Asosiy ma’lumotlar
- Le Monde kolonkasini imzolaganlar besh yil ichida 400 film (yiliga taxminan 80) va 2028–2032-yillarda 750 mln yevro moliyalash yo‘qotilishini baholamoqda
- France Télévisions budjetining 47 mln yevroga qisqarishi va budjet bo‘yicha bosh hisobotchi Filipp Jyuvening CNCdan 35 mln yevro olib qo‘yish taklifi
- Hukumat pullik TV obunalari bo‘yicha QQSni 10%dan 20%gacha oshirishni ko‘rib chiqmoqda, bu tarmoqlararo kelishuv bo‘yicha Canal+ni investitsiya majburiyatlaridan ozod qilishi mumkin
Kinematografchilar 2027-yil budjeti loyihasiga qarshi
Le Monde gazetasida chop etilgan kolonkada rejissyorlar va prodyuserlar hozir parlamentda 2027-yil moliya qonuni loyihasi doirasida muhokama qilinayotgan choralar fransuz kinosini moliyalash tizimiga jiddiy zarar yetkazishi mumkinligi haqida ogohlantirmoqda. Ularning baholashicha, so‘z besh yil ichida 400 filmning — yiliga taxminan 80 kartina yo‘qolishi haqida ketmoqda. Imzolaganlar orasida Jak Odiar, Kosta-Gavras, Luk va Jan-Pyer Darden aka-ukalar, Kler Deni, Mishel Azanavichus, Anyes Javi, Jyustin Trie, Jyuliya Dyukurno, Sedrik Klapish va Alis Vinokur bor. «Yangi moliya qonuni loyihasi fransuz kinosining ekranlarimizdan misli ko‘rilmagan tarzda yo‘qolishiga olib kelishi mumkin», — deb yozishdi ular. Mualliflar sohaning ikki ustuni — davlat mablag‘lari va xususiy investitsiyalarni kuchsizlantiruvchi choralar to‘planishini tanqid qilmoqda.
Davlat yordamining qisqarishi
Soha vakillari yiliga taxminan 70 filmni moliyalashtirishda ishtirok etadigan France Télévisions budjeti 2027-yilga qadar 47 million yevroga qisqarishi kerakligini eslatmoqda. Bundan tashqari, budjet bo‘yicha bosh hisobotchi Filipp Jyuven («Respublikachilar» partiyasi) 2027-yilda reklama soliqlash o‘zgarishidan olingan qo‘shimcha tushumlarning bir qismini davlatga qaytarish maqsadida Kino va animatsion tasvir milliy markazidan (CNC) 35 million yevro ajratishni taklif qilmoqda. CNC ssenariy yozish, suratga olish, targ‘ibot va filmlarni namoyish uchun mablag‘larni qayta taqsimlaydi. Imzolaganlar markaz kinobiletalar, televideniye, striming platformalaridan olinadigan maqsadli yig‘imlar va xususiy nusxalash uchun to‘lovlar (smartfonlar, planshetlar, tashqi qattiq disklar, USB-xotiralar) hisobiga moliyalanishini, ya’ni soliq to‘lovchiga bir tiyin ham tushmasligini ta’kidlaydilar. Ular, shuningdek, industriyaning iqtisodiy og‘irlik qismiga e’tibor beradilar: 260 000 ish o‘rni (taqqoslash uchun, avtomobil sanoatida 400 000), hududlarda suratga olish ishlari va mamlakat bo‘ylab kinoteatrlarning zich tarmog‘i.
Canal+ uchun QQS oshirilishi xavfi
Ikkinchi jiddiy xavf xususiy sektorga, avvalo fransuz kinosiga eng yirik xususiy investor bo‘lgan Canal+ga tegishli, u qonun bo‘yicha daromadlarining bir qismini milliy kinoprodussirlikka qayta sarmoya kiritishga majbur. Hukumat 2027-yilga qadar pullik televizion obunalarga QQS stavkasini — 10%dan 20%gacha ikki barobar oshirishni ko‘rib chiqmoqda. Qo‘shimcha xarajatlarni qoplash uchun kanal ularni obunachilarga yuklashi yoki kinoga sarmoyalarni qisqarishi mumkin. Shu bilan birga, hozircha so‘z ko‘rib chiqilayotgan budjet loyihasi haqida ketmoqda: QQS oshirilishining yakuniy versiyada saqlanib qolishi kafolati yo‘q. Kinematografchilar iyul oyining oxirida imzolangan tarmoqlararo kelishuv Canal+ uchun har qanday QQS oshirilishini uning investitsiya majburiyatlarini haqiqiy emas deb hisoblashga olib kelishini nazarda tutishini eslatmoqda. Ularning baholashicha, bu 2028-yildan 2032-yilgacha bo‘lgan davrda moliyalashning 750 million yevroga qisqarishiga olib keladi. Eng ko‘p zarar ko‘radigan narsa — budjet yig‘ishi qiyinlashadigan eng nozik loyihalar bo‘ladi.
Canal+ bilan munosabatlardagi paradoks
Vaziyat paradoksal ko‘rinadi: may oyida Kann festivali davomida bir necha imzolaganlar kino sohasidagi taxminan 600 mutaxassis tomonidan boshlangan va boshqalar qatorida Canal+ orqali sohaga tobora ko‘proq ta’sir ko‘rsatayotgan Vinsan Bollorega qarshi «Zapper Bolloré» harakatida qatnashgan edi. Canal+ bosh direktori Maksim Saada o‘sha paytda imzolaganlar bilan endi ishlashni xohlamasligini ma’lum qilgan edi. Bir necha oy o‘tgach, xuddi shu kinematografchilarning bir qismi fransuz kinoprodussirligi uchun asosiy ahamiyatga ega bo‘lgan Canal+ sarmoyalari nuqtai nazaridan QQS oshirilishining oqibatlari haqida ogohlantirmoqda. Bu paradoks fransuz kinosi professional jamoatning bir qismi ochiqdan-ochiq bahs qiladigan o‘yinchiga qanchalik bog‘liq ekanligini ko‘rsatadi.
Yangi kino qonuniga chaqiriq
Budjet choralaridan tashqari, imzolaganlar sohaning qonunchilik doiralarini to‘liq qayta ko‘rib chiqishga chaqirmoqda, u hozirgacha ko‘p jihatdan 1986-yilgi audiovizual qonun bilan tartibga solinadi. Ular «media xronologiyasini» — film prokatdan keyin VOD va bepul telekanallardan tortib Netflixgacha turli platformalarda qachon paydo bo‘lishi mumkinligini belgilovchi fransuz qoidasini mustahkamlaydigan to‘liq qonuniy kino qonuni tarafdoridirlar. Mualliflar, shuningdek, sun’iy intellektdan foydalanishni aniqroq tartibga solish va CNC missiyasini saqlab qolishga erishmoqda. Ular parlament a’zolaridan jamoaviy audiovizual sektor, CNC budjeti va Canal+ uchun filmlar yaratishni qo‘llab-quvvatlash majburiyatlari evaziga 10% QQS stavkasini saqlab qolish yo‘lida kasaba tashkilotlarining tuzatishlarini qo‘llab-quvvatlashni so‘ramoqda. Ularning fikricha, Amazon Prime, Disney+ va Netflix kabi yirik amerika platformalarining xatosiga bog‘laydigan kontent bir xillashuvi fonida so‘z Fransiyaning madaniy ta’sirini himoya qilish haqida ketmoqda: «Kinomizni kuchsizlantirish — fransuz va yevropa o‘zligimizni qashshoqlashtirish degani».
