TechCrunch «sun’iy intellekt qabristoni»ni tuzdi: yopilgan va muvaffaqiyatsiz chiqqan sun’iy intellekt loyihalari ro‘yxati

Sun’iy intellekt loyihalari qabristoni to‘lib bormoqda

TechCrunch 2026-yil 24-oktabrda «sun’iy intellekt qabristoni»ning yangilanib boradigan ro‘yxatini e’lon qildi — bu yopilgan, yo‘nalishini o‘zgartirgan yoki kutilganidan sezilarli darajada past natija ko‘rsatgan sun’iy intellekt mahsulotlari va startaplarining ro‘yxati. Nashr ta’kidlashicha, bu «muvaffaqiyatsizliklar tablosi» emas, balki tarmoq uchun saboqlarni qayd etishga urinishdir. TechCrunch havola qilgan S&P Global Market Intelligence ma’lumotlariga ko‘ra, sun’iy intellekt tashabbuslarining qariyb 42 foizi oxir-oqibat ishlab chiqaruvchi kompaniyalar tomonidan tashlab ketiladi — mablag‘ yetishmasligi, texnik qiyinchiliklar, raqobat, masshtablash muammolari yoki past talab tufayli.

Startaplar: Character.ai dan Yuppgacha

So‘nggi paytdagi eng e’tiborga sazovor voqea Character.ai chatbot platformasining bankrotligi bo‘ldi — ishga tushirilganidan atigi besh yil o‘tgach. Kompaniya 2021-yilda Google’ning sobiq tadqiqotchilari Noam Shazeer va Daniel de Freitas tomonidan asos solingan, 2023-yilda 1 milliard dollarlik bahoda 150 million dollar jalb qilgan, o‘tgan yili esa Google, xabar qilinishicha, texnologiyani litsenziyalash va asoschilarni qaytarish uchun 2,7 milliard dollar to‘lagan. So‘ngra chatbotlar o‘smirlarning o‘z joniga qasd qilishiga va o‘ziga zarar yetkazishiga yordam berganini da’vo qilib oilalar qo‘zg‘atilgan da’volar hamda uning qahramonlaridan ruxsatsiz foydalanilgani uchun Disneyning ogohlantiruvchi maktubi keldi. O‘tgan yil oxirida platforma 18 yoshgacha bo‘lgan foydalanuvchilar uchun ochiq chatlarni yopdi, 2026-yil boshida esa Google bilan bir qator da’volarni sulh asosida hal qilishga kelishib oldi. Oktyabr boshida kompaniya yuridik, regulyator va operatsion qiyinchiliklarga ishora qilib, bankrotlik to‘g‘risida ariza berdi. TechCrunch ma’lumotlariga ko‘ra, Disney savdo jarayonining boshlang‘ich ishtirokchisiga aylandi va intellektual mulkning bir qismi uchun litsenziya olish uchun 20 million dollar taklif qildi; ilova hozir ham ishlamoqda, sotuv noyabr oxiri — dekabr boshiga qadar kutilmoqda.

Boshqa yopilgan startaplar

Relay — sun’iy intellekt agentlari asosidagi ish jarayonlarini avtomatlashtirish vositasi, Zapier muqobili — avgustda to‘liq faoliyatini to‘xtatdi: OpenAI, Google va boshqa yirik platformalar o‘xshash avtomatlashtirishni o‘z mahsulotlariga kiritib borgani sari besh yillik Relay mustaqil mahsulot sifatida qolishga qiynaldi. 2025-yil aprelida sun’iy intellektli pochta mijozlari sifatida ishga tushirilgan Notion Mail 22-sentabrda yopildi — kompaniya foydalanuvchilar pochta bilan ishlash uchun alohida sun’iy intellekt agentlariga ko‘proq moyillik bildirayotganini qayd etdi. NotebookLMning sobiq ishlab chiquvchilari yaratgan audio ilova Huxe 2026-yil mayida yopildi, jumladan Spotify kabi yirik platformalar o‘xshash funksiyalarni katta auditoriyaga taklif qilayotgani ham bunga sabab bo‘ldi. Yupp — yuzlab sun’iy intellekt modellarining javoblarini solishtirish uchun kriptovalyuta mukofotli bepul maydon, eng yuqori cho‘qqida 800 dan ortiq modelni sinab ko‘rish imkonini bergan edi — 2026-yil martida yopildi: asoschilari aytishicha, mahsulot bozorga yetarli darajada mos kelishni topa olmadi. 2023–2024-yillarda faoliyat yuritgan va xabar qilinishicha, milliondan ortiq foydalanuvchi to‘plagan sun’iy intellekt qahramonlari yaratish platformasi Figgs AI ishlab chiquvchilar xizmatni bepul saqlashga mablag‘ yetkazolmagani uchun yopildi.

Yirik o‘yinchilarning xatolari

Bozorning yetakchilari ham xatolardan himoyasiz emas. OpenAI 9-iyulda ChatGPT ilovasini yangilab, «Chat», «Codex» va «Work» rejimlarini birlashtirib, undan «superilova» yasashga harakat qildi, odatdagicha versiyani esa «ChatGPT Classic» deb nomladi. Qayta dizayn interfeysni chalkash va ortiqcha yuklangan deb hisoblagan foydalanuvchilar tanqidiga sabab bo‘ldi, va OpenAI tez orada o‘zgarishlarni qaytarib oldi. Shu bilan birga, ChatGPTning alohida ilovalarini o‘zlashtirish strategiyasi yaxshiroq ishladi: sun’iy intellekt brauzeri ChatGPT Atlas bir yildan kam ishlab, 9-avgustda yopildi va foydali funksiyalari ChatGPTga ko‘chirildi; Operator agenti ham xuddi shu taqdirga duch keldi, tasvir generatsiyasi esa tobora ChatGPTga kiritilmoqda, bu DALL-E’ning alohida xizmat sifatidagi rolini qisartmoqda. Yuqori operatsion xarajatlar va foydalanuvchilarni ushlab qolish muammolaridan aziyat chekkan Sora video platformasi 2026-yil martida yopildi.

Apple va Microsoft: kechikishlar va maxfiylik bahslari

Apple Apple Intelligence’ni 2024-yilda taqdim etib, «kontekstni tushunadigan» Siri’ni va’da qilgan edi, biroq muhandislik muammolari va xatolar tufayli relizni bir necha bor kechiktirdi. Kechikish oxir-oqibat iPhone 16 ning sun'iy intellekt imkoniyatlari bo'yicha reklamasiga oid 250 million dollarlik da'voni sulash. Sun'iy intellektga asoslangan yangi Siri iyul oyida iOS 27 beta-versiyasida paydo bo'ldiva bu oyda ingliz tilida so'zlashuvchi foydalanuvchilar uchun joriy etila boshladi; boshqa tillarni qo'llab-quvvatlash keyinroq kutilmoqda. Microsoft 2024-yilda Windows uchun Recall funksiyasini e'lon qildi — bu foydalanuvchining ishini vaqti-vaqti bilan skrinshot qilib olib, keyinchalik qidirish uchun saqlaydigan sun'iy intellektli «fotografik xotira». E'lon maxfiylik va xavfsizlik masalalari tufayli darhol tanqitga sabab bo'ldi: tanqidchilar funksiya parollar, shaxsiy xabarlar va moliyaviy ma'lumotlarning qidiriladigan arxivini yaratib qo'yishi mumkinligini ta'kidlagan. Microsoft ishga tushirishni deyarli bir yilga kechiktirdi, biroq qayta dizayndan keyin bahslar tinchimadi: kiberxavfsizlik tadqiqotchisi yaqinda Recall tomonidan yozib olingan ma'lumotlarni chiqarib ko'rsatadigan vosita yaratdiva bu dastlabki muammo hal qilinganmi yoki yo'qmi, degan savolni qayta ko'tardi.

Sun'iy intellekt apparatlari va xulosalar

Apparat sohasidagi muvaffaqiyatsizliklar orasida TechCrunch Humane AI Pin'ni ajratib ko'rsatadi — kompaniya unga 230 million dollar jalb qilgan taqiladigan qurilma. Mahsulot ishlash muammolaridan aziyat chekdi, bateriya yonish xavfi tufayli mijozlarga zaryad qutisidan foydalanmaslik haqidagi ogohlantirishdan keyin esa vaziyat yanada og'irlashdi. 2025-yil fevralida Humane AI Pin biznesini yopdi, aktivlarning aksariyatini HP 116 million dollarga sotib oldi. 2024-yil yanvarida CES ko'rgazmasida taqdim etilgan Rabbit R1 kompaniya ma'lumotlariga ko'ra 100 000 nusxada sotilgan, biroq dastlabki sharhlar qurilmani tugallanmagan deb ta'riflagan: ishlashi ishonchsiz va integratsiyalar soni cheklangan edi. Shunga qaramay, Rabbit R1'ni agent vazifalari uchun boshqaruv qurilmasi sifatida pozitsiyalab yangilab bormoqda va vibe-coding uchun mo'ljallangan portativ qurilma — «Project Cyberdeck» loyihasini e'lon qildi. TechCrunch ma'lumotlariga ko'ra, umumiy manzara shuni ko'rsatadiki, yirik platformalar funksiyalari tomonidan siqib chiqarilgan mustaqil startaplar ham, gigantlarning o'z mahsulotlari ham yopilmoqda: katta auditoriyali ekotizimlarga o'rnatilgan yechimlar saqlanib qoladi, mustaqil sun'iy intellekt mahsulotlari esa raqobat, huquqiy xavflar va maxfiylik masalalariga duch keladi.