Asosiy ma’lumotlar

  • 69 kişi aybdor deb topildi, 64 nafari umrbod ozodlikdan mahrum qilişga, 5 nafari 15 yilga hukm qilindi; ulardan 60 nafari şia ruhoniylari
  • Sudlanganlar orasida ğiyoban Eronda yaşovçi, Bahrayn şia jamoasining yetakçi diniy arbobi şayx Iso Qassim ham bor
  • Amnesty International va Human Rights Watç jumladan 20 ta inson huquqlari taşkiloti qiynoqlar da’volari tekşirilişini talab qildi; Bahrayn va KKAŞ tanqidni rad etdi

Gumonlangan fitna işi böyiça hukm

Bahrayn sudi duşanba kuni Eron qöllab-quvvatlagan, hukumatni ağdarişga qaratilgan gumonlangan fitna işi böyiça 64 kişini umrbod ozodlikdan mahrum qiliş jazosiga hukm qildi. Yana beş nafar sudlangan 15 yildan ozodlikdan mahrum qiliş jazosini oldi. Buyuk Britaniyada faoliyat yurituvçi Bahrain Institute for Rights and Democracy (BIRD) ma’lumotlariga köra, jami 69 kişi, jumladan 60 nafari şia ruhoniylari sudlangan. Sudlanganlar orasida Eronda yaşovçi, Bahrayn şia jamoasining yetakçi diniy arbobi şayx Iso Qassim ham bölgan 13 nafar sudlangan ğiyoban sud qilindi.

Ayblovlar va sud sanksiyalari

Ayblov tomoni sudlanganlar Eron Islom inqilobi qöriqçilari korpusi (KIQK) bilan boğliq terrorçilik guruhini tuzgan va unga rahbarlik qilganini da’vo qildi. Ularga ruxsatsiz mablağ yiğiş hamda masjidlar, va’zlar va xayriya taşkilotlaridan Eron rahbariyatiga sodiqlikni tarğib qiliş maqsadida foydalaniş aybi qöyildi. Sud, şuningdek, sudlanganlarning bir qismini 100 ming bahrayn dinori (taxminan 240 ming yevro) miqdorida jarimaga tortdi va xayriya maqsadlarida 8 million dinordan ortiq (taxminan 19,2 million yevro) mablağni musodara qilişni buyurdi.

Qiynoqlar da’volari va sud tartibi

Hukm çiqarilişidan oldin Amnesty International va Human Rights Watç jumladan 20 ta inson huquqlari taşkilotlari qiynoqlar da’volari böyiça mustaqil tergov ötkazilişini va qiynoq ostida olingan iqrordan işni çiqarib taşlanişini talab qilgan edi. Taşkilotlarning aytişiça, sudlanganlar közlariga boğlangan holda uzoq muddat uşlab turilgani, uyqusidan mahrum qilingani hamda ular va oilalariga tahdid qilingani haqida gapirgan; ba’zilari advokatsiz söroq qilingani va öqib körsatilmagan hujjatlarni imzolaşga majburlangani aytgan. Taşkilotlar ma’lumotlariga köra, himoyaçilar iş materiallarining nusxalarini ola olmagan va qattiq vaqt çeklovlari şaroitida qölda yozuv yuritişga majbur bölgan.

Tomonlarning pozitsiyalari

Bahrayn davlat prokuraturasi tergov va sud jarayoni davomida sudlanganlarning qonuniy huquqlari ta’minlanganini ma’lum qildi: uşlanganlarning advokatlari majlislarda qatnaşgan, dalillar bilan tanişgan, guvohlarni söroq qilgan va öz fikrlarini bildirgan. BIRD sud ayblov tomonining iltimosiga köra hukmni e’lon qiliş sanasini 22-noyabrdan erta muddatga köçirganini va himoya advokatlari bundan oldingi kun keçqurun xabardor qilinganini xabar qildi. Britaniya hukumati ötgan hafta jarayon bilan boğliq taşvişlardan xabardor ekanini va Bahrayn bilan adolatli sud kafolatlarini ham öz içiga olgan holda inson huquqlari muntazam muhokama qilinayotganini bildirgan edi.

Xalqaro munosabat

Eron taşqi işlar vazirligi seşanba kuni sud qarorini inson huquqlarining buzilişi sifatida qoraladi va sudlanganlarning Tehron bilan aloqalari haqidagi ayblovlarni rad etdi. Bahrayn tanqidni rad etib, uning sudlari jinoiy qilmişlarni, diniy e’tiqodni emas, baholayotganini va sudlanganlarga qonunda nazarda tutilgan kafolatlar ta’minlanganini aytdi. Çorşanba kuni Fors körfazi hamkorlik kengaşi (KKAŞ) boş kotibi Jasem Mohamed Albudaiwi blokning Bahrayn sud tizimiga işonçini ifodaladi va Eronga mamlakat içki işlariga aralaşişda aybladi.

Kontekst

Bahrayn hokimiyatlari may va iyun oylarida önlab şia ruhoniylari va diniy voizlarni Eron qöllab-quvvatlaşi bilan hukumatni ağdarişga urinişda ayblab hibsga oldi. AQŞning Beşinçi floti joylaşgan Bahrayn Eron bilan uruş davomida Tehronning raketa va dron zarbalariga duçor bölgan edi. Şialar sunniy qirollik oilasi boşqaradigan mamlakat aholisining köpçiligini taşkil etadi — şu sababli şia ruhoniyligiga qarşi işlar an’anaviy ravişda keskin qabul qilinadi. Iş böyiça materiallar asosan BIRD, prokuratura va rasmiy şaxslardan keladi; tomonlar da’volarining mustaqil tekşiruvi mavjud naşrlarda yöq.