Toshkent 28 oktyabrda havo ifloslanishi bo‘yicha jahonda birinchi o‘ringa chiqdi

Jahon reytingida birinchi o‘rin

O‘zbekiston poytaxti 28 oktyabr kuni yirik shaharlar orasida havoning ifloslanish darajasi bo‘yicha birinchi o‘rinni egalladi. IQAir xalqaro monitoring platformasining mahalliy vaqt bilan soat 17:57 holatiga ko‘ra, Toshkentdagi havo sifati indeksi (AQI US) 185 ni tashkil etdi, bu «Unhealthy» — «salomatlikka zararli» toifasiga mansub. Buni Kun.uz xabar qilgan.

Boshqa shaharlardan farq katta emas

Reytingda ikkinchi o‘rinni Jakarta (170), uchinchi o‘rinni Bishkek (165) egalladi. Keyingi o‘rinlarda Dubai (156), Milan (154), Lahor (154), Mumbay (153), Dehli (152), Olmaota (148) va Kalkutta (144) joylashgan. Toshkent va undan keyingi shaharlar o‘rtasidagi farq katta emas, IQAir reytingi esa real vaqtda yangilanib boradi, shuning uchun shaharlar o‘rinlari kun davomida o‘zgarishi mumkin. Eng so‘nggi ma’lumotlar saytda mavjud iqair.com va AirVisual ilovasida.

185 indeksi nimani anglatadi

AQI shkalasi bo‘yicha 151–200 oralig‘idagi qiymatlar havoning zararli ta’sirini har qanday odam sezishi mumkinligini, sezgir guruhlar uchun esa yanada jiddiy oqibatlar bo‘lishi ehtimolini bildiradi. Bunday guruhlarga bolalar, keksalar, homilador ayollar, shuningdek, yurak va nafas yo‘llari kasalliklariga chalinganlar kiradi. Bunday kunlarda mutaxassislar uzoq vaqt ochiq havoda bo‘lmaslikni, ko‘chada jismoniy faol yuklamalarni boshqa vaqtga ko‘chirishni, havo nisbatan tozalangan soatlarda xonalarni shamollatishni va ko‘chada N95/FFP2 sinfidagi respiratorlardan foydalanishni tavsiya qiladi: oddiy tibbiy niqob mayda zarralardan deyarli himoya qilmaydi.

Havo nega ifloslanadi: ob-havo va o‘lchovlar

Avval sovuq mavsumda Toshkentdagi havo ifloslanishiga shamol tezligining pasayishi, harorat inversiyasi va antisiklon jarayonlari ta’sir qilishi xabar qilingan edi. Geografiya fanlari doktori Baxtiyor Xolmatjonovning tushuntirishicha, bunday sharoitlarda ifloslantiruvchi moddalar yer yuzasiga yaqin qatlamda to‘planadi. Qo‘shimcha omil sifatida yog‘inlar yetishmasligi ko‘rsatilgan: Iqlim o‘zgarishi milliy markazi ma’lumotlariga ko‘ra, 26 oktyabrgacha Toshkentga oylik norma 23,7 mm bo‘lganda atigi 3,9 mm yog‘in tushgan — buning natijasida chang havodan yomon yuviladi. Shu ma’lumotlarga ko‘ra, so‘nggi yillarda sovuq mavsumda kuchsiz shamol va kam yog‘in bilan bog‘liq noqulay meteorologik sharoitlar soni 57 foizga oshgan.

Ifloslanish manbalarini aniqlash uchun nima qilinmoqda

Ifloslanish manbalarini aniqlash maqsadida Atmosfera laboratoriyasining ixtisoslashtirilgan markazi maxsus filtrlar orqali Toshkentning barcha tumanlarida hava namunalarini olib, ularni tahlil qiladi. Kelgusida bu tajribani butun respublikaga yoyish rejalashtirilgan.