Britaniya NHS xayriyaçilarga tobora köproq tayanmoqda — va bu bemorlar uçun muammolar yaratmoqda

Asosiy ma’lumotlar

Faqat onkologiya sohasidagi xayriya taşkilotlari yiliga 1 mlrd funtdan ortiq mablağ yığadi, NHS England esa notijorat sektoridan xizmatlar sotib olişga yiliga deyarli 2 mlrd funt sarflaydi
Faqat onkologiya sohasidagi xayriya taşkilotlari yiliga £1 mlrd dan ortiq mablağ yiğadi, Angliya NHSi esa notijorat sektordan xizmatlar sotib olişga yiliga deyarli £2 mlrd sarflaydi
Xayriya jamğarmalari NHS ular taşkil etgan hamşira lavozimlarini moliyalaştirişni öz zimmasiga olmayotganini va xarajatlarning katta qismini qoplaşni sörayotganini aytmoqda
Mutaxassislar va xayriyaçilarning özi bunday model tengsizlikni kuçaytirişini tan oladi: yirik London kasalxonalari aql bövar qilmaydigan darajada köproq mablağ yığadi
Mutaxassislar va xayriyaçilarning özi bunday model tengsizlikni kuçaytirişini tan oladi: yirik London kasalxonalari aql bovar qilmaydigan darajada köproq mablağ yiğadi

Davlat tölamaydigan klinikalar

Buyuk Britaniya milliy söğliqni saqlaş xizmati tibbiy yordam körsatişda xayriya taşkilotlariga tobora köproq tayanmoqda va bu, BBC söğliqni saqlaş masalalari böyiça muxbiri Nik Triggleyozganidek, bemorlar uçun muammolar yaratişi mumkin. Bunga yorqin misol — demensiya (xotira va fikrlaş qobiliyati pasayişi) bilan yaşovçi oilalar uçun virtual klinikalar tarmoğidir: bu yerda malakali hamşiralar har hafta 100 dan ortiq bemor va ularning qarindoşlariga, jumladan, keksa odamlarni kasalxonadan çiqariş böyiça ham yordam beradi. Odatda bunday xizmatni NHSning özi körsatardi, biroq Covid pandemiyasi davrida taşkil etilgan va yuqori talab tufayli faoliyatini davom ettirayotgan uşbu klinikani töliq Dementia UK xayriya taşkiloti moliyalaştiradi.

Xayriyaçilarning iştirok miqyosi

Notijorat sektorning Britaniya söğliqni saqlaşidagi roli uzoq vaqtdan beri kiçik yordam doirasidan çiqib ketdi. BBC keltirgan ma'lumotlarga köra, faqat onkologiya sohasidagi xayriya taşkilotlari yiliga 1 mlrd funtdan ortiq mablağ yığadi, NHS England esa notijorat va köngillilar sektoridan xizmatlar sotib olişga yiliga deyarli 2 mlrd funt sarflaydi. Ulardan alohida faoliyat yurituvçi NHS kasalxonalari va xizmatlari qoşidagi 220 dan ortiq xayriya taşkilotlari yiliga 620 mln funt yığadi — NHS Çarities Together raisi Elli Orton sözlariga köra, bu söğliqni saqlaş byudjetining atigi 0,3 foizini taşkil etadi.

Xayriyaçilar NHSni subsidiyalamoqda

Sektorning özi davlat xizmati qisqartirilgan byudjetlarini qoplaşga majbur ekanligini tan oladi. Dementia UK modeliga köra, maxsus hamşiralar lavozimlari NHS bilan birgalikda ikki yilgaça birga moliyalaştiriladi, söñgra xarajatlar davlat zimmasiga ötişi kerak, biroq taşkilot baş tibbiy direktori Pol Edvardsning aytişiça, NHS lavozimlarni uzoqroq moliyalaştirişni yoki xarajatlarning yarmidan köpini qoplaşni tobora köproq söramoqda. Oğir kasal bölar uçun 54 nafar hamşiradan iborat tarmoqni saqlab kelayotgan WellChild xayriya taşkilotida ham xuddi şunday vaziyat: bu yil birinçi marta NHS lavozimlardan birini saqlab qolmadi, hamşiralarga tuşadigan yuk esa me'yordagi 15 bemor örniga örtaça 40 bemorni taşkil etmoqda. Köngillilar taşkilotlari milliy kengaşi (NCVO) söroviga köra, tibbiy xayriya taşkilotlarining 71 foizi şartnomalari qiymati xizmatlarga bölgan talabni qoplaş uçun yetarli emas deb hisoblaydi va köplari bunga öz xayriya mablağlarini sarflamoqda.

Yon ta'sir sifatida tengsizlik

Tanqidçilar bu modelning yana bir oqibatiga ham e'tibor qaratadi: mablağlar xayriya yığişni yaxşi biladigan joylarga oqib boradi. NHS qoşidagi xayriya taşkilotlari sektorida yirik London kasalxonalari hamda ixtisoslaşdirilgan onkologiya va bölar markazlari hukmron — Royal Marsden va Great Ormond Street xayriya jamğarmalari birgalikda kasalxona xayriya taşkilotlari investitsiyalarining deyarli oltidan bir qismini taşkil etadi. Kinğs Fund tahlil markazi xodimi Xelen Gilbertning ta'kidlaşiça, onkologiyada yirik mablağ jalb eta oladigan rivojlangan sektor mavjud, başqa sohalarda — masalan, Parkinson kasalligi va demensiyada — taşkilotlar öz mablağlarini sarflamoqda, orqa miltakli anemiyada esa sektor kiçik va moliyaviy jihatdan yanada zaif. Hospice UK ma'lumotlariga köra, xayriya yığiş qobiliyatidagi farqlar xospislar bilan ta'minlaşda tengsizlikka olib keladi, Nuffield Trust tahlilçisi Sara Skubi esa buning tufayli kambağal tumanlardaki köproq odamlar kasalxonada vafot etayotganini — ya'ni köpçilikning sözlariga köra, vafot etişni xohlamaydigan joyda — qayd etadi.

NHS pozitsiyasi va muhokama çegaralari

NHS England yordamning qisqarişi haqidagi tasavvurni rad etadi: uning aytişiça, köngulli sektor bilan tuzilgan şartnomalarning byudjedagi uluşi haqiqatan ham kamaygan, ammo pul ifodasida bu ulus oşgan, hozirgi 10 yillik reja esa bunday hamkorlik salohiyatini rivojlantirişni nazarda tutadi. Elli Orton xayriyaçilarning iştirokini himoya qilib, «davlat hamma narsani qila oladi deb öylamaslik kerak» deb ta’kidlaydi va bu 1948-yilgagi, britaniya soğliqni saqlaş amalda xayr-ehsonlarga tayanib turilgan davrga qaytiş haqida emasligini aytadi. Şu bilan birga, BBC xulosa qilişiça, xayriya taşkilotlari tizim çekkasida uzoq vaqtdan beri emas — va ularning ösib borayotgan roli xizmat yemiriliş arafasida turganining belgimi yoki jamiyatni salomatlik ğamini öz zimmasiga olişga jalb qiliş usulimi degan munozara hozir ham oçiq qolmoqda.