Asosiy ma’lumotlar

  • Şveytsariya Alp klubining 152 boşpançasidan 65 tasi doimiy muzning erişi tufayli potensial xavfli hududlarda joylaşgan
  • Mutthorn boşpançasi 2021-yilda yoriqlar tufayli yopilgan; yangisi eskisidan 900 metr uzoqda, mustahkamroq gruntli joyda qurilgan
  • Aletsç muzligi yiliga 4–6 metr qalinlik yöqotmoqda, şu sababli narvonni har ikki-uç yilda uzaytiriş kerak böladi

Alp boşpançalaridagi xavotir

Global isiş Şveytsariya Alp toğlarini tobora köproq beqarorlaştirmoqda: muzliklarning erişi va doimiy muz qatlamining özgarişi toğ infratuzilmasiga tahdid solmoqda va Şveytsariya Alp boşpançalarining deyarli yarmiga ta’sir etmoqda. Swiss Info naşri xabar berişiça Şveytsariya Alp klubi (SAC) ma’lumotlariga asoslanib, klubning 152 boşpançasidan 65 tasi muzliklarning erişi tufayli potensial xavfli hududlarda joylaşgan. Klub ayrim binolarni köçirişga va yangi obyektlar hamda himoya çoralariga millionlab mablağ sarflaşga majbur. Xavf faqat binolarga emas: toş qulaşlari, sel oqimlari va gruntning siljişi tufayli yöllar ham xavfliroq bölib bormoqda.

Mutthorn boşpançasining taqdiri

Yorqin misol — Bern Oberlandidagi Mutthorn boşpançasi. Undagi yoriqlar asta-sekin kengayib bordi va 2021-yilda muzning erişi tufayli qulaş xavfi ostida binolar yopildi. «Bu boşpança yana yuz yil turmaydi, deganini bilardik. Lekin u bunday tez qulaşi bizni haqiqatan ham qörqitdi», — dedi SACning Weissenstein bölimi raisi Fabienne Notter Şveytsariya jamoat teleradiokompaniyasi RTS efirida. Bern kantoni tabiiy xavflar xizmati rahbari Nils Halen qöşimça qildi: «Nima qulaşini va qaçon qulaşini başorat qila olmaymiz. Lekin bitta narsa şubhasiz — u qulaydi».

Köçiriş va masalaning narxi

Yangi Mutthorn boşpançasi taxminan 900 metr uzoqda — köproq mustahkam gruntli, lavina xavfi kamroq bölgan joyda qurildi. Eski boşpança 2025-yil yozida töliq demontaj qilindi va bu 480 ming dollardan köproq mablağ talab qildi. Özgarişlarning yana bir misoli — har yili qalinligi tört-olti metrga kamayadigan Aletsç muzligi: şu sababli boşpançaga olib boradigan narvonni har ikki-uç yilda uzaytiriş kerak böladi. Muammo suv ta’minotiga ham ta’sir qiladi: boşpança qöriqçisi Kristof Zager tuşuntirişiça, «qor erigan suv qolmaganda, mavjud zaxiralar keyingi maygaça yetişi kerak».