Asosiy ma’lumotlar
- Milliy mezonlar böyiça qaşşoqlik darajasi 1-oktabrga kelib 5,8%dan 3,6%ga pasaydi
- Ijtimoiy reyesteridan 440 ming oila çiqarildi, ulardan 19 mingi yana qaşşoqlar qatoriga qaytdi
- Yil boşidan beri 825 ming kişi işga joylaştirildi, taxminan 1 million norasmiy band fuqaroning faoliyati rasmiylaştirildi
Milliy mezonlar böyiça qaşşoqlikning qisqarişi
21-oktabrda Qaşşoqlikni qisqartiriş va bandlik vazirligi rahbariyati iştirokida ötgan matbuot anjumanida 1-oktabr holatiga köra Özbekistonda qaşşoq aholi soni 1,4 million kişini taşkil etgani xabar qilindi. Vazirning birinçi örinbosari Marat Juraev yil boşida milliy mezonlar böyiça qaşşoqlik darajasi 5,8%ni, qaşşoqlar soni esa 2,2 million kişini taşkil etganini qayd etdi. 1-oktabrga kelib bu körsatkiç 3,6%ga pasaydi, qaşşoq oilalar soni 533 mingdan 339 mingga qisqardi, qaşşoqlikdan xoli mahallalar soni esa 3627ga yetdi.
Ijtimoiy reyesteri qanday işlaydi
Juraevning aytişiça, qaşşoq oilalar bilan iş Ijtimoiy reyesteri orqali manzilli yuritiladi: oila reyestrga kiritilgandan söng uning ehtiyojlari, imkoniyatlari va salohiyati örganiladi, şaxsiy reja tuziladi va unda yetti yönaliş böyiça xizmatlar belgilanadi. Vazirlik barqaror bandlik uçun 55 xil xizmat taklif etadi — işga joylaştirişdan tadbirkorlikka jalb qiliş, subsidiya ajratiş va kasbiy ta'limlarga qadar. Yil boşidan beri daromadlari oşgani uçun 440 ming oila reyesterdan çiqarildi. Şu bilan birga, ulardan 19 mingi keyinçalik yana qaşşoqlar toifasiga qaytdi. Reyesterdan çiqarilgan oilalar darhol yordamdan mahrum qilinmaydi: ular «yaşil» toifaga ötkazilib, 12 oy davomida kuzatiladi — agar daromadlar yana me'yordan pastga tuşsa, oila reyestrga qaytarilişi mumkin.
Jihozlar ajratişdagi özgarişlar
Qaşşoq oilalarga jihozlar ajratiş tartibi özgartirildi: fuqarolarga endi tikuv maşinasi yoki aniq bir vosita majburiy ravişda berilmaydi. Ular kerakli jihozni elektron marketpleys orqali özlari tanlaydi, mablağlar esa Bandlikka kömaklaşiş davlat maqsadli jamğarmasi tomonidan foizsiz asosda ajratiladi. Maqsadli işlatilişini nazorat qiliş hokim yordamçilariga yuklatildi: uç va olti oydan keyin ular xonadonga borib, jihozdan foydalanilyotganini, xomaşyo va sotuv bozori bor-yöqligini tekşiradi. Juraev jihozni sotib yuboriş yoki maqsadli işlatmaslikda javobgarlik fuqaroga, notöğri ajratişda esa hokim yordamçisiga yuklatilişini tuşuntirdi.
Milliy va xalqaro qaşşoqlik mezonlari
Vazir örinbosari milliy qaşşoqlik mezoni minimal iste'mol xarajatlariga asoslanganini tuşuntirdi: joriy yilda u bir kişiga oyiga 715 ming söm miqdorida belgilangan. Agar oila a'zosiga töğri keladigan daromad bu summadan past bölsa, oila qaşşoq hisoblanadi. Juraev körsatkiçlar farqi haqidagi savolga ham javob berdi: milliy mezon böyiça 2025-yilda qaşşoqlik 5,8%ni, Jahon banki metodologiyasi böyiça esa 2,3%ni taşkil etgan. Uning söylaşiça, Jahon banki Özbekiston uçun kuniga 3 dollarlik xalqaro qaşşoqlik çegarasidan foydalanadi va bu ikki körsatkiç turli metodologiyalar asosida hisoblangani uçun ularni töğridan-töğri qiyoslaş mumkin emas.
Bandlik va norasmiy sektor
Vazirlik ma'lumotlariga köra, Özbekiston mehnat bozoriga har yili milliondan ortiq yangi işçi çiqadi. 2026-yilga million kişini yuridik şaxslarda doimiy iş örinlariga joylaştiriş, 4 million kişining daromadini oşiriş va million nafar norasmiy band fuqaroning faoliyatini rasmiylaştiriş vazifalari qöyildi. Töqqiz oyda 825 ming kişi işga joylaştirildi, 4,141 million kişining daromadi oşirildi, millionga yaqin norasmiy band fuqaroning faoliyati rasmiylaştirildi. Işsizlik darajasi 4,8%dan 4,1%ga pasaydi, rasmiy band aholi soni esa 12 milliondan oşdi. Norasmiy bandlikni nazorat qiliş doirasida Buxoro, Samarqand, Xorazm va Toşkentda deyarli 500 oziq-ovqat korxonasi tekşirildi; 197 ming norasmiy işlagan fuqaroning faoliyati rasmiylaştirildi, taxminan 300 iş beruvçi javobgarlikka tortildi.
Migrantlar, ozod etilganlar va pensionerlar
Aholini band qiliş masalalari agentligi direktori Sobir Xayitmurdov yil boşidan beri mehnat migratsiyasidan 1,115 million fuqaro qaytganini, ulardan taxminan 200 mingi yana ketganini ma'lum qildi. Reintegratsiya xizmatlaridan 883 ming kişi foydalandi, ulardan 173 mingi işga joylaştirildi yoki tadbirkorlikka jalb etildi. IIV topşirgan röyxatdagi jazoni ötab bölganidan keyin qaytgan 3704 fuqarodan 1892 nafari işga joylaştirildi; bu toifa uçun 1668 kvotalangan iş öri zaxiralanib, ulardan 754 tasiga odamlar joylaştirildi. Işlayotgan pensionerlar haqida Juraev ularning işlaşiga qonuniy taqiq yöqligini va çeklovçi normalar işlab çiqilmasayotganini bildirdi. Xayitmurdov qöşimça qilib, mamlakatda 223 mingdan ortiq pensioner hozir ham işlayotganini va yangi Mehnat kodeksi pensioner yoşiga yetgani uçun şartnomani bekor qilişga imkon bergan avvalgi kodeksdagi normani bekor qilganini qöşdi.





