«Afrika» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
16 maqola
Moskvada bo‘lib o‘tayotgan «Rossiya — Afrika» sammitida Vladimir Putin Afrika davlatlarini raqamli valyutalar asosidagi transchegaraviy to‘lovlar tizimiga qo‘shilishga taklif qildi. Siluanov A7 kompaniyasi va 0,3% komissiya haqida aytib o‘tdi, Oreshkin esa tashqi savdoda dollar va yevrodan voz kechish haqida gapirdi.
Otabek YusupovUchinchi Rossiya — Afrika sammiti ishtirokchilari sharafiga Kremlda o‘tkazilgan tantanali qabulda Vladimir Putin iqtisodiyot, siyosat, xavfsizlik va gumanitar sohadagi hamkorlikka yangi turtka berish niyatini bildirdi. Tovar aylanmasi 1,5 baravar o‘sib, 27 milliard dollardan oshdi. Sergey Lavrov qit‘aning yirik integratsiya birlashmalari bilan bitimlar to‘plamini imzoladi.
Otabek YusupovMoskvadagi «Rossiya — Afrika» forumining plenar majlisida Vladimir Putin Afrika aviakompaniyalariga Rossiyaga parvozlarni boshlashni taklif qilib, tovar aylanishi 50 milliard dollardan oshishi mumkinligini aytdi. Shuningdek, u tarif urushlari va sanksiyalarni «neokolonializm vositalari» deb atadi hamda XVF va Jahon bankini isloh qilishga chaqirdi.
Aziz KarimovRossiya — Afrika sammitida Vladimir Putin rossiyalik sayyohlar Afrika davlatlari uchun sezilarli daromad manbai bo‘lishi mumkinligini aytib, Turkiya tajribasiga ishora qildi: uning so‘zlariga ko‘ra, Turkiya har yili taxminan yetti million rossiyalik sayyohni qabul qilib, iqtisodiyotiga taxminan 12 milliard dollar olib keladi. Shuningdek, Rossiya va Afrika davlatlarining 2027–2029-yillarga mo‘ljallangan qo‘shma harakatlar rejasini qabul qilish rejalari haqida xabar berilgan.
Otabek YusupovMoskvada bo‘lib o‘tayotgan «Rossiya – Afrika» forumida Vladimir Putin Xalqaro valyuta jamg‘armasi va Jahon bankini rivojlanayotgan iqtisodiyotlar ehtiyojlarini hisobga olgan holda isloh qilish zarurligini bayon etib, Afrikaning muhim qarorlar qabul qilishdagi ishtirokini kuchaytirishga chaqirdi. Forum 28–29 oktyabr kunlari bo‘lib o‘tmoqda, unda qit’aning 54 davlatidan 48 tasi qatnashmoqda.
Aziz KarimovMoskvada bo‘lib o‘tayotgan Rossiya — Afrika forumida Vladimir Putin rus doni va o‘g‘itlarini allaqachon 40 dan ortiq Afrika davlati olayotganini aytib, yetkazib berish geografiyasini kengaytirishga va’da berdi. Shuningdek, u XVF va Jahon bankini rivojlanayotgan mamlakatlar manfaatlarini hisobga olgan holda isloh qilishga chaqirdi.
Otabek Yusupov2026-yil 28–29-oktabr kunlari Moskvada uchinchi Rossiya–Afrika sammiti bo‘lib o‘tmoqda. Deutsche Welle Kreml nimaga erishmoqchi ekanini tahlil qiladi: qit‘a bilan savdo RF tashqi savdosining atigi 3,9 foizini tashkil etadi, biroq harbiy mavjudlik, qurol yetkazib berish va BMTdagi diplomatiya orqali qo‘llab-quvvatlash ta’sirning muhim vositalari bo‘lib qolmoqda. 2026-yil 28–29-oktyabr kunlari Moskvada uchinchi Rossiya–Afrika sammiti bo‘lib o‘tmoqda. Deutsche Welle Kreml nimaga erishmoqchi ekanini tahlil qiladi: qit‘a bilan savdo RF tashqi savdosining atigi 3,9 foizini tashkil etadi, biroq harbiy mavjudlik, qurol yetkazib berish va BMTdagi diplomatik qo‘llab-quvvatlash ta’sirning muhim vositalari bo‘lib qolmoqda.
Otabek YusupovRossiya Tashqi ishlar vazirligi rasmiy vakili Mariya Zaharova sammit «yirik qarorlar va natijalarga olib keladi» degan. Forum 28–29 oktabr kunlari Moskvada bo‘lib o‘tadi va to‘rtta mavzuli yo‘nalish, panel sessiyalar hamda mediaforumni o‘z ichiga oladi.
Aziz KarimovPiano Mattei rejasi doirasida Italiya va fransuz tilida so‘zlashuvchi to‘qqiz Afrika mamlakati muzey mutaxassislarini kolleksiyalarni hujjatlashtirish, raqamlashtirish va asarlar kelib chiqishini o‘rganish bo‘yicha tayyorlashni boshladi. Jarayonga madaniy merosni muhofaza qilish bo‘yicha karabinerlar ham jalb etilgan. Mattei rejasi doirasida Italiya va Afrikaning to‘qqiz fransuz tilida so‘zlashuvchi mamlakati muzey mutaxassislari kolleksiyalarni hujjatlashtirish, raqamlashtirish hamda asarlar kelib chiqishini o‘rganish bo‘yicha tayyorlashni boshladi. Dasturga madaniy merosni muhofaza qilish bo‘yicha karabinierlar ham jalb etildi.
Aziz KarimovJonatan va Anjela Skott, Marsel van Osten, Frans Lanting va boshqa taniqli fotograflarning asarlarini o‘z ichiga olgan yangi foto nashr jirafalarning tabiatdagi hayotiga bag‘ishlangan. Kitob ma’lumotlariga ko‘ra, so‘nggi 300 yil davomida bu hayvonlar yashash muhitining taxminan 90 foizini yo‘qotgan va kamida yetti Afrika mamlakatida butunlay yo‘q bo‘lgan, 1985-yildan buyon esa ularning soni keskin qisqargan.
Aziz Karimov20-oktabrda Sputnik radiosining Darussalam va Yoxannesburgdagi mintaqaviy tahririyat markazlari ochildi. Videomurojaatida Sergey Lavrov buni afrika auditoriyasining «obyektiv» axborotga kirish imkonini kengaytirish vositasi deb atadi va g‘arb mamlakatlarini senzurada qoraladi. Ochilishni Janubiy Afrika vitse-prezidenti Pol Mashatile va «Rossiya segodnya» bosh direktori Dmitriy Kiselyov qo‘llab-quvvatladi. Ishga tushirish Moskvada bo‘lib o‘tadigan «Rossiya — Afrika» sammiti oldidan amalga oshirildi.
Javlon Tursunov29-iyundan 31-avgustgacha 21 davlat ishtirokida o‘tkazilgan Serengeti III operatsiyasi 1 462 kishining hibsga olinishiga, deyarli 66 000 qurbonning aniqlanishiga va 10 909 zararli tarmoq faoliyatining buzilishiga olib keldi. Interpol ma’lumotlariga ko‘ra, bog‘liq jinoyat faoliyati 385 mln dollardan ortiq zarar yetkazgan.
Javlon TursunovKaliforniya universiteti (Berkli)dan Priya Murjanining jamoasi TRACE usulini ishlab chiqdi va zamonaviy odamlar genomida noma’lum afrikalik populyatsiya izlarini topdi: DNKning 0,5% dan 1% gacha. «Sharpa» liniya taxminan 800 000 yil oldin ajralgan va taxminan 50 000 yil oldin odamlarning ajdodlari bilan aralashgan, qadimiyroq liniya esa denisovslarda iz qoldirgan.
Javlon TursunovBurkina-Faso qonun chiqaruvchi assambleyasi davlatga xiyonat, terrorizm va josuslik uchun o‘lim jazosini qaytaruvchi yangi Jinoyat kodeksini bir ovozdan ma’qulladi. Qarorni 71 deputat qo‘llab-quvvatladi. Mamlakat eng og‘ir jazo turini 2018-yilda bekor qilgan edi.
Javlon TursunovRossiya Energetika vazirligi matbuot kotibi Rustam Alypkachev Afrika va global Janubni Rossiyaning energetika sohasidagi strategik yo‘nalishi deb atadi. Vazirlik munosabatlarni energetika adolati tamoyillari asosida rivojlantirishni ko‘radi. Rossiya kompaniyalari resurs yetkazib berish bilan birga mutaxassislarni ham o‘qitishga tayyor: faqat "Rosatom" taxminan 100 ta maqsadli o‘qitish kvotasi ajratadi. Vazir Sergey Tsivilyov afrika mamlakatlari bilan besh hukumatlararo komissiyaga raislik qiladi; MARda rus tili maktablarda majburiy o‘rganiladi. Afrikaliklar atom energetikasiga qiziqish bildirmoqda, "Rusgidro" esa gidrobalansni boshqarish dasturini taklif qilmoqda. MIFIda Afrikadan 120 dan ortiq talaba tahsil olmoqda.
Aziz KarimovLloyd's Register Foundation va Gallup tadqiqoti 2023-yildan buyon Afrika hududlarining ofatlarga chidamliligi bo‘yicha dunyodagi eng tez yaxshilanishlarni ko‘rsatganini ma’lum qildi. Biroq Markaziy va G‘arbiy Afrikada ofatga uchragan kattalarning atigi 47 foizi ogohlantirish olgan, jahon miqyosida esa shaxsiy chidamlilik eng past darajaga tushgan.
Otabek Yusupov
