Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yilgi mavsumda Şimoliy dengiz yöli orqali 13,2 million barrel neft va neft mahsulotlari taşildi, 2025-yilda esa 12,2 million barrel edi (+8%)
  • Rossiyaning Yevropaga eksporti 175 million tonnadan 25 million tonnagaça qisqardi, Osiyo uluşi 2012-yildagi 40 foizdan 2025-yil uçun prognoz qilingan 80 foizga ösdi
  • 2025–2026-yillarda yönalişda işlagan 28 tankerning barçasi sanksiyalar ostida; yettitasida muz sinfi yöq

Arktika yönalişida rekord hajmlar

2026-yilda Rossiya neftining Şimoliy dengiz yöli orqali Osiyoga yetkazib beriş rekord darajaga yetdi. 2-noyabr sanasiga oid S&P Global Commodities at Sea hisoboti ma’lumotlariga köra, bu yilgi navigatsiya mavsumida yönaliş böylab 13,2 million barrel xom neft va neft mahsulotlari jönatilgan — bu 2025-yildagi 12,2 million barreldan 8 foizga köp.

Sanksiyalar va yangi quvur liniyasi

Ösişning bir qismini «Rosneft» kompaniyasining «Vostok Oil» loyihasining işga tuşirilişi ta’minladi: Sibir konlarini arktika sohiliga boğlagan 790 kilometrlik quvur liniyasi qurib bitkazilgaç, birinçi yuk tuşirişlar boşlandi. Quvurning ötkaziş qobiliyati — yiliga 100 million tonna. Eksportning qayta yönaltirilişini Rossiya hukumati raisi örinbosari Aleksandr Novak ham tasdiqladi: uning ma’lumotlariga köra, sönggi yillarda Yevropaga yetkazib beriş 175 million tonnadan 25 million tonnagaça qisqargan, eksportda Osiyo uluşi esa 2012-yildagi 40 foizdan 2025-yili prognoz qilingan 80 foizga ösgan. Tarmoqqa bosimni YI sanksiya siyosati ham kuçaytirmoqda: iyulda Yevropa Kengaşi Rossiya neft savdosida qöllanilgan 41 kemanani qora röyxatga kiritib, sanksiyalangan kemalarning umumiy sonini 670 dan oşirdi.

Yönaliş nima uçun jozibadorroq böldi

Şimoliy dengiz yöli qulay muz şaroitlarida Suvayş kanali orqali yönalişga nisbatan Şarqiy Osiyoga yetkaziş vaqtini 40 foizgaça qisqartiradi, deya qayd etadi S&P Global. Qöşimça omil bölib Qizil dengizdagi xavfsizlik tahdidlari va freyt stavkalarining ösişi xizmat qildi. Iqlim ham öz hissasini qöşmoqda: Rosgidromet ma’lumotlariga köra, sentabrda muz qoplami 5 foizga qisqargan, bu navigatsiya oynasini uzaytiradi. «Rosatom» bu yil Şimoliy dengiz yöli böylab multimodal taşişlar jami 40 million tonnadan oşişini, ya’ni 2025-yilga nisbatan taxminan 20 foizga köp bölişini kutmoqda; oktabr örtasiga kelib hajm allaqaçon 35 million tonnadan oşgan edi. Uzoq Şarq va Arktikani rivojlantiriş vazirligi ma’lumotlariga köra, yönaliş böylab tranzit noyabr boşiga kelib ötgan yilga nisbatan ikki barobar ösib, 6 million tonnaga yetdi.

Ekologik xavflar va kelajak rejalar

Taşiş hajmlarining ösişi, ayniqsa muzdan yetarli himoyasi yöq sanksiyalangan tankerlardan foydalanilganda, Arktika ekologiyasi böyiça xavotirni kuçaytirmoqda. S&P Global Maritime Intelligence Risk Suite ma’lumotlariga köra, 2025 va 2026-yillarda Şimoliy dengiz yöli orqali Rossiya neftini taşigan 28 kemananing barçasi reyslar paytida kamida bitta ğarb hukumati sanksiyalari ostida bölgan, ulardan yettitasida esa muz sertifikati yöq edi — bu zaif arktika muhitida baxtsiz hodisalar va tökilişlar xavfini oşiradi. Rossiya öz navbatida 2027-yildan boşlab, jumladan, yangi «Çukotka» atom muzlikkirari yordamida yil böyi navigatsiyani yölga qöyişni rejalaştirmoqda. Rossiya va Xitoy, şuningdek, yönaliş böylab yuk oqimini 2030-yilga kelib 20 million tonnaga yetkaziş böyiça yöl xaritasini kelişib oldilar.