NASA Oyga qaytishdan oldin «Artemida» dasturi bo‘yicha murakkab sinovlar seriyasini o‘tkazadi

Sinovlar rejisi Floridada taqdim etildi

NASA vakillari Floridadagi Kennedi kosmik markazida o‘tkazilgan matbuot anjumanida oldinga rejalashtirilgan parvoz kampaniyasining bosqichlari haqida ma’lumot berdi. «Artemida» dasturi rahbari Jeremi Parsons bu jarayon agentlik o‘tkazgan eng murakkab parvoz kampaniyalaridan biriga aylanishi mumkinligini aytdi. Missiyada NASA’ning Space Launch System (SLS) raketi, SpaceX kompaniyasining Starship tizimi hamda Blue Origin kompaniyasining New Glenn raketi qatnashadi, ularning barchasi Floridadagi kosmodromlardan uchirilishi kerak.

Parvoz sxemasi: avval Blue Moon, keyin ekipaj

Rejaga ko‘ra, avval New Glenn raketi Blue Moon qo‘nish modulini past Yer orbitasiga chiqaradi. So‘ngra SLS raketi «Artemida III» ekipaji bilan Orion kemasini uchiradi. Ekipaj tarkibiga NASA astronavtlari Randi Breznik, Andre Duglas va Frank Rubio, shuningdek, Yevropa kosmik agentligi vakili Luka Parmitano kiritilgan. SLS Orion kemasini avval taxminan 29 dan 1806 kilometrgacha balandlikdagi elliptik orbitaga chiqaradi, keyin kema o‘z dvigatellari yordamida taxminan 555 kilometr balandlikdagi orbitaga o‘tadi. Bu bosqichda issiqlik rejimini nazorat qilishga alohida e’tibor qaratiladi: Orion uzoq kosmosga parvozlar uchun yaratilganligi sababli, uning issiqlik balansini past Yer orbitasida saqlash ancha murakkab vazifa bo‘lib chiqadi.

Tizimlarni tekshirish va Starship bilan tutashuv

Parvozning ilk ikki sutkasida ekipaj Orion kemasini va uning tizimlarini tekshiradi. Uchinchi kunda kema taxminan 439 kilometr balandlikda Blue Moon bilan uchrashib, unga tutashishi kerak. Keyingi ikki sutka ichida astronavtlar lyukni ochib, qo‘nish moduliga o‘tadi va u yerda haroratni boshqarish, hayotni ta’minlash va ichki muhitni nazorat qilish tizimlarini sinaydi. Shuningdek, apparat germetik bo‘lsa, kerakli bosimni saqlashga qodir yoki yo‘qligi tekshiriladi. Ekipaj favqulodda vaziyatlardagi harakatlarni va ikkita tutashgan kemani boshqarishni mashq qiladi; bunday operatsiyalar uchun parvozlarni boshqarish markazlarining tayyorligi ham baholanadi. Blue Moon bilan sinovlar yakunlangach, missiyaning taxminan oltinchi sutkasida Starship uchiriladi, uning burun qismiga maxsus tutashuv adapteri o‘rnatilgan. Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, Starship bilan tutashuv ikki soat davom etadi.

Bu nima uchun muhim

Bu kampaniya aslida amerikalik astronavtlarning Oyga qaytishining umumiy mashg‘uloti hisoblanadi: uning natijalaridan uch xil raketa tizimi va ikki kemaning birdaniga «Artemida III» missiyasiga tayyorligi bog‘liq. NASA astronavtlari hamda Yevropa kosmik agentligi vakilidan iborat ekipaj uchun asosiy operatsiyalar — tutashuv, qo‘nish moduliga o‘tish va favqulodda vaziyatlardagi harakatlar mashq qilinadi. Amalda bu kelajakdagi Oy missiyasining muddatlari va konfiguratsiyasi tasvirlangan sinovlar qanday o‘tishiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lishini anglatadi.