Asosiy ma’lumotlar
- «Rivojlanish yo‘li» loyihasi 10 yil ichida Turkiya iqtisodiyotiga 55 mlrd dollar hissa va yiliga 70 ming ish o‘rni bilan baholanmoqda
- Marshrut Iroqdagi Grand-Fao portini Turkiya orqali Yevropa bilan bog‘laydi, yo‘lni Yaxshi Umid burni orqali 45 kunlik yo‘lga qaraganda 25 kungacha qisqartiradi
- Turkiya va Iroq kelishuvlari 28 iyulda imzolangan; qurilish boshlanishidan oldin parlamentlar ratifikatsiyasi rejalashtirilgan
Vazir baholari va koridor marshruti
«Rivojlanish yo‘li» loyihasi Turkiya iqtisodiyotiga 10 yil ichida taxminan 55 mlrd dollar keltirishi va yiliga o‘rtacha 70 ming ish o‘rnini ta’minlashi kerak, degan bayonotni dushanba kuni Anqaradagi konferensiyada transport va infratuzilma vaziri Abdulqodir Uralog‘lu berdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, koridor Turkiyaning jahon savdosidagi mavqein mustahkamlaydi va Iroqning iqtisodiy qayta qurishini qo‘llab-quvvatlaydi. Rejalashtirilgan marshrut Fors ko‘rfazidagi Iroqning Grand-Fao portini Turkiya orqali Yevropa bilan bog‘laydi, temir yo‘l va avtomobil yo‘llarini energiya uzatish liniyalari, optik tolali infratuzilma hamda neft va gaz quvurlari bilan birlashtiradi.
Zaif marshrutlarga muqobil
Uralog‘lu Hormuz bo‘g‘ozi atrofidagi taranglik va Rossiya–Ukraina urushi global transport tarmoqlarining zaif tomonlarini ochib berib, mamlakatlarni xavfsizroq, qisqaroq va bashorat qilinadigan marshrutlarni izlashga undaganini ta’kidladi. Uning fikricha, loyiha Hormuz bo‘g‘oziga, ayniqsa Ko‘rfaz mamlakatlaridan Yevropaga yuklar uchun qaramlikni kamaytiradi. Yo‘l vaqti taxminan 25 kungacha qisqaradi, Yaxshi Umid burni atrofidagi marshrut uchun 45 kun va Janubiy koridor uchun 35 kun bilan solishtirganda.
O‘rta koridorga qo‘shimcha
Vazir Turkiya «Rivojlanish yo‘li»ni mavjud savdo tarmoqlariga, jumladan Xitoy va Markaziy Osiyoni Kaspiy dengizi hamda Turkiya orqali Yevropa bilan bog‘lovchi O‘rta koridorga qo‘shimcha sifatida ko‘rayotganini ta’kidladi. «Turkiyasiz koridor yo‘q», — dedi u. O‘rta koridorga ulangan Turkiya temir yo‘l liniyalari — mavjud, qurilayotgan va rejalashtirilganlari — 2156 kmni tashkil etadi, yakunlangan va rejalashtirilgan investitsiyalar esa 47,1 mlrd dollar deb baholanmoqda.
Iroq va Saudiya Arabistoni bilan kelishuvlar
Uralog‘luning so‘zlariga ko‘ra, loyiha Iroqqa neft daromadlariga bog‘liq iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, tranzit savdosidan daromad olish va mintaqaviy savdo markazi rolini mustahkamlashga yordam beradi. U Turkiya va Iroq o‘rtasida shu yil 28 iyulda imzolangan kelishuvlarni — Fishxabur–Ovako‘y chegara o‘tish punkti orqali temir yo‘l va avtomobil qatnovi to‘g‘risidagi memorandum hamda tabiiy resurslar evaziga Iroq transport infratuzilmasini rivojlantirish to‘g‘risidagi ramkiy kelishuvni eslatdi. Qurilish boshlanishidan oldin mamlakatlar parlamentlar tasdig‘igini olishni rejalashtirmoqda. Vazir, shuningdek, Saudiya Arabistoni bilan yaqinda imzolangan temir yo‘l hamkorligi memorandumini ham tilga oldi: tarixiy Hijoz temir yo‘lini tiklash Ko‘rfazdan Turkiya orqali Yevropaga qo‘shimcha marshrutlar yaratishi kerak. Uning so‘zlariga ko‘ra, loyiha «Yaqin Sharqning bo‘lingan geoiqtisodiy tuzilmasini qayta integratsiya qilishga» qodir va Iroqni mintaqaviy savdoning chorrahalaridan biriga aylantiradi.
