Asosiy ma’lumotlar

  • 42–50 MGts çastotalardagi signal Yerdan 11,5 yoruğlik yili uzoqdagi GJ 725A yulduzi yaqinida LOFAR teleskopi tomonidan qayd etildi
  • Bu yulduz tizimidan olingan işonçli tasdiqlangan eng past çastotalali uyğun radiosignal
  • Olimlar uç versiyani körib çiqmoqda: yirik sayyoraning qutb şamoli, yulduzning öz faolligi yoki maʼlum GJ 725Ab sayyorasi bilan özaro taʼsir

Yaqin yulduzdan kelingan ğalati signal

Niderlandiya radioastronomiya instituti va Amsterdam universiteti mutaxassislari ham kirgan xalqaro astronomlar guruhi, Yerdan taxminan 11,5 yoruğlik yili uzoqlikda joylaşgan GJ 725A qizil mitti yulduz tizimidan taxminan 45 MGts çastotalada ğalati radiosignal qayd etdi. Bu kaşfiyot haqida Kun.uz arXiv.org saytida joylaştirilgan tadqiqotçilarning preprintiga tayanib xabar berdi. Signal LOFAR radioteleskopi tomonidan keng kölamli osmon tadqiqi çoğida aniqlangan.

Aynan nima qayd etildi

Radiotölqinlar 42–50 MGts diapazonida bölib, kuçli aylana polarizatsiyasiga ega edi — taxminan 74%. Signal bir soatlik kuzatiş davomida saqlanib turdi, biroq boşqa kuzatiş davrlarida qayd etilmadi. Tadqiqot maʼlumotlariga köra, aniq astrometrik tahlil nurlaniş manbasi aynan GJ 725A yulduzi bilan boğliqligini, uning hamroh yulduzi bilan boğliq emasligini tasdiqladi. Signalning juda yuqori yorqinligi tufayli olimlar oddiy nurlaniş mexanizmlarini darhol istisno qilib, bu yerda Quyoş tizimidagi gigant sayyoralarda qutb şamollari (polyar şamlarini) vujudga keltiradigan maxsus fizik jarayon amal qilayotganini aniqladi. Bu yulduz tizimidan olingan, hozirgaça işonçli qayd etilgan va tasdiqlangan eng past çastotalali uyğun (kogerent) radiosignaldir.

Kelib çiqişining uç gipotezasi

Astronomlarda hozirça signal manbaining uçta asosiy versiyasi bor. Birinçisi: bu keng orbita böylab yulduz atrofida aylanadigan, hali kaşf etilmagan yirik sayyoraning qutb şamoli. Biroq mualliflar hisob-kitoblariga köra, bunday sayyoraning kuçli magnit maydoni yolğiz özi yetarli emas — agar u yulduzdan uzoqda bölsa, yulduz şamoli kerakli radio nurlaniş quvvatini taʼminlay olmaydi. Şu sababli tadqiqotçilar gipotetik sayyorda Yupiterning Io yöldoşiga öxşaş faol vulqonli yöldoş bölişi mumkinligini taxmin qilişgan.

Muqobil versiyalar: yulduz faolligi va maʼlum sayyora

Ikkinçi versiya — porlaşning özi yulduzning içki faolligi bilan boğliqligi, garçi uning faolligi juda past deb baholanadi: GJ 725A öz öqi atrofida taxminan 103 kunda aylanadi. Uçinçi gipoteza signalni yulduzning allaqaçon maʼlum bölgan kiçik toşli GJ 725Ab sayyorasi bilan doimiy magnit özaro taʼsiri bilan boğlaydi; bu sayyora töliq aylanişni atigi 11 sutkada bajaradi. Biroq bu versiyani tuşuntiriş qiyin: sayyoraning massasi 2,8 ± 0,4 Yer massasini taşkil etadi va keng tarqalgan modellarga köra, bunday massaning bunday qudratli radiosignalni vujudga keltira oladigan magnit maydoni uçun yetarli emas. Gipotezalardan qaysi biri töğri ekanligi haqida maqola hozirça xabar bermaydi.