Büyük Britaniyada aholi organizmidagi «abqiy kimyoviy moddalar»ni örganiş böyiça birinçi tadqiqot başlanmoqda

Asosiy ma’lumotlar

UKHSA aholi organizmidagi «abqiy kimyoviy moddalar» (PFAS) darajalarini örganiş böyiça birinçi milliy tadqiqotni başlamoqda
Namunalar allaqaçon mavjud Health Survey for England sörovidan olinadi; birinçi natijalar — kelgusi yil
Hukumat şaxslarga PFAS uçun odatiy testlarni tavsiya qilmaydi: yuqori darajalarda belgilangan tibbiy aralaşuv yöq

Birinçi milliy ölçov

Büyük Britaniya hukumati aholi organizmidagi şunday deyiladigan «abqiy kimyoviy moddalar» (PFAS) darajasini örganiş böyiça birinçi tadqiqotni başlamoqda, deb xabar beradi BBC News. UKHSA agentligi allaqaçon mavjud bölgan Health Survey for Englandsörovi doirasida yiğiladigan qon va siydik namunalarini olib, nafaqat PFAS, balki qörğoşin, mişyak, bisfenollar, ftalatlar va olovga çidamli moddalar (antipirenlar)ning organizmdagi bazaviy darajalarini aniqlaydi. Birinçi natijalar kelgusi yil kutilmoqda.

Xavflar haqida nimalar ma’lum

PFAS suvga, moyga va issiqlikka çidamliligi tufayli 1940–1950-yillardan beri qöllaniladi — ular idiş-tovoqdan yonğin köpiklarigaça minglab buyumlarda uçraydi. Bu guruhning ikki moddasi — PFOA va PFOS — Büyük Britaniyada allaqaçon taqiqlangan, çunki, Jahon soğ‘liqni saqlaş taşkiloti ma’lumotlariga köra, uzoq muddatli ta’sir sarika xavfini oşiradi. UKHSA ma’lumotlariga köra, mavjud dalillar mumkin bölgan salomatlik oqibatlari, ehtimol, çeklanganligini körsatadi, lekin katta populyatsiyalarda eng barqaror bağ‘lanişlar — qondaki xolesterin oşişi va tuğ‘ilişdagi vazn pasayişi bilan; taqiqlangan moddalar uçun yana bolalik paytidagi emlaşlardan keyin antitana darajasining pasayişi va qalqonsimon bez bilan bağ‘liq endokrin ta’sirlar tilga olinadi. London gigiyena va tropik tibbiyot maktabi professori Toni Fletçer PFAS past darajalarda hamma qonida borligini, ammo jiddiy oqibatlar yuqoriroq darajalar va katta aholi guruhlari bilan bağ‘liqligini qayd etdi.

Tadqiqot nima uçun kerak

UKHSA radiatsion, kimyoviy, iqlimiy va ekologik xavflar böyiça direktori Edvard Winn-Evans BBC Radio 4 efiridagi Inside Health dasturiga bergan intervyusida ilmiy tuşunçada «turli ta’sir darajalari alohida odamning uzoq muddatli salomatligi uçun nimani anglatadi» degan savolda hali böşliqlar saqlanayotganini aytdi. Tadqiqot «nima sodir bölayotganini yaxşiroq tuşuniş uçun isbot bazasini yaratişga» qaratilgan. Masala amaliy: sentyabr oyida qon tahlillari yirik kimyo zavodi yonida yaşovçi önlab odamlarda PFOA «juda yuqori darajalarini»aniqladi va ifloslangan hududlar aholisi tobora köproq şaxsiy testlar topşirmoqda. Biroq hukumat qonda PFASni odatiy tarzda tekşirişni tavsiya qilmaydi, çunki yuqori darajalarda «tibbiy aralaşuvning belgilangan usuli yöq»: «Agar siz keyingi harakatni tavsiya qilib bölmaydigan test qilsangiz, biz odatda bunday testni tavsiya qilmaymiz», — deb tuşuntirdi Winn-Evans. Fletçer qöşimça qilganidek, ifloslangan hududlar aholisiga tuşuntiriladi: individual darajada kasallik ehtimoli kiçik, asosiysi — davom etayotgan ta’sirni töxtatiş. PFASni örganiş yoş soha bölib qolmoqda: bu moddalarning 15 000 dan ortiq turi tadqiq etişi kerak.