Asosiy ma’lumotlar
- Eng yirik 20 donor federal saylovlarga taxminan 2 mlrd dollar kiritdi; töliq ma'lumotlar bir neça haftadan keyin paydo bö'ladi
- 20 yirik homiy federal saylovlarga taxminan 2 milliard dollar kiritdi; töliq ma'lumotlar bir neça haftadan keyin e'lon qilinadi
- Ilon Musk 445,5 mln dollar sarfladi, şundan taxminan 212 mln dollar Texasdagi Ken Pakstonning senat kampaniyasiga ketdi; kampaniya demokrat Jeyms Talarikoga yutqazdi
- Yirik hadyalarning katta qismini olgan respublikaçilar Vakillar palatasi va Senat nazoratini demokratlarga berdi
- Yirik xayriyalarning katta qismini olgan respublikaçilar demokratlarga Vakillar palatasi va Senat nazoratini boy berdi
Oraliq saylovlarga rekord miqdorda sarflangan pul
Amerikaning eng boy odamlaridan iborat kiçik bir guruh seşanba kuni bölib ötgan oraliq saylovlarning natijasiga ta'sir körsatişga urinib, rekord miqdorda pul sarfladi. Pulning katta qismi Donald Trampning Respublikaçilar partiyasiga tegdi, biroq partiya baribir Vakillar palatasi va Senat nazoratini Demokratlar partiyasiga qöldan berdi. Buni Anadolu yozadi New York Times gazetasining yakşanba kuni e'lon qilingan tahliliga asoslanib; tahlil oktabr örtasigaça bölgan kampaniya moliyalaştiriş hisobotlariga tayangan: uşbu tsiklda federal saylovlarga eng yirik 20 donor jami taxminan 2 mlrd dollar kiritgan. Sarf-xarajatlarning töliq hajmi saylovdan keyingi hisobotlar topşirilgaç, ya'ni bir neça haftadan keyingina aniq bö'ladi.
Super-PAC tizimi qanday işlaydi
Rasmiy ravişda AQŞ qonuni nomzodga töğridan-töğri hadyalarni bir saylov uçun 3500 dollar bilan çeklaydi. Biroq 2010-yilgi Citizens United deb nomlangan Oliy sud qaroridan söng boy donorlar özlariga xos super-PAClarga — ya'ni nomzodlar kampaniyalaridan mustaqil faoliyat yuritiş şarti bilan reklama va saylovçilar bilan işlaşga erkin pul sarflay oladigan siyosiy qömitalarga — çeksiz miqdorda mablağ ötkaziş imkoniga ega bö'ldi. Tsikldagi deyarli barça eng yirik hadyalar aynan şu tuzilma orqali ötgan.
Musk — tsiklning eng yirik donori
Sarf-xarajatlar bö'yiça yetakçilikni Tesla, SpaceX va X ijtimoiy tarmoği egasi Ilon Musk qölga oldi: OpenSecrets ma'lumotlariga köra, uning taşqi xarajatlari 445,5 mln dollarni taşkil etgan — bu keyingi örindagi yirik donordan deyarli 300 mln dollar köp. 2025-yilda Tramp ma'muriyatining xarajatlarni qisqartiriş bö'yiça idorasiga (Department of Government Efficiency) rahbarlik qilgan Musk respublikaçilarni qöllab-quvvatladi: 2024-yilda özi tuzgan America PAC 216 mln dollar, Senatdagi respublikaçilar köpçiligini himoya qiluvçi asosiy tuzilma — Senate Leaderşip Fund esa 158 mln dollar oldi. Taxminan 212 mln dollar Texasga yönaltirildi; u yerda Musk ştat boş prokurori Ken Pakstonning senat kampaniyasini qöllab-quvvatlagan edi — Pakston demokrat ştat qonunçisi Jeyms Talarikoga yutqazdi. Saylov kuni Musk obunaçilarni respublikaçilarga ovoz berişga çaqiruvçi post joylaştirdi va uni söngra öçirib taşladi, natijalar e'lon qilingaç esa şunday yozdi: «Ğalaba ki, saylovlarga aralaşuvçi kosmik lazerlarim bu safar işlamadi».
Boşqa yirik donorlar
Uline kompaniyasi egalari Riçard va Elizabet Uayleyn 150 mln dollar kiritdi, asosan respublikaçilarga va konservativ taşkilotlarga; eng yirik hadya — taxminan 136,7 mln dollar — Restoration of America taşkilotiga tegdi. Susquehanna treyding firmasining ham egasi Jeff Yass OpenSecrets bahosiga köra 109 mln dollar sarfladi; Forbes ma'lumotlariga köra, uning eng katta hadyasi — 20 mln dollar — Ogayo ştatida gubernatorlik kampaniyasini olib börgan Vivek Ramasvamini qöllab-quvvatlagan super-PACga tegdi; Ramasvami öz mablağlaridan 25 mln dollar yubordi va demokrat Emi Ektonga 52% ga qarşi 45% hisobida yutqazdi. Soroslar oilasi Democracy PAC orqali demokratlarga taxminan 102 mln dollar berdi; Fortune ma'lumotlariga köra, summaning taxminan yarmini Jorj Sorosning Geosor Corp. xususiy investitsiya kompaniyasi, qolgan qismini esa Open Society Foundations tarkibidagi notijorat Fund for Policy Reform ajratgan. Andreessen Horowitz vençur firmasining asosçilari Mark Andreessen va Ben Horovits — NYT ularning umumiy hissasini 115,3 mln dollar deb baholagan — ikkala partiyaga ham pul bergan; eng yirik çeklar kripto sanoati va sun'iy intellektni, şuningdek, Trampning MAGA Inc. taşkilotini qöllab-quvvatlagan super-PAClarga yönaltirilgan. Maykl Blumberg asosan demokratlarga taxminan 84,2 mln dollar kiritdi, jumladan Everytown for Gun Safety Victory Fundga 24 mln va House Majority PACga 16 mln dollar. Miriam Adelson respublikaçilarga taxminan 67,6 mln dollar yönaltirdi, şu jumladan Senate Leaderşip Fundga bir yöla 30 mln, Forbes ma'lumotlariga köra esa MAGA Inc.ga 25 mln dollar. Elliott Management hedge-fondi asosçisi Pol Singer Waşington Postning 23-oktabrdagi xabariga köra taxminan 53,5 mln dollar kiritdi, jumladan STW PACga 15,1 mln va Senate Leaderşip Fundga 14,5 mln dollar.
Natijalar nimani körsatadi
Xarajatlar va natijalarni soliştiriş şuni körsatadiki, rekord miqdordagi mablagğ ğalaba kafolatlamadi: eng yirik homiylarning aksariyati respublikaçilarni qöllab-quvvatlagan bölsa-da, demokratlar ham Vakillar palatasida, ham Senatda ğalaba qozondi — Senat, naşr ma'lumotiga köra, Meyn va Miçigandagi ğalabalar evaziga. Texasdagi misol ham oçiq-oydin: Mask Paxton kampaniyasiga kiritgan qariyb 212 million dollar unga Talarikodan özib ketişga yordam bermadi. Şu bilan birga, xarajatlar manzarasi hali töliq şakllanmagan — töliq saylovdan keyingi hisobotlar faqat bir neça haftadan keyin e'lon qilinadi.
