Asosiy ma’lumotlar
- COP31 Antaliyada iqlim startaplarini moliyalaştirişdagi akademik tadqiqotlar bilan bözor örtasidagi uziliş muhokama qilindi.
- Mutaxassislar prototiplarni qöllab-quvvatlaş uçun xatarlarni xususiy investorlar va taraqqiyot institutlari örtasida taqsimlaşga çaqirdi.
- Texnologiyalarni tijoratlaştiriş uçun başorat qilinadigan davlat siyosati va uglerodni olib taşlaş böyiça uzoq muddatli şartnomalar zarur.
COP31da iqlim startaplarini moliyalaştiriş muammosi
Antaliyada bölib ötayotgan Taraflar konferensiyasining 31-sessiyasida (COP31) muhokama iştirokçilari iqlim startaplarini moliyalaştirişdagi tanqidiy uzilişni, yaʼni akademik tadqiqotlarni tijorat mahsulotlariga aylantiriş bösqiçida yuzaga keladigan uzilişni alohida ajratib körsatdi. Mutaxassislar dastlabki bösqiçlarda grantlar mavjud bölişiga qaramay, innovatsion kompaniyalar maydon sinovlari uçun prototiplarga sarmoya kiritişga tayyor birinçi tarafdorlarni jalb qilişda qiyinçiliklarga duç kelayotganini taʼkidladilar.
Institutsional investorlar va banklarning roli
Oksford universitetidan Abgar Çaudhuri xususiy investorlar tartibga soliş muhitining başorat qilinmasligi tufayli texnologiyaların hayotiyligi bilan bögliq xatarlardan köpinça qoçişini taʼkidlab, bu uzilişni yengib ötişda taraqqiyot institutlari va Yaşil iqlim jamğarmasi hal qiluvçi rol öynaşi kerakligini bildirdi. Turkiya taraqqiyot va investitsiya banki vakili Seçil Yıldız banklar dastlabki bösqiçdagi startaplarni moliyalaştirişda qiyinçiliklarga duç kelişini, ular avval texnologiyaning samaradorligini isbotlaş va ösişga tayyor tuzilma yaratişni, aniq natijaga erişişni hamda talab jalb qilişni talab qilişini qöşdi.
Tijoratlaştiriş modellari va kelajakdagi şartnomalar
Uglerod dioksidini yutişga ixtisoslaşgan Climeworks kompaniyasidan Kuinsi Çilds işlab çiqilayotgan texnologiyalarni tijoratlaştiriş uçun talabning mavjudligi va xarid şartnomalari hal qiluvçi omil ekanligini taʼkidladı. U atmosferadan olib taşlanadigan uglerodning kelajakdagi hajmini hisobga oluvçi istiqbolli şartnomalar fizik xatarlarni yumşatiş uçun murakkab moliyaviy tuzilmalarni talab qilişini va uglerodni olib taşlaş sektori pişib yetgani sari loyihalarni birlaştirib, ularni institutsional investorlar bilan böglaydigan yangi vositaçi biznes modellari paydo bölişini kutayotganini qayd etdi.


