Asosiy ma’lumotlar

  • Astroscale «eskort» sun'iy yöldoşni uç yildan kam vaqt içida uçirişga tayyorligini ma'lum qildi
  • Ğoya ADRAS-J (2024) va ELSA-d (2021–2024) missiyalari tajribasiga asoslangan
  • Taklif Rossiya sun'iy yöldoşining ICEYE apparati yaqinidagi manevrlari haqidagi xabarlar fonida örtaga çiqdi

«Tanaqoğli» sun'iy yöldoşlar: Astroscale taklifi

Kosmik apparatlarga xizmat körsatişga ixtisoslaşgan Astroscale kompaniyasi orbitadagi qimmatli obyektlarni qöriqlaydigan «eskort» sun'iy yöldoşlarini yaratiş taklifini berdi. Kompaniya mudofaa yönalişi rahbari Aleks Godfri sözlariga köra, bunday «tanaqoğli» sun'iy yöldoşni uç yildan kam vaqt içida uçirişga tayyorlaş mumkin. Bu haqda Kun.uz yozdi kompaniya vakilining bayonlariga tayanib.

Ğoya nimaga asoslangan

Taklif Astroscale töplagan orbitadagi obyektlarga yaqinlaşiş tajribasiga tayanadi. 2024-yilda ADRAS-J missiyasi doirasida kompaniya apparati past Yer orbitasidagi yapon raketasining işdan çiqqan bosqiçini yaqindan közdan keçirdi. 2021–2024-yillarda davom etgan ELSA-d missiyasida esa kompaniya tijoriy loyihada kosmik obyektlar bilan stikovka texnologiyasini namoyiş etdi. Endi bu imkoniyatlarni boşqa sun'iy yöldoşlarni himoya qilişga moslaştiriş taklif etilmoqda.

Bu qanday işlaşi kerak

Godfri orbitadagi xizmat apparatlari juda yuqori manevrga ega bölişi kerakligini tuşuntirdi: sun'iy yöldoşni yoqilğı bilan töldiriş yoki işdan çiqqan obyektni orbitadan olib taşlaş uçun töğridan-töğri aloqagaça yaqinlaşiş talab etiladi. Kompaniya vakili fikriça, aynan şunday manevr imkoniyatlari orbitadagi muhim obyektlarni qöriqlaşda ham foydali bölişi mumkin. «Tanaqoğli» sun'iy yöldoşning vazifasi — begona apparatlarning himoya qilinayotgan obyektga xavfli yaqinlaşişiga yöl qöymaslik. Godfri özi bu ğoyani aviyanosecni qöriqlaş tizimiga öxşatgan: u dengizga yolğiz çiqmaydi — uni kiçikroq va arzonroq harbiy kemalar kuzatib borib himoya qiladi; xuddi şunday qimmat sun'iy yöldoşlarni nisbatan ixçam apparatlar qöriqlaşi mumkin.

Kontekst: xavfsizlik böyiça xavotirlarning ortişi

Taklif kosmik apparatlar xavfsizligi haqidagi xavotirlar kuçaygan fonida örtaga çiqdi. Kun.uz havola qilgan Space.com ma'lumotlariga köra, Rossiya sun'iy yöldoşi Yer yuzasini radiolokatsion kuzatuv qiluvçi ICEYE kompaniyasining apparati yaqinida manevrlar qilgan; bu holat sun'iy yöldoşning şikastlaniş ehtimoli haqida xavotir uyğotgan.

Buni kim moliyalaştirişi mumkin

Godfri sözlariga köra, bunday qöriqlovçi apparatni yaratiş Buyuk Britaniya kabi alohida davlatning texnik va moliyaviy imkoniyatlari doirasida amalga oşirilişi mumkin. Şu bilan birga u butun Yevropa miqyosidagi «tanaqoğli» sun'iy yöldoşlar guruhini tuzişni taklif qildi: bunday apparatlar muhim kosmik obyektlar joylaşgan hududlarni patrul qilib, bir neça ittifoqçi davlatning sun'iy yöldoşlarini birgalikda himoya qilişi mumkin edi. Şuni ta'kidlaş joizki, bu hozirça kompaniyaning taklifi, qabul qilingan qaror emas: aniq dastur boşlanişi yoki moliyalaştiriş haqida naşrda xabar berilmagan.