Kuchli El-Nino ehtimoli 83 foiz deb baholandi: sun’iy yo‘ldoshlar 1997-yil bilan solishtirildi

NOAA prognozi: kuchli El-Nino ehtimoli 83 foiz

AQSh Milliy okean va atmosfera boshqaruvi (NOAA)ning 2026-yil 8-oktabrdagi prognozi kelgusi yil boshida kuchli El-Nino ehtimoli yuqoriligini — 83 foizni ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, Kun.uzhavola qilgan nashrda ta’kidlanganidek, bu aniq bir hududlarda albatta suv toshqini yoki qurg‘oqchilik bo‘lishini anglatmaydi.

Sun’iy yo‘ldosh xaritalari nimani ko‘rsatdi

NASA Reaktiv harakat laboratoriyasi olimlari Tinch okeani sirti balandligining o‘rtacha darajaga nisbatan ma’lumotlarini qayta ishladilar: 1997-yilgi xarita (13-oktabr) TOPEX/Poseidon sun’iy yo‘ldoshi o‘lchovlari asosida, 2026-yilgi xarita (12-oktabr) esa Sentinel-6 Michael Freilich ma’lumotlari asosida tuzilgan. Sirt balandligi issiqlik qayerda to‘planayotganini kuzatishga yordam beradi: suv qiziganda kengayadi, shu sababli Tinch okeanining ekvatorial qismidagi markaziy va sharqiy hududlarda sathning ko‘tarilishi El-Nino bilan bog‘liq issiqlik to‘planishini ko‘rsatishi mumkin. Ma’lumotlardan mavsumiy sikllar va uzoq muddatli tendensiyalar chiqarib tashlangan, shunda qisqa muddatli hodisalar aniqroq ko‘rinadi.

2026-yil o‘tgan kuchli El-Ninolardan qanday farq qiladi

El-Nino — taxminan ikki yildan yetti yilgacha bir takrorlanadigan va Tinch okeanining ekvatorial qismida suvning isib qolishi bilan bog‘liq bo‘lgan tabiiy iqlim siklining bir qismi. Ayniqsa kuchli bo‘lgan 1997–1998 va 2015–2016-yillardagi epizodlar turli hududlarda ob-havoga sezilarli ta’sir ko‘rsatdi: Indoneziya va Amazonka havzasidagi o‘rmon yong‘inlaridan, Janubiy Afrikadagi qurg‘oqchilik sababli hosil yo‘qolishidan tortib, Janubiy Kaliforniyadagi kuchli yomg‘irlar va suv toshqinlarigacha.

Uch epizodni solishtirish

Nashr ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilgi El-Nino 1997–1998-yillardagi hodisadan tezroq rivojlandi, biroq oktabrga kelib ikkala holatda manzara o‘xshash bo‘ldi: okeanning g‘arbida suv sathi pasaygan, sharqida ko‘tarilgan, iliq suv massalari Janubiy Amerika qirg‘oqlariga yetib borgan. 2015–2016-yillardagi kuchli El-Nino boshqacha kechdi: o‘sha payt ekvator bo‘ylab iliq suvlar hozirgidek Janubiy Amerika qirg‘oqlariga uzoq yetib bormagan, bu esa yog‘inlarning hududlar bo‘yicha boshqacha taqsimlanishiga ham olib kelgan.

Hodisa mexanizmi

Odatda passat shamollari iliq suvni Tinch okeanining g‘arbiy qismiga surib boradi. Shamollar kuchsizlanganda bu suv sharqqa silja boshlaydi; okean va atmosfera o‘zaro ta’siri shamollarni yanada kuchsizlantiradi, natijada iliq suvning okeanning markaziy va sharqiy qismlarida to‘planishi kuchayadi. Xaritalarda qizil rang suv sathining o‘rtachadan yuqoriligini, oq rang — o‘rtacha darajani, ko‘k rang — pastligini bildiradi.