Asosiy ma’lumotlar

  • Stavkaning 3,75%dan 4%gaça kutilayotgan ösişi uç yildan ortiq vaqt içida birinçi oşiriş böʼladi
  • 2026-yil sentyabrida CPI inflyatsiyasi 2%lik maqsadga qarşi 3,5%ni taşkil etdi
  • Oşiriş zudlik bilan treker-ipotekali 510 ming qarz oluvçiga taʼsir qiladi: oyiga taxminan £31

2023-yildan buyon birinçi marta stavkani oşiriş

Payşanba kuni, 5-noyabr kuni soat 12:00 GMTda Angliya banki bazaviy stavkani 3,75%dan 4%gaça oşiriş haqida qaror qabul qilişi kutilmoqda — bu uç yildan ortiq vaqt içida birinçi oşiriş böʼlardi. Buni BBC News yozadi köpçilik tahlilçilarning prognozlariga tayanib. Regulyator stavkani oxirgi marta 2023-yilning avgustida oşirgan edi; 2023–2024-yillardagi 5,25%lik çöqqidan u pasayib bordi va Pul-kredit siyosati qömitasining oxirgi oltita yiğilişida özgarişsiz qoldi. Tahlilçilar fikriça, kurs burilişiga turtki bölgan inflyatsiyaning ösişi bölib, u avvalo benzin va dizel yoqilğisi qimmatlaşuvi bilan bögliq.

Regulyator kursni nega özgartiryapti

2026-yil sentyabrida isteʼmol narxlari indeksi (CPI) böyça inflyatsiya yillik hisobda 3,5%ni taşkil etdi — bir oy oldingi 3,1%ga qaraganda yuqori va 2%lik maqsadli darajadan sezilarli darajada yuqori. BBC taʼkidlaganidek, Britaniya inflyatsiyasiga Eron işhtirokidagi davom etayotgan uruş taʼsir körsatdi — avvalo energiya va yoqilği narxi orqali; millionlab isteʼmolçilar yanvarda elektr va gaz narxining sezilarli ösişiga tayyorlanmoqda. Şu bilan birga, regulyator zaiflaşgan iqtisodiyot şaroitida harakat qilişga majbur. «Qaror endi stavka 4%ga yetadimi degan savolga kamroq bögliq va undan keyin nima bölişi degan savolga köproq bögliq», — dedi CMC Markets kompaniyasining Britaniya yönaşişi rahbari Kris Çeverall va bankning hali ham yuqori inflyatsiya bilan keskin yomonlaşgan ösiş istiqbollari örtasida muvozanat saqlaşga töğri kelayotganini qöşdi.

Bu qaror kimga taʼsir qiladi

Stavkaning oşirilişi zudlik bilan treker-ipoteka egalari bölgan 510 ming kişiga taʼsir qiladi: UK Finance banklar assotsiatsiyasining hisob-kitoblariga köra, 0,25 foiz punktiga ösiş tipik treker-ipoteka oluvçi uçun oylik tölovga taxminan £31 qoşimça degani. Yana 470 ming özgaruvçan stavkali ipoteka egasi öz banklarining reaksiyasini kutadi; ular uçun tipik qoşimça — oyiga taxminan £14. Aniq (fiksatsiyalangan) stavkali qarz oluvçilarning joriy tölovlari özgarmaydi, ammo yangi bitimlar allaqaçon kutilayotgan oşirişni «hisobga olgan»: Moneyfacts maʼlumotlariga köra, 4-noyabr holatiga köra turar-joy ipotekasi böyça örtaça ikki yillik fiksatsiyalangan stavka 5,96%, beş yilligi — 5,99%ni taşkil etgan. L&C brokeri hisoblaşça, 25 yil muddatga £200 minglik ipoteka olişda hozir bitim tuzayotgan qarz oluvçilar 2021-yilda, ön yirik bankning örtaça beş yillik stavkasi 1,30% bölgan paytda qayta moliyalaştirganlarga qaraganda yiliga deyarli £5 ming köproq tölaşi mumkin. Yuqori fiksatsiyalangan stavkalar qarz oluvçilarning bir qismini kelajakdagi pasayişga umid qilib trekerlarni körib çiqişga undamoqda; Moneyfacts vakili Reyçel Springoll taʼkidlaganidek, «toğri tanlov oxir-oqibat qarz oluvçi kelajakdagi oşirişlarni bardoş bera olişiga işonçining bölişiga bögliq». Depozit egalari uçun esa, aksinça, bazaviy stavkaning oşirilişi taklif etiladigan foizlarning yaxşişini anglatişi mumkin.

London Siti şahridagi Angliya banki binosi atrofidagi köçalarda fokusdan çiqqan holda yurayotgan yölovçilar.Rasm manbasi, Getty Images
2021-yil yanvardan 2026-yil noyabrigaça Buyuk Britaniyadagi foiz stavkalari va CPI inflyatsiyasini körsatuvçi çiziqli diagramma. 2021-yil yanvarida stavkalar 0,1% edi. Ular 2021-yil oxiridan oşirila böşladi va 2023-yil avgustida 5,25% çöqqiga yetdi. Söng biroz pasaytirilib, 2024-yil avgustida 5%, noyabrda 4,75%, 2025-yil fevralida 4,5%, mayda 4,25%, avgustda 4% va dekabrda 3,75% böldi va öşandan beri şu darajada saqlanmoqda. Inflyatsiya darajasi 2021-yil yanvarigaça bölgan yilda 0,7% edi. Keyin u 2022-yil oktyabrida 11,1% çöqqiga kötarildi, söng pasayib 2024-yil sentyabrida 1,7% pastki darajaga yetdi va yana ösişni böşladi. 2026-yil sentyabrigaça bölgan yilda inflyatsiya darajasi avgustdagi 3,1%dan kötarilib, 3,5%ni taşkil etdi.
Quyoşli bahor kunida ayol köçadagi bankomatdan foydalanmoqda. U qölidida kredit kartani uşlab, başqa qöli bilan bankomat tugmalarini bosmoqda.Stok foto: yaşaş xonasida ötirgan juftlik kompyuterga qarab ovqatlanmoqda, xonada kiçkina bola körinib turibdi.