Asosiy ma’lumotlar
- Italiya: 5,4% (4,2%dan), Ispaniya: 4,9% (özgarmagan), Fransiya: 3,4% (3,1%dan), Germaniya: 2,8% (3,3%dan)
- Pantheon yevrozona inflyatsiyasi prognozini 4%ga kötardi — bu YMBning 2%lik maqsadidan ikki barobar yuqori
- Pantheon yevrozona inflyatsiya prognozini 4%gaça oşirdi — bu YEBning 2%lik maqsadidan ikki barobar yuqori
- YMB stavkani 2,5%da saqlab qoldi; Lagarde mandat tugaşiga töqqiz oy qolganda fevralda iste’foga çiqadi
- YEB stavkani 2,5%da saqlab qoldi; Lagard fevralda, vakolat muddati tugaşiga töqqiz oy qolganda iste'foga çiqadi
Umumiy energetika zarbasidagi turli yönalişlar
Yevrozonaning tört yirik iqtisodiyoti juma kuni oktabr oyi inflyatsiya ma’lumotlarini e’lon qildi va bu hududdagi narx bosimi haqida dastlabki tasavvur berdi. Reyting aniq çiqdi: Italiya — yillik 5,4%, Ispaniya — 4,9%, Fransiya — 3,4%, Germaniya — 2,8%. Yanada muhimi — dinamika yönalişi: Italiya va Fransiyada inflyatsiya keskin tezlaşdi, Ispaniyada özgarişsiz qoldi, Germaniyada esa pasaydi — xuddi şu narx ösişiga duç kelayotgan tört davlatning özida. Buni euronews yozadi.
Italiya: rekord ösiş va iqtisodiyotdagi turğunlik
Milliy statistika idorasi Istatning dastlabki ma’lumotlariga köra, Italiyada inflyatsiya sentyabrdagi 4,2%dan 5,4%ga kötarildi — bu 2023-yil avgustidagi daraja va iqtisodçilar kutgan 4,6%dan sezilarli darajada yuqori. Yevropa Ittifoqining garmonlaştirilgan körsatkiçi böyiça ösiş 5,6%ga yetdi. Asosiy hissa energiyaga töğri keldi: uning narxi yillik hisobda 31,4%ga oşdi (oldingi oyda 22,6% edi), tartibga solinadigan tariflar esa 59,5%ga, ya’ni oldingi oyga nisbatan ikki barodan ham tezroq oşdi; faqat oktabrda ular 18,8%ga qimmatlaşdi. Bosim supermarketlardagi javonlargaça yetib bordi: «xarid savati» 1,5% örniga 2,5%ga qimmatlaşdi, qayta işlanmagan mahsulotlar 7,5%ga. Asosiy inflyatsiya 1,6%dan 2%ga kötarildi. Şu bilan birga, Istat Italiya iqtisodiyoti uçinçi çorakda ösişsiz qolganini ma’lum qildi. Pantheon Macroeconomics vakili Melani Debono batafsil ma’lumotlar kelgusi oyda energetika zarbasining iste’mol xarajatlariga ta’siri çakana savdo statistikasida körinayotganidan ham kuçliroq bölişini taxmin qildi.
Ispaniya va Fransiya: barqarorlik va stagflyatsiya qarşisida
Ispaniyada inflyatsiya 4,9% darajasida saqlanib qoldi — sentyabrdagidek, 2023-yil boşidan beri eng yuqori körsatkiç yaqinida, Milliy statistika instituti (INE)ning operativ bahosiga köra. Yillik körsatkiç asosan şu sababli özgarmadi: yoqilği ötgan yilning oktabriga qaraganda arzonroq böldi, gaz tariflarining oşişi esa bu yengillikni qisman bekor qildi. Asosiy inflyatsiya 3,1% darajasida qoldi. Şu bilan birga, Ispaniya blokdan yirik iqtisodiyotlar orasida eng mustahkami bölib qolmoqda: MHA vakili Jo Nellisning sözlariga köra, uning uçinçi çorakdagi işlab çiqarişi kuçli içki talab fonida 0,6%ga oşgan. Insee ma’lumotlariga köra, Fransiyada inflyatsiya 3,1%dan 3,4%ga kötarildi — bu 2024-yil yanvaridan beri eng yuqori körsatkiç va kutgan 3,2%dan yuqori. Energiya narxlari ketma-ket törtinçi oy tezlaşib, yillik hisobda 24,1%ga oşdi; xizmatlar inflyatsiyasi 2,7%ga kötarildi. Ma’lumotlar Fransiya iqtisodiyoti uçinçi çorakda 0,1%ga qisqargani haqidagi xabar bilan bir vaqtda e’lon qilindi. «Fransiya stagflyatsiyaga duç kelmoqda», — dedi Pantheon Macroeconomics vakili Klaus Vistesen va noyabrga qadar garmonlaştirilgan inflyatsiya 4%dan oşişini kutayotganini bildirdi.
Germaniya: soliq çorasi ta’siri
Germaniya istisno böldi: Federal statistika idorasi (Destatis) ma’lum qilişiça, inflyatsiya 3,3%dan 2,8%ga pasayib, 3%lik prognozdan ham past böldi. Asosiy sabab — 1-oktabrda kuçga kirgan va yil oxirigaça amal qiladigan yoqilği soliqlarining kamaytirilişi: energiya taşuvçilaridagi inflyatsiya 14,9%dan 12,2%ga sekinlaşdi, iste’mol narxlari esa oylik hisobda 0,2%ga tuşdi. Asosiy inflyatsiya 2,4%dan 2,1%ga kamaydi. Iqtisodçilar bu yengillik uzoq davom etmasligi haqida ogohlantirmoqda: Vistesenni baholaşiça, energetika inflyatsiyasi yil oxirigaça past bölib qoladi, ammo agar yoqilği tölovlari yana oşsa, yanvar va fevralda keskin kötariladi. «Germaniyadagi hozirgi asosiy inflyatsiya körsatkiçlari yumşoq körinadi, lekin bu zaiflik uzoq davom etmaydi», — deb ta’kidladi u.
Bu Yevrozona va Yevropa Markaziy Banki uçun nimani anglatadi
Eurostat keyingi haftada butun valyuta bloki böyiça operativ baho e'lon qiladi. Italiya ma'lumotlari çiqişidan oldin BofA Global Researç yevrozonadagi inflyatsiya 3,7% bölişini kutgan edi; italiyaliklar kutilmagan xabardan söng Pantheon öz prognozini sentyabrdagi 3,8%ga qaraganda 4%gaça oşirdi — bu YEBning 2%lik maqsadidan ikki barobar yuqori. Oxford Economics katta iqtisodçisi Paolo Grignani vaziyatni «stagflyatsion moyillikka ega aralaş holat» deb atadi va «energiya şoki barqarorroq tarkibiy qismlarga tez tarqalayotganidan xavotirli belgilar» bölganini qayd etdi. Yevrozona uçinçi çorakda 0,4%ga ösgani hisobiga Oxford Economics yana ikki marta stavka oşirilişini kutmoqda. Oldingi kuni, payşanba kuni, YEB depozit stavkasini 2,5% darajasida saqlab qoldi sentyabrda oşirilgandan keyin: Kristin Lagard siyosatçilar yana bir oşirişni muhokama qilganini, biroq bir ovozga kelişni kutişga qaror qilganini ma'lum qildi. Yiğiliş uning fevralda iste'foga çiqişi haqidagi bayonoti bilan bulğandi — bu vakolat muddati tugaşiga töqqiz oy qolganda sodir böldi. Ebury kompaniyasidan Matthew Ryan dekabrdagi oşirişni «juda ehtimolli stsenariy» deb atadi va Lagard örniga voris izlaşning çözilişi «özi mört bölgan paytda bozorlarga qöşimça notinçlik keltirişi mumkinligini» qöşdi. Nellis öz navbatida YEB qiyin ahvolga tuşganini ta'kidladi: yillar davom etgan sust ösiş rağbatlantiruvçi stavkalar foydasiga dalil bölsa-da, markaziy bank «dekabr yiğilişida foiz stavkalarini yanada oşirişga majbur bölişi mumkin». Juma kungi raqamlar bu dilemmaning ikki tomonini körsatadi: Germaniyada maqsadli soliq yengilligi inflyatsiyani pasaytirişga yetarli böldi, Italiyada esa energiya şoki allaqaçon oilalarning oziq-ovqat va sayohat xarajatlarida öz aksini topmoqda.
