YI ning o‘ndan ortiq davlati Bryusselning gazni elektr energiyasidan qimmatroq soliqqa tortish rejasiga qarshi chiqdi

Yevropa Ittifoqi energetika vazirlari Bryusselning soliq rejasiga qarshi chiqdi

Yevropa Ittifoqining o‘ndan ortiq davlati Yevropa Komissiyasining elektr energiyasini imtiyozli soliqqa tortish hisobiga gazga qaraganda arzonlashtirish taklifiga qarshi chiqib, Bryussel o‘z vakolatlaridan oshib ketayotgani haqida ogohlantirdi. Lyuksemburgda bo‘lib o‘tgan YI energetika vazirlari uchrashuvida bahsli qoidani bekor qilish uchun Germaniya, Italiya, Malta, Chexiya, Bolgariya, Slovakiya, Finlyandiya, Ruminiya, Xorvatiya, Polsha, Latviya, Estoniya va Vengriya chiqish qildi, deb xabar beradi Euronews.

Bahsning mohiyati: soliqlar va tariflar qarama-qarshiligi

Taklif — Komissiyaning sanoat, ma’lumot markazlari, issiqlik nasoslari va elektromobillar talabi o‘sib borayotgan sharoitda xonadonlar hamda biznesni qazilma yoqilg‘idan elektr energiyasiga o‘tkazishni rag‘batlantirish strategiyasining bir qismi. Shu bilan birga, elektr tarmoqlarini kengaytirish va ularga xizmat ko‘rsatish xarajatlari tobora ko‘proq hisob-fakturalar orqali iste’molchilarga yuklatilmoqda. Vaziyat AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi kuchaytirgan energetika inqirozi fonida yanada keskinlashgan: to‘qnashuvdan oldin ham Yevropadagi elektr energiyasi narxlari Amerika va Xitoydagidan ikki baravar yuqori edi, fevraldagi norasmiy sammitda esa YI rahbarlari tabiiy gazga qaraganda elektr energiyasini soliqda qulayroq sharoitda soliqqa tortish orqali hisob-fakturalarni kamaytirishga va’da bergan edi.

Davlatlarning e’tirozlari va Komissiyaning pozitsiyasi

E’tirozlar mohiyatagina emas, tartib-qoidalarga ham tegishli: bir qancha davlatlar soliq siyosati bir ovoz qoidasini talab qiluvchi Energetika soliqlari to‘g‘risidagi Direktivani qayta ko‘rib chiqish doirasida hal etilishi kerakligini, Komissiya taklif etayotgandek sifatli ko‘pchilik ovozi bilan emas, deb qat’iyligini bildirmoqda. Eng qattiq qarshilik esa Yevropa Komissiyasiga tarmoq to‘lovlarini hisoblashning umumiy qoidalarini belgilash huquqini berish g‘oyasiga ham bildirildi: davlatlar va Yevropa parlamentining yangi tasdig‘isiz — Italiya, Fransiya, Germaniya, Slovakiya, Polsha, Ispaniya va Finlyandiya bu milliy tartibga soluvchi organlarning mustaqilligiga putur yetkazadi, deb hisoblaydi; Finlyandiya parlamenti esa rasmiy xulosasida taklif tegishli tamoyilni buzadi, deb qarorga kelgan. Energetika bo‘yicha komissar Dan Yorgensen uchrashuv yopilishida taklif «katta ma’noga ega» ekanini aytib, Komissiya va Kengash huquqiy xizmatlarining uni yuridik jihatdan asosli deb topgan bahosiga havola qildi: uning so‘zlariga ko‘ra, bu norma elektr hisob-fakturalarini kamaytirishda ham darhol, ham tarkibiy ta’sir berishi mumkin edi.

Kuchlar muvozanati va yaqin qadamlar

Kengashdagi pozitsiyalar bir xil emas: Ispaniya, Daniya va Lyuksemburg Komissiyani qo‘llab, davlatlar uchun moslashuvchanlikni shart qildi, Fransiya o‘rtacha yo‘l izlab, chorani gaz inqirozi kabi maxsus holatlarga bog‘lashni taklif etdi, Lyuksemburg esa bahsli qoidani elektrifikatsiyaga ko‘maklashish bo‘yicha umumiy majburiyatchilik bilan almashtirishni taklif qildi. Shvetsiya energetika vaziri Ebba Bush katta byurokratiya o‘rniga tartibga solishni yaxshilashga chaqirib, YI davlatlari tarmoqlaridagi katta farqlar tufayli tariflar uchun universal yechim mavjud emasligini qayd etdi. Muzokaralarga vositachilik qilayotgan Irlandiya raisligi tarmoq to‘lovlari bo‘yicha dekabrda kompromissga erishmoqchiligi bildirdi.