Asosiy ma’lumotlar

  • Plenkoviç YI kengayişining taqdirini Fransiyadagi 2027-yilgi prezidentlik saylovi bilan boğladi
  • Fransiyada yangi aʼzolarni ratifikatsiya qiliş odatda referendum yoki Kongressdagi uçdan beş köpçilik ovozini talab qiladi
  • Töqqiz nomzod davlat muzokaralarni turli bosqiçlarda olib bormoqda

Kengayiş sammitidan ogohlantiriş

Fransiyada kelgusi yilda bölib ötadigan prezidentlik saylovi Yevropa Ittifoqining kengayiş rejalasini buzişi mumkin, deb ogohlantirdi Xorvatiya boş vaziri Andrej Plenkoviç, seşanba kuni Euronews kengayiş masalalariga bağişlangan sammitda sözlagan nutqida. Uning sözlariga köra, «siyosiy voqealar kengayişga bugun kimdir tasavvur qila oladiganidan ança kuçli taʼsir körsatişi mumkin», ayrim saylovçilar va partiyalar esa «bu jarayonga aniq qarşi çiqmoqda». Ogohlantiriş öng va çap qanotlardagi ekstremistlar, jumladan Marin Le Pen va Jan-Lyuk Melanşon kabi yevroskeptiklarning 2027-yilgi saylov oldi sörovlarida yuqori natijalar körsatayotgan bir paytda qilindi.

Fransiya konstitutsiyasi — alohida tösiq

Yevroskeptitsizmning kuçayişidan taşqari, Plenkoviç Fransiyaning YIga yangi aʼzolar qabul qilinişiga oid konstitutsiyaviy talablarigaham eʼtibor qaratdi. Fransiya qonunçiligiga köra, ittifoqni kengaytiriş odatda referendum orqali tasdiqlanişi kerak; muqobil yöl esa parlament tartibi — ikkala palatani birlaştirgan Kongressda uçdan beş köpçilik ovozi bilan ratifikatsiya qilişdir. Euronews taʼkidlaşiça, mamlakatdagi çuqur siyosiy nizolar tufayli bu yöl ham kamida qiyin bölişi mumkin. Plenkoviç 2005-yildagi Yevropa konstitutsiyasi referendumining tajribasiga havola qildi: uning sözlariga köra, u saylovçilarni «boşqarib bölişi» mumkinligini, ular «notöğri maʼlumotlarga» tayanib, savolning mohiyatidan köra «Fransiyadagi joriy vaziyatga» qarab ovoz berişi mumkinligini körsatdi. U şuningdek, 2027-yilda Fransiya siyosiy rahbariyatining özgarişi kengayiş istiqbollarini tubdan özgartirib yuborişi mumkinligi haqida ogohlantirdi.

Kim va qanday muddatlarda YIga intilmoqda

Hozirda töqqiz davlat — Albaniya, Bosniya va Gertsegovina, Gruziya, Moldova, Çernogoriya, Şimoliy Makedoniya, Serbiya, Turkiya va Ukraina — Yevropa Ittifoqiga aʼzo böliş uçun kuraşmoqda; muzokaralar turli bosqiçlarda. Plenkoviç eʼlon qilingan muddatlarga şubha bilan qaradi: Çernogoriya 2028-yilgaça aʼzo bölişni, Albaniya 2027-yil oxirida muzokaralarni yakunlaşni, Moldova esa 2028-yil boşida bunga erişişni maqsad qilgan. Bunday jadvalni u «unça aqlli emas» deb atadi va «doim biror kutilmagan voqea sodir böladi va jarayonlar keçiktiriladi», deb ogohlantirdi. Demak, nomzod davlatlar uçun bu ogohlantirişning amaliy ahamiyati şundaki, muzokaralarning muvaffaqiyatli yakunlanişi ham aʼzolikni kafolatlamaydi: Fransiyada — majburiy referendum yoki Kongress ovozi talab qilinadigan mamlakatda — yakuniy ratifikatsiyaning özi blokirovka nuqtasiga aylanişi mumkin.