Asosiy ma’lumotlar
- Brüsseldagi sammitda yoşlar sxemasi, karbonat narxlaş va öziq-övqat savdosi muhokama qilinadi — töliq qayta birlaşmasdan
- Bryusseldagi sammitlarda yoşlar sxemasi, karbon narxini belgilaş va oziq-ovqat savdosi muhokama qilinmoqda — töliq qayta birlaşmasdan
- 2016-yildan beri AB protektsionizmga köproq moyil böldi va umumiy qarz ölişga oçildi
- Brüssel London majburiyatlarining barqarorligiga şubha bilan qaraydi
- Bryussel Buyuk Britaniya majburiyatlarining barqarorligiga şubha bilan qaraydi
Drama örniga çeklangan kun tartibi
Brüsselda bölib ötadigan AB — Buyuk Britaniya sammiti oldidan muxolifat tanqidi muzokaralarning özidan ham keskinroq yangradi: Reform UK hukumat rejalari uni «nazoratsiz immigratsiya eşigini oçiş» deb atadi, konservatorlar esa kabinetni «mamlakatni orqa eşik orqali ABga tortiş»da aybladi. BBCning Yevropa muharriri Katya Adler yozganidek, aslida stol ustida ança sodda bandlar turibdi: yoşlar uçun çeklangan iş va harakat erkinligi sxemasi, La-Manş orqali karbonat çiqindilari narxini belgilaş böyiça kelişuv va öziq-övqat savdosini yengillaştiriş töğrisidagi bitim. Şuningdek, AB davlatlaridan kelgan talabalar uçun Britaniya universitetlaridagi öqiş tölovini kamaytiriş masalasi ham muhokama qilinmoqda — buning evaziga Buyuk Britaniya Yevropa işlab çiqariş dasturida qatnaşadi. BBC ma'lumotiga köra, hatto bu tor sohalarda ham ba'zi tafsilotlar payşanba kungi uçraşuvga qadar kelişib bölmaydi.
«Qadam», sakraş emas
Boş vazir Endi Burnem ötgan haftada bularning barçasi Yevropa bilan yaqin hamkorlikka ölib boradigan faqat bir «qadam» ekanini, blokka qaytiş emasligini tan oldi. Keyingi qadamlar qatorida — Buyuk Britaniyaning Yevropa elektr energiyasi bözoriga qayta qöşilişi va AB qöllab-quvvatlaydigan mudofaa kreditlari sxemasiga yana bir bor kirişga uriniş. Yevropa diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas jarayonni «kiçik qadamlar… ikkala tomon ham kuçayişi uçun» deb ta'riflaydi, ammo ogohlantiradi: «Yevropada Britaniyaning ketişi sababli köp jarohat bor, şuning uçun bu öson bölmaydi». Yirikroq va siyosiy jihatdan portlovçi masalalar — böj ittifoqiga qaytiş, yagona bözor va ehtimol yangi referendum — BBC ma'lumotiga köra, faqat keyingi umumiy saylovlardan söng taklif qilinişi mumkin.
ABning özi qanday özgardi
2016-yildan beri bir qator silkinişlar Yevropa Ittifoqini qayta qurdi: pandemiya ta'minot zanjirlarini zarbaga uçratib, Xitoyga qaramlikni körsatdi, 2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirişi Rossiya yöqilğisiga qaramlikni oçib berdi, Donald Trampning ikki muddati esa Brüsselni savdoda ham, xavfsizlikda ham AQŞga töliq tayanib bölmasligiga işontirdi. Natija — öz-özini ta'minlaş, importni diversifikatsiya qiliş va protektsionizmning ösişiga yönaltirilgan kurs: AB Xitoy pölatiga böj joriy qildi va hozir xitoy elektromobillariga yuqori tariflar qöllamoqda. Centre for European Reform direktori Çarlz Grantning ta'kidlaşiça, London ham xuddi şu mantiqqa ergaşmoqda: «Hammamiz biroz fransuzroq bölib qoldik». Bundan taşqari, AB umumiy qarz öliş amaliyotini — Germaniya uçun ilgari kö'rilmagan yölni özlaştirdi va endi mudofaa sohasida yangi bosqiçni muhokama qilmoqda.
Brüsselning ehtiyotkorligi
Yevropa Ittifoqining munosabati ikkiyuzlama. Diplomatlar Britaniya bilan amaldagi savdo bitimini qayta körib çiqişni istamaydi va «kiçik qadamlardan» mamnun, ammo yöpiq eşiklar ortida Londonning işonçliligiga şubha bilan qaraşmoqda: ular konservatorlar yetakçisi örinbosari Aleks Bergart partiyasi ğalaba qozonsa, leyboristlarning bitimlarini «yirtib taşlaşga» va'da berayotganini eşitişmoqda. Brexit böyiça sobiq muzokaraçi Mişel Barnye blokdan taşqarida bölgan Britaniya hamkorlikning faqat foydali qismlarini tanlab ololmasligini eslatdi: yagona bözor — ABning «marvaridi», va Brüssel London uçun yirik istisnolar qilişga niyatsiz. Bruegel tahlil markazi iqtisodçisi Xizer Grabbé esa tomonlarning «muqarrar yaqinlaşuvini» başorat qilmoqda: ularda umumiy qiyinçiliklar bor — aholi qarişi, iqlim, Rossiyaning gibrid hujumlari. ABning öz içki siyosati ham noaniqlik qöşadi: Fransiyada bahorda böladigan prezidentlik saylovi oldidan Marin Le Pen sörovlarda peşqadam, agar u ğalaba qozonsa, BBC bahosiga köra, London bilan muzokaralar ehtimol ikkinçi darajali rejaga suriladi.

Rasm manbasi, Stefan Rousseau - WPA Pool/Getty Images Şu haftagi sammitda Buyuk Britaniya va AB yoşlar harakati uçun çeklangan sxema, La-Manş böylab karbonat çiqindilari narxini belgilaş va öziq-övqat savdosini yengillaştiriş böyiça bitimni muhokama qilişi kutilmoqda
Rasm manbasi, Mary Turner/Getty Images Buyuk Britaniyaning 2016-yildagi AB referendumi yillar davom etgan siyosiy dramaga sabab bölgan edi
Rasm manbasi, Thomas SAMSON / AFP via Getty Images Marin Le Pen Fransiyada kelgusi yilgi prezidentlik saylovi oldidan sörovlarda peşqadam
Rasm manbasi, Sean Gallup/Getty Images Germaniya va baʼzi Yevropa davlatlari mudofaaga sarmoya kiritmoqda — Buyuk Britaniya esa hozir Yevropa Ittifoqi qöllab-quvvatlaydigan mudofaa kredit sxemasiga qöşilmoqçi
Rasm manbasi, Çristopher Furlong/Getty Images Britaniya universitetlari tarixan yevropaliklar orasida maşhur bölgan — endi Bryussel Buyuk Britaniyadan YI talabalari uçun öqiş tölovlarini pasaytirişni söramoqda

