Singapur çegara ortidagi smog qonunini qattiqlaştirdi: hibbsizliklar, 15,6 mln dollargaça jarimalar va kompaniyalarga çeklovlar

Parlament nimani özgartirdi

Singapur parlamenti çorşanba kuni çegara ortidagi havoni ifloslantirişga qarşi qonunni qattiqlaştirdi: buzilişlar endi hibbsizlikka sabab böladigan darajada bölib, jarimalar oşdi, örmon yonğinlari natijasida çegara ortidan ifloslaniş tarqatuvçi kompaniyalar çeklovlarga duç kelişi mumkin. Tuzatişlar uzoq muhokamalardan söng, asosan hukmron Xalq Harakat partiyasi yetakçiligida, e’tirozsiz qabul qilindi; ular şoşilinç deb sertifikatlangan, bu esa tez ovoz beriş imkonini berdi. Bu haqda AFP xabar berdi.

Aniq vakolatlar

Buzuvçi deb tan olingan kompaniyalar uçun jarimalar ön barobar oşirilib, kuniga deyarli 800 ming dollarga yetdi, ularning yuqori çegarasi esa 15,6 mln dollardan oşdi. Sudlar endi ayblanuvçilar çet elda bölsa yoki kiriş imkoni bölmasa, ularsiz işlarni körib çiqişi mumkin. Hukumat kompaniyalarni ularning öz hisobidan yonğinlar, xöjalik faoliyati va korporativ aloqalarni tekşiriş uçun (hokimiyat tomonidan tasdiqlangan) mustaqil baholovçilarni tayinlaşga majburlaş huquqini oldi; baholovçi tayinlanişi, ta’kidlanişiça, öz-özidan ayblik anglatmaydi. Hokimiyat, şuningdek, belgilangan kompaniyalarga çeklovlar joriy etişi mumkin, jumladan Singapurning yirik moliya sektori tomonidan xizmatlarni çeklaş orqali. Uçinçi şaxslar tomonidan qasddan yoqilganini da’vo qilayotgan kompaniyalar yonğinlarning oldini oliş va öçiriş böyiça oqilona çoralarni körganliklarini isbotlaşlari kerak böladi.

Kontekst va munosabat

Çegara ortidagi ifloslanişga qarşi qonun 2014-yildan beri amal qiladi, ammo uning ijrosi yurisdiksiya tösiqlari va çet elda dalil oliş qiyinçiliklariga duç keldi: 2015-yilda qözğatilgan olti işdan ikkitasi kompaniyalar ma’lumot taqdim etgaç, 2017-yilda yopildi, qolgan törttasi böyiça tergovlar esa yakunlanmagan. Tuzatişlar qöşni Indoneziyadagi yonğinlar oqibatida bir neça hafta davom etgan havo ifloslanişidan söng qabul qilindi, bu Singapurda harakat qiliş talablarini keltirib çiqardi. Nusantara Atlas monitoringi ma’lumotlariga köra, yanvardan sentyabr oxirigaça Indoneziyadagi yonğinlar 1,9 mln gektardan ortiq maydonni yöq qilgan, asosan oxirgi oylarda; sabablar orasida kuçli El-Nino bilan boğliq qurğoqçilik, şuningdek, uzoq davom etgan örmonlarni kesiş va torf botqoqlarini quritiş sanaladi. Ötgan oy Singapur önta xorijiy kompaniyaga ogohlantiriş yubordi (öt öçiruvçilarni joylaştiriş, yoqişni töxtatiş, harakat rejalari taqdim etiş), Singapurda röyxatga olingan ön ta firmaga esa baholovçilar tayinlaşni buyurdi.

Baholar

Barqaror rivojlaniş va atrof-muhit vaziri Greys Fu ma’lumot oliş va tekşirişning «yaxşi usullari», murakkab korporativ aloqalarni kuzatiş hamda buzuvçilar uçun «muhim oqibatlar» zarurligini, şuningdek, smog Singapurga yetib olişidan oldin erta aralaşiş imkoniyati kerakligini aytdi; u Singapur Indoneziyaning qadamlarini olqişlaydi, ammo öz yurisdiksiyasida ham harakat qilişi kerak, dedi. Singapur xalqaro tadqiqotlar instituti rahbari Simon Tey tijorat faoliyati va moliyalaştirişni çeklaş aybli kompaniyani «korporativ pariah»ga aylantirişini, ammo «sehrli öq-dori yöq» va ASEAN doirasida Indoneziya hamda qöşnilari bilan hamkorlik zarur, deb hisoblaydi. Greenpeace Malaysia vakili Heng Kia Çun Janubi-Şarqiy Osiyoning boşqa davlatlari ham bu tajribani özlaştirişi mumkinligini, ammo milliy qonunlar ASEAN hamkorligi bilan mustahkamlanişi kerakligini ta’kidladi. Özgarişlar partiyasidan Jerald Giam qonun loyihasini qöllab-quvvatladi, biroq jinoiy jazolar real samaradorligiga şubha bilan qarab, ular «qoğoz yölbars» bölib qolmasligini söradi.