XKFH davlatlari Erondan hujumlar uçun tovon talab qildi va BMT Xavfsizlik Kengaşiga murojaat qildi

BMT Xavfsizlik Kengaşida tovon talab qilinişi

Pers körfazi Arab Davlatlari Hamkorlik Kengaşi a'zolari juma kuni Erondan fevralda boşlangan minglab raketa va dron hujumlari oqibatida yetkazilgan zarar uçun töliq tovon puli tölanişini rasman talab qildi hamda BMT Xavfsizlik Kengaşini Tehranni javobgarlikka tortişga va yangi zarbalarning oldini olişga çaqirdi. Bu haqda The National xabar berdi. XKFH boş kotibi Josim Al Budayviy Kengaşning 15 a'zosiga Erondan 28-fevraldan buyon aeroportlar, portlar, neft-gaz obyektlari, elektr stansiyalari, tuzsizlantiriş inşootlari va turar joy hududlariga hujum qilinganini aytdi. «XKFH bu hujumlar va ularning oqibatlari uçun töliq javobgarlikni Eron zimmasiga qöyadi hamda uruşda iştirok etmagan, aksinça mintaqani qizğinlaşişdan saqlaş uçun faol diplomatik sa'y-harakatlar qilgan XKFH davlatlariga qilingan zarbalarni oqlaşga qaratilgan Erondagi barça urinişlarni rad etadi», — deb keltirilgan naşr uning sözlarini iqtibos keltirib.

Dengiz qatnovi va neft oqibatlari

Al Budayviy Hormuz böğozidagi kema yuritiş şaroitlarini 28-fevraldagi holatga qaytarişni talab qildi hamda qatnovga tösqinlik qiliş yoki ötiş uçun qonunsiz yiğimlar joriy etişga urinişlarni rad etdi. Uning sözlariga köra, Eron bilan kelajakdagi har qanday bitim körfaz xavfsizligi muammalarini, jumladan Tehranning yadroviy dasturi, ballistik raketalari, dronlari va qurolli guruhlarni qöllab-quvvatlaşini ham hisobga olişi kerak. Mojarra tufayli böğoz orqali neft yetkazib beriş buzildi: Saudiya Arabistoni kuniga taxminan 4 million barrel xom neftni şarq-ğarb quvuri orqali Qizil dengizdagi Yanbu portiga yö'naltirmoqda — bu jahon neft taklifining taxminan 4 foizini taşkil etadi. BMT boş kotibining örinbosari Xolid Xiyariy muqobil yö'nalişlar orqali energiya eksporti tiklanganiga qaramay, körfazdagi kema yuritiş uruşgaça darajadan ança past qolayotgani haqida ogohlantirdi: «Buni oddiy holatga qaytiş deb qabul qilmaslik kerak». BMT ma'lumotlariga köra, oktyabr fevralda boşlangan uruş davomida savdo kemalariga qilingan hujumlar va hodisalar soni böyiça eng yuqori oy böldi. 11-noyabrga qadar Xalqaro dengiz taşkiloti Hormuz böğozida va qöşni suvlarda 134 tasdiqlangan hodisani qayd etgan; 25 dengizçi halok bölgan, boşqalar jarohatlangan yoki bedarak yö'qolgan. «Bu çeklovlar qança uzoq davom etsa, iqtisodiy xarajatlar şunça yuqori böladi va tijorat işonçini hamda savdo oqimlarini tiklaş şunça qiyinlaşadi. Bu vaziyatning yangi me'yor bölib qolişiga yö'l qöyib bölmaydi», — dedi Xiyariy.

Kontekst: husiylar va Bab-el-Mandeb

Eron hujumlaridan taşqari, mintaqa janubidagi taranglik manbai bölib qolayotgan yana bir omil — naşr ularni Eron qöllab-quvvatlaydigan deb ataydigan yamanlik husiylar: sentyabrdan buyon ular Saudiya aeroportlari, portlari va neft obyektlariga raketa va dron zarbalari berib kelmoqda. Yamanning xalqaro e'tirof etilgan hukumatini qöllab-quvvatlaydigan koalitsiya bilan janglar husiylarning Qizil dengizning janubiy kiriş qismidagi strategik tugun — Bab-el-Mandeb böğoziga yaqinlaşuvidan keyin kuçaydi. Şu tariqa, Xavfsizlik Kengaşidagi XKFH talablari nafaqat ötgan zarbalar uçun tovon haqida, balki mintaqaning ikki muhim dengiz yö'li — şimoldagi Hormuz böğozi va janubdagi Bab-el-Mandeb, ya'ni neft eksportining asosiy marşrutlari ötadigan yö'nalişlar masalasiga ham tegişli. Eronning XKFH bayonotiga reaksiyasi va Xavfsizlik Kengaşi doimiy a'zolarining pozitsiyasi naşrda keltirilmagan.