Asosiy ma’lumotlar

  • COP31 keyingi haftada Antalyada (Turkiya) başlanadi
  • Lagard: bu yozgi Yevropadagi issiqlik 30 000 dan ortiq ortiqça ölimga olib kelgan
  • Ustuvor yönalişlar: YB qayta suğurtalaş mexanizmi, tarmoqlarni zamonlaştiriş va energiya saqlagiçlar, markazlaşmagan energiya ta'minoti

Antalyadagi sammit — iqtisodiyot uçun imkoniyat

Keyingi haftada Turkiyaning Antalya şahrida başlanadigan BMT COP31 iqlim konferensiyasi «ambitsiyalarni global miqyosda harakatlarga aylantiriş» imkoniyatidir, dedi Yevropa Markaziy banki raisi Kristin Lagard sammit oldidan elon qilingan maqolasida, deb yozadi Anadolu. Uning sözlariga köra, iqlim özgarişining moliyaviy xarajatlarining ösişi Yevropani himoya qiliş uçun faol çoralar körişni talab qilmoqda.

Rekord issiqlikning narxi

Lagard Yevropa taxminan jahon örtaça sür'atidan ikki barobar tezroq isib borayotganini eslatib ötdi va bu yozgi rekord issiqlik tölgqinlari, qurğoqçilik hamda örmon yonğinlari 30 000 dan ortiq ortiqça hayotni olib ketgan «insoniy va ekologik fojia»ga aylanganini ta'kidladi. Yonğinlar Ispaniya va Fransiyada 400 000 gektar maydonni yöq qildi, Reyn va Dunay daryolaridagi rekord darajada past suv sathi kema qatnovini buzdi hamda atom elektr stansiyalarini sovutiş imkoniyatlarini kamaytirdi.

Iqtisodiyot uçun tarkibiy xatarlar

YMB yevrozonasi YaIMiga bevosita ta'sirni vaqtinçalik deb baholadi, biroq Lagard qisqa muddatli körsatkiçlar tarkibiy xatarlarni past baholayotganini ta'kidladi. Yevrozonadagi kompaniyalarning deyarli uç çoragi tabiatga kuçli boğliq bölib, eng zaif örin esa suv bilan boğliq xizmatlarga töğri keladi. Zarar körgan hududlarda iqtisodiy faollik issiqlik tölgqinidan keyin ikki yil ötib örtaça 1,5 foizga, qurğoqçilikdan keyin tört yil ötib 3 foizga pasayadi. Qurğoqçilik qişloq xöjaligi istiqbollarini yomonlaştirib, kelgusi yil oziq-ovqat inflyatsiyasini oşirişi mumkin. Yevrozonaning iqtisodiy mahsulotining deyarli 12 foizi toşqinlardan yetarli himoyaga ega emas, suğurta esa tarixan Yevropadagi ofat zararlarining faqat çoragini qoplab kelgan. Uning sözlariga köra, Yaqin Şarqdagi mojaro keltirgan energiya şoki issiqlik bilan özaro ta'sirlaşdi: sovutişga bölgan talab oşdi, past suv sathi esa gidro va atom energetikasi işlab çiqarişini çeklab qöydi.

Barqarorlikning uçta ustuvor yönalişi

Barqarorlikni mustahkamlaş uçun Lagard uçta Yevropa ustuvor yönalişini nomladi: YB darajasida davlat-xususiy qayta suğurtalaş mexanizmini yaratiş, elektrotarmoqlarni energiya saqlagiçlar bilan birga zamonlaştiriş hamda biznes uçun markazlaşmagan mustaqil energiya ta'minotiga ruxsat beriş. Uning hisob-kitobiga köra, tarmoqlarni zamonlaştirişga sarflangan har bir yevro başqa tizim xarajatlarida 2 yevrodan ortiq tejaş beradi, energiya saqlagiçlari esa arzon quyoş energiyasini keçki eng yuqori yuklama soatlariga köçiriş imkonini beradi. U yaşil ötiş uçun xususiy kapitalni jalb qiliş maqsadida jamğarma va investitsiyalar ittifoqini şakllantirişga çaqirdi.