«Arktika» mavzusidagi yangiliklar: voqealar, faktlar va tafsilotlar — tafs uz.
14 maqola
Xitoy taşqi işlar vaziri Van I Pekinda islandiyalik hamkasbi Torgerdur Katrin Gunnarsdottir bilan uçraşuvida savdo, geotermal energetika, yaşil ötiş, dengiz masalalari va Arktika sohalarida hamkorlikni mustahkamlaşga çaqirdi. Tomonlar diplomatik munosabatlarining 55 yilligini nişonlamoqda.
Aziz KarimovPentagon 2027-moliya yili byudjet söroviga istiqbolli harbiy işlanmalar uçun taxminan 1,57 milliard dollar kiritdi; summaning yarmidan köproği maxfiy dasturlarga töğri keladi. Oçiq yönalişlar orasida arktika radarlari, suv osti kemalari dvigatellari, çuqur suv dronlari va raketalarga hamda dronlarga qarşi kuraş vositalari bor. Yakuniy qaror Kongressga tegişli.
Otabek YusupovXitoy Taşqi işlar vazirligi Yevropa Ittifoqining yangilangan Arktika strategiyasiga javoban davlatlarning mintaqadagi faoliyati huquq va erkinliklarini «töliq hurmat qiliş»ga çaqirdi. Rasmiy vakil Mao Nin Xitoyning Arktikadagi faoliyati xalqaro huquqqa muvofiq ekanini va tinçlik hamda barqaror rivojlanişga qaratilganini ma’lum qildi. Avvalroq Yevropa diplomatiyasi rahbari Kaya Kallas Arktikani kuçlarning global raqobatidagi «old çiziq» deb atagan edi.
Javlon TursunovBuyuk Britaniyadagi Rossiya elçixonasi Yevropa Ittifoqi diplomatiya xizmati rahbari Kaja Kallasning The Times gazetasiga bergan intervyusiga javoban bayonot berdi, unda u Moskva va Pekin Şimoliy dengiz yöli nazoratiga olişiga yöl qöymaslikka çaqirdi. Diplomatik vakillikda YI pozitsiyasini neokolonyal mantiq namoyişi va boşqa davlatlarni töxtatişga uriniş deb baholadi.
Sevara AzamovaUmumlar palatasining mudofaa qömitasi Qirollik floti kemalari va suv osti kemalarining yetişmasligi Buyuk Britaniyaning Yuqori Şimoldagi tanqidiy infratuzilmasini mumkin bölgan Rossiya hujumlaridan himoyasiz qoldirayotgani haqida ogohlantirdi. Mudofaa vazirligi Rossiya tahdidini «aniq körayotganini» va suv osti kabel larini himoya qilişga investitsiya kiritayotganini bildirdi.
Javlon TursunovYevropa Ittifoqi seşanba kuni «Yevropaning şimoliy qöşniligi» nomli yangi Arktika strategiyasini e’lon qildi. 2021-yilgi tinq hamkorlik siyosatidan farqli ravişda unda xavfsizlik, kuzatuv va tanqidiy infratuzilmani himoya qilişga urğu berilgan, iqlim va ijtimoiy ustuvorliklar esa saqlab qolingan.
Javlon TursunovXalqaro hamkorlik böyiça Yevropa komissari Yozef Sikela Yevropa Ittifoqi AQŞ va Norvegiyaning boşqa yondaşuviga qaramay, Arktikada neft va gaz qazib olişga qarşi pozitsiyasini saqlab qolişini aytdi. Şuningdek, u yangi uzoq muddatli YI byudjetida xalqaro moliyalaştirişni qisqartiriş «distopik» oqibatlarga olib kelişi va inson hayotiga qimmat ketişi haqida ogohlantirdi.
Sevara Azamova2026-yil 21-oktabrdagi Euronews soni: Fransiya weekend namoyişlari oldidan armiyani jalb etmoqda, Kulen meri komendat soati tufayli tinçlik qaytgani haqida gapirmoqda; Strasburgda deputatlar tartibsizliklar böyiça bahs qilmoqda; Afinda öqituvçi va talabalar iş taşlaşlari; ES byudjeti böyiça bahs; Vitkoffning Oslosdagi muzokaralari va Rossiyaga taşrifi; Yevrokomissiyaning yangi Arktika strategiyasi.
Sevara AzamovaYevropa Ittifoqi 2026-yil 20-oktabr, seşanba kuni Arktika böyiça yangilangan strategiyani e’lon qildi va birinçi marta xavfsizlikni blok siyosatining markaziga qöydi. Hujjat muzqaymoqlar flotini kengaytiriş, sun’iy yöldoşlardan kuzatiş, dengiz xavfsizlik habi, suv osti kabelini himoya qiliş, Şimoliy dengiz yölini Sues kanaliga muqobil sifatida rivojlantiriş, mintaqada uglevodorod qazib olişdan voz keçiş hamda tanqidiy xomaşyo va qayta tiklanadigan energiya loyihalarini nazarda tutadi.
Javlon TursunovYevropa Ittifoqi 2026-yil 20-oktabr, seşanba kuni Arktika böyiça yangilangan strategiyani e’lon qildi va u qaror sohasidagi vazifalardan xavfsizlikka urğuni qaratdi. Hujjat sun’iy yöldoş monitoringini kuçaytiriş, dengiz xavfsizligi markazi, Grenlandiya va Yevropa materigi örtasidagi suv osti kabeli, muzkiruvçi kemalar flotini kengaytiriş hamda Kanada, Britaniya va Norvegiya bilan hamkorlikni nazarda tutadi. Hujjatda AQŞ atigi bir neça marta tilga olingan, ayrim taşabbuslar Vaşingtonga qaramlikni kamaytirişga yönaltirilgan.
Aziz KarimovXitoy milliy sun'iy yöldoş internet tizimi birinçi marta Arktika, Antarktika va Sintsan-Tibet yassitoğligida aloqani ta'minladi. 16-arktika ekspeditsiyasining «Jidi» muzlagiçi arktika suv yöllari böylab tizimni ekspluatatsiyagaça sinovdan ötkazdi, deb xabar berdi Sinxua agentligi.
Sardor QodirovEAning 20-oktabrda taqdim etiladigan yangi Arktika strategiyasi loyihasiga köra, Ittifoq Grenlandiyani Yevropa bilan «suveren va xavfsiz» suv osti kabeli orqali boğlamoqçi, keyinçalik esa tarmoqni Kanada orqali Yaponiya va Janubiy Koreyagaça çözişni nazarda tutmoqda. Reja, şuningdek, kabellarni himoya qiliş uçun Arktika hubini yaratiş va muzqiraçilar flotini kengaytirişni közda tutmoqda.
Otabek Yusupov14-oktabr AQŞ prezidenti Donald Tramp Truth Social’da Grenlandiyada neft, gaz va foydali qazilmalarni keng kölamli qidiriş işlarini boşlaş rejasini e’lon qildi, uning zaxiralarini juda katta deb atadi. U şuningdek, orolning AQŞ va Yevropa xavfsizligi uçun ahamiyatini ta’kidladi. Kompaniyalar va AQŞ iştiroki tafsilotlari oşkor qilinmagan.
Otabek YusupovAQŞ prezidenti Donald Tramp Truth Social tarmoğida Grenlandiya AQŞ va Yevropa mudofaasi nuqtayi nazaridan «tengsiz» ekanini bildirib, orolda neft, gaz va foydali qazilmalarni keng kölamli qidiriş işlariga tayyorgarlik boşlanişini e’lon qildi. Bu sentyabr oyida imzolangan, AQŞning harbiy mavjudligini kengaytirişga oid Daniya va Grenlandiya bilan tuzilgan kelişuvdan keyin yuz berdi.
Aziz Karimov
