Asosiy ma’lumotlar

  • Missuri talabasi ChatGPT'ga 17 maşinaga zarar yetkazganini iqror etdi — yozışmalar sud dalili böldi
  • Britaniya Kolumbiya hukumati maktabdagi otışma tufayli OpenAI'ga qarşi da'vo berdi, kompaniyani suhbat haqida politsiyaga xabar berişga majburlaş kerakligini ta'kidladi
  • Huquqşunslar jinoyatlarni başorat qiliş çatbotlarning vazifasi bölmasligi kerakligini, bunday yozışmalar maxfiyligi esa qonun bilan himoyalanmaganligini bildiradi

Çatbot bilan yozışmalar dalil sifatida

Sünyiy intellekt çatbotları kündalik hayotga mustahkam kirib bordi, biroq foydalanuvçilarning ularga jinoyatlarını iqror etişi bunday suhbatlarning huquqiy maqomi haqida savol tuğdirdi. Avgust oyida Missuri universitetining 19 yaşli talabasiChatGPT'ga kampusda tunda töxtagan 17 maşinaga zarar yetkazganini iqror etib, «Menga qamoq jazosi tahdid qiladimi?» deb söragani xabar qilindi. Çatbot «uşlanışning mumkin bölgan oqibatları haqida maslahatlar» berdi, biroq xabarlardagi tajovuz küçayganda 911 raqamiga qönğiroq qilişni tavsiya qildi — bu politsiya hujjatlarından köri­nadi. Yozışmalar tarixi talaba tergovçilarga telefonini közdan keçirişga ruxsat berganidan keyin aniqlandi; u sudga mulkka oğir (felony) zarar yetkaziş ayblovi böyiça dalil sifatida işlatildi.

Maktabdagi otışma tufayli da'vo

OpenAI'ga yanada jiddiy ayblovlar Kanadaning Britaniya Kolumbiya viloyati hokimiyati tomonidan qilingan: fevral oyida u asosan bolalar bölgan töqqiz kişining halok bölişi va 27 kişining jarohat olişi bilan yakunlangan maktabdagi otışma bilan boğliq da'vo arizasi berdi. Da'vo böyiça, kompaniya otışmaçining ChatGPT bilan yozışmaları haqida politsiyaga xabar bermagan, garçi OpenAI politsiyani oğohlantirsa, hujumning oldi olinişi mumkin bölgan. OpenAI baş direktori Sem Altman maktubda uzr sördi, biroq The Wall Street Journal gazetasiga ma'lum qilgan manbalarga köra, otışmaçi bilan çatbot örtasidagi suhbat 2025-yil iyun oyida tizim tomonidan allaqaçon belgilangan bölib, bu ma'lumotlarga köra, Altman va kompaniya rahbariyati xavfsizlik jamoasining politsiyaga murojaat qiliş tavsiyasini rad etgan.

Sünyiy intellekt jinoyatlar haqida xabar berişi kerakmi

Muhokamani algoritmlarning niyatlarıni baholaşdagi xatolari murakkablaş­tiradi: iyul oyida Anthropic kompaniyasining Claude 5 çatboti AQŞdagi politsiya qizil çiziğiga oçilmagan qotillik haqida yölon xabar yubordi. Anadolu bilan suhbatda amerikalik huquqşunos, Frankfurtdagi Gyote universiteti tadqiqotçisi Mettyu Treyl har bir kompaniya öz qoidalarını örnatişini va çatbotlar qotillik rejalaştıriş haqidagi savollarga javob beriş uçun möljallanmaganligini qayd etdi. Uning sözlarga köra, modellar ma'lum mavzular — ayniqsa bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlikni — qoplaşga va bunday suhbatları moderatorlarga uzatişga örgatilgan, biroq foydalanuvçilar filtrlarni, masalan, sörovni badiiy matn yozişda yordam söraş şaklida yaşirib çetlab ötişları mumkin. Treylning fikriça, politsiya sodir etilgan jinoyatda şubha bölganda sünyiy intellekt kompaniyalarından yozışmalar tarixini söraşi mumkin, biroq çatbotlarning asosiy maqsadi jinoyatlar sodir etilişidan oldin ularını başorat qiliş bölmasligi kerak: bu yerda huquqiy tartibga soliş juda noaniq, «jinoyat salohiyati»ni baholaş uçun qoşimça ma'lumotlar töplaş esa yomon ğoya deb hisoblaydi.

Sünyiy intellekt bilan yozışmalarda maxfiylik bormi

Advokat va mijoz yoki şifokor va bemor örtasida amal qiladigan maxfiylik imtiyozi sünyiy intellekt çatbotları bilan suhbatlarga taalluqli emas, şuning uçun texnologiya kompaniyaları jurnallarni tergovçilarga topşirişi mumkin. Şunga qaramay, Altman 2025-yil iyulida çatbotlar bilan suhbatlar maxfiylikka asoslanişi kerakligini bildirgan edi. Kanadaning Thompson Rivers University universiteti huquq professori Robert Diab başqa pozitsiyani bildirdi: qonun şeriklar örtasidagi xabarlarni maxfiy hisoblamaydi va xuddi şu tamoyil böyiça odamning sünyiy intellekt bilan yozışmalarını körişi mumkin. Uning fikriça, ChatGPT kabi modellar, ehtimol, foydalanuvçining jinoyat xulq-atvoriga moyilligini aniqlay olişadi va işlab çiquvçilar politsiyaga xabar beriş orqali jinoyatlarning oldini olişları mumkin edi. Şu bilan birga, u bunday yondaşuvning çeklovlari ham böligini özi qayd etdi: barça şubhali xabarlar böyiça oğohlantirişlar soxta signal tufayli odamlarga tuşadigan yukni oşirardi, foydalanuvçilar esa xavfsizlik çoralarını çetlab ötiş yölini har doim topadi.