manzarasi va yoqilğı narxlarining roli
2026-yil sentyabrda yillik inflyatsiya 6,4 foizni taşkil etdi, meva va sabzavotlarning mavsumiy qimmatlaşuvi, yoqilğı va ayrim xizmatlar narxining oğsişi tufayli avgustga nisbatan biroz tezlaşdi. Xizmatlar sohasidagi inflyatsiya 7 foizga yetdi, mavsumiy va tartibga solinadigan narxlardan tozalangan bazaviy inflyatsiya esa 5,5 foiz darajasida qoldi. Açilov soğnggi oylarda taklif omillarining tağsiri tobora yaqqol namoyon boğlayotganini qayd etdi va uning tağsiri vaqtinçalikmi yoki uzoq davom etadimi — bu boşqa narxlar hamda inflyatsion kutişlarga tarqalişi yoki tarqalmasligiga bogğliq.
Birlamçi va ikkilamçi tağsirlar
Yoqilğı qimmatlaşuvi haqidagi savolga javob berar ekan, Açilov birlamçi tağsir — benzin va energiya resurslari narxining bevosita oğsişi hamda ikkilamçi tağsirni, yağni yoqilğı qimmatlaşuvi taşiş, logistika va boşqa tovar hamda xizmatlar qiymatiga oğtişini ajratib koğrsatdi. Uning aytişiça, bunday oğtiş miqyosi raqobat va içki talabga bogğliq: u taksi bozori misolini keltirdi, bu yerda yangi agregatorlarning paydo boğlişi ayrim hollarda yirik iştirokçilarni narxlarni pasaytirişga majbur qilgan. Pul-kredit siyosatining vazifasini u aynan ikkilamçi tağsirlarni çeklaş va muvozanatli talabni saqlaşda koğradi.
2027−2029-yillarga moğljallangan yoğnalişlar
Markaziy bankning bazaviy stsenariysiga koğra, umumiy inflyatsiya 2027-yilning ikkinçi yarmida 5 foizlik maqsadga yaqinlaşişi va 2028−2029-yillarda şu daraja atrofida saqlanişi kerak; bazaviy inflyatsiya 2027-yilda 4−5 foiz, keyingi yillarda esa 4 foiz atrofida kutilmoqda. Açilov ilgari xabar bergan edi, stavka 2027−2029-yillarda bir xonali darajaga tuşişi mumkin, agar inflyatsiya 5 foizgaça barqaror sekinlaşsa hamda aholi va biznesning inflyatsion kutişlari pasaysa. Şu tariqa, regulyator tan olgan 2 foiz punktlik imkoniyat hozirça potensial holatda qolmoqda, qabul qilingan qaror emas: uning amalga oşirilişi joriy taklif narx şoklari bilan emas, balki inflyatsion maqsadlarga erişiş bilan bogğlangan.
