Asosiy ma’lumotlar

  • Muhammadjonov: aksizga o'xshash soliq narxlarga va aholiga tushadi; uni faqat yoqilg'i-energetika mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarga tatbiq etish maqsadga muvofiq
  • Baqirov: soliqning maqsadi — kimyo sanoati, issiqlik elektr stansiyalari va neftni qayta ishlashni texnologik o'zgarishlarga undirish, byudjet daromadi emas
  • Mutaxassislar korxonalarning tabiatga ta'sirini adolatli baholash tizimining yo'qligini ta'kidlaydi

Mavzu haqida

O'zbekistonda karbonat (uglerod) solig'i joriy etish muhokama qilinmoqda va mutaxassislar uning joriy etilishidagi xavflar haqida ogohlantirmoqda. Soliq maslahatchisi Murod Muhammadjonov Kun.uz bilan suhbatda aytishicha, agar soliq qo'shimcha soliq sifatida joriy etilsa, u to'g'ridan-to'g'ri narxlarga ta'sir qiladi: aksiz solig'i kabi narx ustiga qo'shiladi, uning miqdori esa korxona o'z uskunalari orqali tabiatga chiqaradigan uglerod miqdoriga qarab hisoblanadi. Natijada, uning so'zlariga ko'ra, soliq yakuniy iste'molchi bo'lgan aholi yelkasiga tushadi.

Soliq kimga ta'sir qiladi

Muhammadjonov soliqni faqat yoqilg'i-energetika mahsulotlari ishlab chiqaruvchilarga tatbiq etish maqsadga muvofiq bo'lishi mumkinligini aytib o'tdi — bunda u narxning bir qismiga aylanadi va yakuniy iste'molchiga ta'siri cheklangan bo'ladi. Agar soliq yoqilg'ini xomashyo sifatida ishlatadigan korxonalarga ham yoyilsa, u har bir mahsulot narxiga to'g'ridan-to'g'ri ta'sir ko'rsatadi. Maslahatchining o'zi bu tashabbusga ehtiyotkorlik bilan qarashini aytdi.

Soliqning maqsadi va o'lchov muammosi

Iqtisodchi Otabek Baqirov karbonat solig'ining asosiy maqsadi byudjetga qo'shimcha daromad keltirish emas, balki tabiatni ifloslantiruvchi korxonalarni — kimyo sanoati, issiqlik elektr stansiyalari, neft va gazni qayta ishlovchilarni — ekologik talablarga muvofiqlashishga undirish ekanligini ta'kidladi. Uning fikricha, soliqni joriy etishdan oldin korxonalar tabiatga ko'rsatayotgan ta'sirni qanday o'lchash va baholash masalasiga javob topish kerak. U adolatli ma'muriy yoki baholash tizimi mavjudmi degan savolni ko'tardi: Angren ko'mir issiqlik elektr stansiyalari uchun o'lchovlar qanday, Muborak, Sho'rtan va Guzar'dagi neft va gazni qayta ishlovchi kompaniyalarning tabiatni ifloslantirishi qanday o'lchanadi. Baqirov karbonat solig'ining o'ziga qarshi emasligini, biroq uning asoslari va oqibatlari oldindan o'rganilishi lozimligini qo'shimcha qildi.