«PM2.5» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
11 maqola
Xelsinkidagi CREA tahlil markazining tadqiqoti Indoneziyada 2026-yil sentyabr oyida tutunli ifloslanişdan bölgan ölimlar sonini 3560 kişi deb baholaydi — bu avgustdagidan ikki barobar köp. Sanoat va transport ifloslanişi ham hisobga olinganda qurbonlar soni 5310taga yetgan. Hukumat raqamlarni na tasdiqladi, na rad etdi.
Aziz Karimov29–30-oktyabr örtasidagi tunda Toşkentda noqulay meteorologik şaroitlar — haroratning pasayişi, juda zaif şamol va kuçli harorat inversiyasi şaroitida havo sifati yomonlaşdi: xalqaro AQI böyiça körsatkiçlar «zararli» va ayrim joylarda «juda zararli» darajasiga yetdi. Ekologik monitoring milliy markazi mutaxassislari şaharning olti tumanida ölçovlar ötkazdi; sunʼiy yöldoş tasvirlarida jiddiy çang manbalari qayd etilmagan.
Sevara Azamova25–26-oktabr örtasidagi tunda harorat inversiyasi, keskin sovqotiş va kuçsiz şamol tufayli Toşkentda havo sifati yomonlaşdi: PM2.5 va PM10 konsentratsiyalari oşib, ayrim kuzatuv punktlarida xalqaro AQI indeksi «zararli» va «juda zararli» toifalariga yetdi. Meteosat sun’iy yöldoşi 26-oktabr kuni soat 00:00 dan 08:00 gaça şahar ustidagi çangni qayd etdi. Komissiya başoratiga köra, duşanba kuni davomida havo zararli qoladi.
Javlon TursunovÖzbekiston Ekologiya va iqlim özgarişi qömitasi ma’lum qilişiça, 25 dan 26 oktyabrga ötar keçasi noqulay meteorologik şaroitlar tufayli Toşkentda PM zarraçalari konsentratsiyasi ortişi mumkin: xalqaro AQI indeksi böyiça havo «noqulay», milliy indeks böyiça esa «töq sariq» darajasiga yetişi kutilmoqda. Sabab sifatida havoning sovişi, kuçsiz şamol va harorat inversiyasi körsatilgan.
Aziz Karimov23–24-oktabr ötar keçasi Toşkentda meteorologik şaroitlar — haroratning pasayişi, kuçsiz şamol va temperatura inversiyasi tufayli havo sifati qisqa muddatga yomonlaşdi. Maxsus komissiya ma’lumotlariga köra, kuzatuv punktlarining aksariyatida PM2.5 ifloslaniş darajasi xalqaro AQI indeksi böyiça «noqulay» va «juda noqulay» toifalariga mos kelgan, milliy indeks böyiça esa «sariq» daraja saqlangan. 24-oktabr kunduzi körsatkiçlar yaxşilanişi kutilgan edi.
Javlon TursunovMilliy ekologiya va iqlim özgarişi qömitasi prognoziga köra, 24-oktabr keçasi Toşkentda harorat pasayişi, kuçsiz şamol va kuçli inversiya tufayli PM2.5 va PM10 zarraçalari konsentratsiyasi oşadi. Xalqaro AQI indeksi böyiça havo «noqulay» darajaga yetişi mumkin, milliy indeks böyiça esa «sariq» darajada qoladi. Ertalabdan bosqiçma-bosqiç yaxşilaniş kutilmoqda.
Sevara AzamovaNIGMI direktori Doniyor Turğunov 28 sentyabr – 6 oktabr oraliğida Toşkentda havoni ifloslantirişning asosiy sababi tabiiy çang bölganini — PM2.5 namunalarining 52−78%ini taşkil etganini ma’lum qildi. Monitoring stansiyalari ma’lumotlariga köra, yil boşidan beri PM2.5 konsentratsiyasi 28%ga, PM10 esa 32%ga kamaygan (2025-yilga nisbatan).
Sevara AzamovaÖzbekiston Milliy ekologiya va iqlim özgarişi qömitasi 20-oktabr keçqurun Toşkentda PM2,5 va PM10 zarraçalari konsentratsiyasi oşişini ma’lum qildi. Keçasi va ertalab havo sifati xalqaro AQI indeksi böyiça «sezgir guruhlar uçun noqulay» darajasida, milliy şkala böyiça esa «sariq» darajasida bölişi prognoz qilinmoqda. Sabab sifatida +9 darajagaça sovuş, kuçsiz şamol va kuçli harorat inversiyasi atalgan. 21-oktabr ertalab inversiya kuçsizlangani bilan havo «örtaça» darajaga qaytişi kerak.
Javlon Tursunov2026-yil 19-oktabrda Toşkentda havo sifati «qizil» (zararli) darajaga yetdi: monitoring stansiyalari AQI 151–153 ni qayd etdi, şahar dunyodagi eng ifloslangan yirik şaharlar reytingida 13-örinni egalladi. PM2.5 zarraçalarining konsentratsiyasi JSST tavsiya etgan örtaça yillik darajadan 11,6 marta oşdi. Samarqandda AQI 105 ga yetdi. Şuningdek, Samarqand va Farğona aeroportlari yaqinida havo monitoringi stansiyalari işga tuşirilgani haqida xabar berilgan.
Sevara AzamovaUzgidromet va ECMWF ma’lumotlariga köra, Özbekistonda 19–25 oktyabr kunlari sovuq antisiklon ta’sirida quruq va barqaror ob-havo örnatiladi: hatto toğlarda ham yoğin kutilmaydi, tunda çöllarda 0°C gaça, kunduzi +17…+22°C böladi. Mutaxassislar Toşkent va vodiyda PM2,5 zarralarining töplaniş xavfi hamda katta sutkalik harorat farqlari haqida ogohlantirmoqda.
Otabek Yusupov16 oktyabr kuni keçasi Toşkentda noqulay ob-havo şaroitlari va temperaturalar inversiyasi tufayli havo sifati yomonlaşdi: 15 oktyabr soat 21:00 dan boşlab AQI indeksi sezuvçan guruhlarga uçun noqulay darajaga kötarildi, çöqqi 00:00 da böldi. Harorat 11,8 darajagaça pasaydi, şamol zaif edi. 16 oktyabr kuni kunduzi AQI böyiça örtaça daraja kutilmoqda, havo Maxsus komissiya tomonidan doimiy monitoring ostida.
Javlon Tursunov
