Asosiy ma’lumotlar

  • as-Sisíning farmoni Suvayş qöltiğidagi 112 mln kv.m yer uçun ruxsat etilgan foydalaniş yönalişlariga «davlat qarzini kamaytiriş»ni qöşdi
  • Moliya vazirligi davlat-xususiy hamkorlik, foydalaniş huquqlari va investitsiyalarni qarzlarga almaştirişni körib çiqmoqda, biroq muddat va qiymatni aytmadi
  • 2025-yil iyunida xuddi şu maqsad uçun Ras-Şuqayrda 174 mln kv.m ajratilgan edi; deputat natijalar böyiça hisobot talab qilmoqda

Yer — qarzni kamaytiriş vositasi sifatida

Misr davlat qarzini qisqartiriş uçun Qizil dengiz sohilidagi katta davlat yer maydonini ajratdi. Ötgan hafta e'lon qilingan va prezident Abdul-Fattoh as-Sisí imzolagan farmon Suvayş qöltiği sohilidagi taxminan 112 million kvadrat metr maydonni qamrab oladi hamda «davlat qarzini kamaytiriş»ni bu hududdan foydalanişning ruxsat etilgan yönalişlari qatoriga kiritadi. Buni The National yozadi.

Moliya vazirligining muddatsiz va raqamsiz reja

Moliya vaziri Ahmad Kuşuq vazirlik qarzni kamaytiriş uçun ajratilgan Qizil dengiz rayonini rivojlantiriş böyiça «strategik reja» tayyorlayotganini ma'lum qildi. LinkedIn'dagi e'lonida u mumkin bölgan mexanizmlarni sanab ötdi: xususiy sektor bilan hamkorlik, foydalaniş huquqlarini beriş va «investitsiyalarning bir qismini tölanmagan qarzlarga almaştiriş». Uning sözlariga köra, tuşumlar qarz körsatkiçlarini yaxşilaş va ijtimoiy dasturlar hamda davlat xizmatlari uçun mablağlarni ozod qilişga yönaltiriladi. Biroq vazir na muddat, na maydonning taxminiy qiymatini aytmadi.

Parlament a'zosining sörovi va 2025-yildagi misol

Vakillar palatasining iqtisodiy masalalar qömitasi a'zosi Muhammad Fuad parlament spikeriga rasmiy sörov-ma'ruza yuborib, quyidagi savollarni berdi: yer qarzni kamaytiriş uçun qanday foydalaniladi, bu umumiy qarz hajmiga qanday ta'sir qiladi va oldingi yer ajratişlar natija beradimi. «Men Qizil dengizdagi 112 million metr yer qarzni kamaytiriş uçun ajratilişi tafsilotlarini tuşuniş va eski yer bilan nima bölganini biliş uçun sörov berdim», — dedi u yakşanba kuni keçqurun maşhur tok-şou efirida.

Oldingi bitimlar bilan soliştiriş

Misol allaqaçon bor: 2025-yilning iyunida Ras-Şuqayrdagi taxminan 174 million kv.m yer qarzni kamaytiriş va islomiy moliya uçun ajratilgan edi; davlat ommaviy axborot vositalariga köra, mahalliy islomiy obligatsiyalar dasturi ötgan yilgi dastlabki joylaştirişlarda taxminan 26,8 mlrd Misr funti (502 mln dollar) jalb qilgan. Hajm jihatidan ikkala maydon ham Misrning Fors körfazi mamlakatlari bilan eng yirik investitsiya bitimlari ortidagi qirğoq yerlari bilan qiyoslanadi, biroq boşqaça foydalaniladi: 2024-yil fevralida Abu-Dabidagi ADQ 24 mlrd dollar tölaşga rozi böldi Örta yer dengizidagi Ras al-Xaymadagi taxminan 170 million kv.m uçun quriliş huquqlari evaziga (Misr 35% uluşini saqlab qolgan holda 11 mlrd dollarlik depozitlarni investitsiyalarga aylantiriş bilan qöşimça), 2025-yil noyabrida esa Qatari Diar 29,7 mlrd dollarlik bitim imzoladi Alam al-Rumdagi taxminan 20 million kv.m maydonni özlaştiriş böyiça, şu jumladan yer uçun 3,5 mlrd dollar naqd pul bilan.

Qarz maqsadlari va metodika bahsi

Farmondan söng boş vazir Mustafo Madbuliy «Misr-2026» forumi tavsiyalari doirasida qarzni kamaytiriş böyiça Kuşuq bilan uçraşuv ötkazdi, bu vazifani hukumatning ustuvor yönalişi deb atadi va har bir vazirlik uçun vazifalarni öz içiga olgan batafsil reja tayyorlab, prezidentga taqdim etişni topşirdi. Forum tavsiyalari davlat qarzini hozirgi 81,9% dan 2030-yilga borib taxminan YaIMning 69,5% gaça kamaytiriş va qarz şiftlarini joriy etişni nazarda tutadi. Kuşuq uç yil içida davlat qarzi YaIMning 96% dan kamayganini va 2025/26-moliya yili byudjeti foiz tölovlarni hisobga olmaganda profit bilan tugaşini ta'kidladi. Biroq The National vazir byudjet sektori qarziga — markaziy bank va davlat organlari moliyasini çiqarib taşlaydigan eng tor körsatkiçga tayanayotganiga e'tibor qaratadi; davlat boşqaruvi organlari qarzining kengroq körsatkiçi, xususan, Misr moliyasiga katta ta'sir qiladigan neft idorasini ham öz içiga oladi. Mart oyining oxiriga kelib byudjet sektori qarzi 17,85 trln Misr funtini taşkil etdi (328 mlrd dollar), şundan 4,17 trln (76,6 mlrd dollar) — taşqi qarz.