Asosiy ma’lumotlar

  • YI hukumatlari kelajakdagi a‘zolar uçun, ovoz beriş huquqini töxtatiş imkonini ham öz içiga olgan «himoya bandlari» loyihasini ilk bor muhokama qildi
  • Muzokaralarda yetakçi bölgan Çernogoriya çoralar kiritiladigan birinçi davlat böladi
  • YI a‘zolari ikkiga bölindi: Italiya va Avstriya haddan taşqari qattiq şartlarga qarşi, Niderlandiya va Fransiya qonun ustuvorligi böyiça kuçliroq kafolatlar talab qilmoqda

Birinçi muhokama bosqiçi

Yevropa Ittifoqi davlatlari hukumatlari ittifoqning yangi a‘zolariga nisbatan qattiqroq nazorat mexanizmlarini nazarda tutuvçi huquqiy normalar loyihasini birinçi marta muhokama qildi, deb xabar beradi Euronews. Eng muhim yangilik — institutsional himoya bandi bölib, u ittifoqning asosiy qadriyatlarini yoki özaro işonçli hamkorlik tamoyilini jiddiy buzayotgan yangi a‘zolarga qarşi çora-tadbirlar qabul qiliş imkonini beradi; eng oğir hollarda bu ularning ovoz beriş huquqini töxtatib qöyişni ham öz içiga olişi mumkin. Muzokaralar jarayonida yetakçi bölgan Çernogoriya yangi çoralar töğridan-töğri kiritiladigan birinçi davlat böladi.

Ittifoq a‘zolari orasida böliniş

YI elçilariga huquqiy matn loyihasiga izoh beriş taklif etildi, biroq davlatlar özaro odatiy çiziqlar böyiça bölinib qoldi. Ğarbiy Bolqon «dostlari» deb ataluvçi davlatlar, jumladan Italiya va Avstriya, kengayişni sekinlaştirişi mumkin bölgan haddan taşqari qattiq bandlardan ogohlantirdi, Niderlandiya va Fransiya esa qonun ustuvorligiga rioya qiliş böyiça kuçliroq kafolatlar talab qildi. Bahsning katta qismi «sinov davri» muddatiga töğri keldi: davlatlar Yevropa Komissiyasi taklif qilgan 15 yillik çegarada kelişa olmadi. Qarorlar matnlari ustidagi iş texnik darajada davom etadi, elçilar orasida yana bir muhokama noyabrda kutilmoqda. Muzokaralardan oldingi xatda çoralar mutanosib bölişi, faollaştiriş uçun aniq asoslar va aniq amal qiliş muddatlariga ega bölişi zarurligi ta‘kidlangan.

Loyiha qanday işlaydi

Loyihaga köra, band faollaştirilgaç, yangi a‘zo davlat öz izohlarini taqdim etiş uçun kamida ikki hafta muddat oladi, garçi bandning özi YIga rasman kirişdan oldin ham işga tuşirilişi mumkin. Taklif etilgan tuzilma Yevropa Komissiyasiga beriladigan haddan taşqari keng vakolatlar tufayli e‘tirozlarga sabab böldi: Komissiyaning taklifi davlatlarning sifatli köpçiligi uni rad etmasa yoki özgartirmasa, ikki hafta içida qabul qilingan hisoblanadi. Elçilar, şuningdek, band aynan qanday çoralar işga tuşirişi kerakligi va uning YI şartnomalarining 7-moddasi bilan qanday boğlanişini söradi — bu modda ham Yevropa qadriyatlarining jiddiy buzilişiga tegişli.

Kirişdan oldingi monitoring va boşqa çoralar

Bundan taşqari, Yevropa Komissiyasi kiriş şartnomasi imzolangan vaqtdan haqiqiy qöşilişgaça bölgan davrni monitoring qiliş umumiy bandini taklif qildi: muntazam hisobotlar, boşqa YI davlatlari tomonidan özaro baholaş va zarur bölganda erta ogohlantiriş xatlari. Hisobotlarning çastotasi va mazmuni hozirça aniqlanmagan. Çora sifatida agar davlat muddatiga qadar talablarni bajarmasligi töğrisida aniq dalillar bölsa, kiriş sanasini suraştiriş mumkin; bunday holat Ruminiya va Bolgariya uçun şartnomada ham mavjud edi, u yerda qaror bir ovozdan qabul qilinişi talab etilardi, endi esa hujjat Komissiya tavsiyasiga köra sifatli köpçilikni nazarda tutadi. Alohida normalar nomzodlarning ikki tomonlama nizolar böyiça veto qöymasligi, jiddiy buzilişlar yuz berganda ayrim sud qarorlarini vaqtinça töxtatib turiş, Şengenga kiriş uçun qöşimça şartlar, şuningdek, Xorvatiya şartnomasidagi jiddiy iqtisodiy qiyinçiliklar haqidagi bandlarni takrorlaş — ularning faollaştiriş muddatini uç yildan oşirib uzaytiriş bilan, lekin aniq qança muddatga körsatilmagan holda — boğliq.