Asosiy ma’lumotlar

  • Özbekiston CCPI 2027 reytingida 43-örinni egalladi, bir yilda 10 poğonaga kötarildi
  • 2024-yildan buyon reytingda qatnaşgan davridagi eng yaxşi natija
  • Mutaxassislar quyoş va şamol energetikasining ösişini qayd etdi, biroq gazga qaramlik va tarmoqlarning sekin rivojlanişini tanqid qildi

Iqlim reytingida sezilarli sakraş

Özbekiston Climate Çange Performance Index (CCPI 2027) xalqaro reytingida 43-örinni egalladi va oldingi yilga nisbatan öz örnini darhol 10 poğonaga yaxşiladi. Ekologiya va iqlim özgarişi milliy qömitasi ma’lumotlariga köra, bu mamlakatning reytingda qatnaşgan butun davri içidagi eng yaxşi natija.

2024-yildan buyongi dinamika

Özbekiston birinçi marta CCPI reytingiga 2024-yilda 48-örinda kiritilgan edi. 2025-yilda mamlakat 54-örinda, 2026-yilda esa 53-örinda böldi. Şu tariqa, ötgan yil davomida mamlakat 10 poğonaga kötarildi, birinçi qatnaşgan yiliga nisbatan esa öz mavqeini beş poğonaga yaxşiladi. CCPI 2027 yetakçilari Daniya (4-örin), Litva (5-örin), Lyuksemburg (6-örin), Buyuk Britaniya (7-örin) va Marokaş (8-örin) böldi; birinçi uç qator an’anaviy ravişda böş qoldi, çunki heç bir mamlakat yetarli darajada yuqori baho olmadi. Röyxatning pastki qismida Eron (68-örin), AQŞ (67-örin), Rossiya (66-örin), Saudiya Arabistoni (65-örin) va BAA (64-örin) joy oldi.

Mutaxassislar nimalarga e’tibor qaratdi

Reyting global issiqxona gazlari emissiyasining 90 foizdan ortiğini beruvçi mamlakatlarni qamrab oladi va tört yönalişni baholaydi: emissiyalar, qayta tiklanadigan energetikaning rivojlanişi, energiya iste’moli va davlat iqlim siyosati. CCPI mutaxassislari Özbekistondagi «yaşil» energetika vaziyatini ijobiy baholadi: xususiy investitsiyalar va xalqaro moliya institutlari qöllab-quvvatlaşi hisobiga yirik quyoş va şamol elektr stansiyalarining qurilişi tezlaşdi. Şu bilan birga, mutaxassislar elektrotarmoqlar va energiya saqlaş tizimlarining yangi quvvatlarning işga tuşiriliş sur’atidan orqada qolayotganini körsatdi.

Tanqid va tavsiyalar

Tadqiqot mualliflari asosiy muammolar orasida mamlakatning tabiiy gazga saqlanib qolayotgan qaramligini ajratib körsatdi: gaz qazib oliş va infratuzilma rivojlanişi davom etmoqda, ammo qazilma yoqilğidan foydalanişni qisqartiriş va unga beriladigan subsidiyalarning uzoq muddatli rejasi yöq. Şuningdek, iqtisodiyotning yuqori energiya sarfi va ayrim iqlim strategiyalarining yetarli darajada amalga oşirilmasligi qayd etildi. Mutaxassislar majburiyatlarning oşirilişini ijobiy deb atadi: Özbekiston 2035-yilga qadar YaIM birligiga töğri keladigan issiqxona gazlari emissiyasini 2010-yilgi darajaga nisbatan 50 foizga qisqartirişga niyatli. Mutaxassislar uşbu maqsadga erişiş böyiça aniq tarmoq rejalarini işlab çiqiş, 2055-yilgaça bölgan pastkarbonatli rivojlanişning uzoq muddatli strategiyasini tayyorlaşni yakunlaş va energetika infratuzilmasiga investitsiyalarni oşirişga çaqirdi.