Asosiy ma’lumotlar
- Bernxem YI bilan mumkin bölgan kelişuvni «özaro foydali» deb ataydi va muzokaralar «oxirigaça davom etişini» kutadi
- 20-noyabrda Bryusseldagi sammitda oziq-ovqat, energetika va yoşlar harakatçanligi böyiça kelişuvlar rejalaştirilgan
- Muxolifat fikri bölingan: konservatorlar yaqinlaşişga qarşi, liberal demokratlar yagona bozorga qaytişni talab qiladi
Sammit oldidan optimizm
Buyuk Britaniya boş vaziri Endi Bernxem Yevropa Ittifoqi bilan «özaro foydali» kelişuv imkoniyatiga işonişini bildirdi, bu kelişuv, uning sözlariga köra, «2016-yilda odamlar ovoz berayotganda öylagan Breksitga köproq öxşaşi mumkin». U payşanba kuni Irlandiyada Yevropa yetakçilari bilan uçraşuvlardan söng çiqiş qildi, deb xabar beradi BBC News; Anadolu agentligi ham öz bayonida şu sözları keltiradi. Bernxem kelişuv narxlarni pasaytirişga va Britaniya iqtisodini qöllab-quvvatlaşga yordam berişiga umid bildirdi hamda muzokaralar «oxirigaça davom etişi» mumkinligini başorat qildi.
Nima allaqaçon kelişilgan va nima muhokama qilinmoqda
Boş vazir blok bilan yaqinroq aloqalarni örganmoqda va 20-noyabr kuni Bryusselda bölib ötadigan Buyuk Britaniya–YI sammitida oziq-ovqat, energetika va yoşlar harakatçanligi böyiça yangi kelişuvlar imzolanişi kutilmoqda. Sammit oldidan tomonlar breksitdan keyingi oziq-ovqat va qişloq xöjaligi mahsulotlari eksporti tekşiruvlarini bekor qiliş töğrisidagi kelişuv loyihasini kelişib oldi; emissiyalar savdosi hamda yoşlarning sayohat va iş sxemasi böyiça matnlar ham Yevropa Ittifoqi mamlakatlariga yuborildi. Hukumatning baholaşiça, kelişuv oxir-oqibat Britaniya iqtisodiga yiliga 5,1 mlrd funtgaça foyda keltiradi. Kelişuvga Yevropa talabalari uçun öqiş çegirmalari kiradimi yöki yöqmi, Bernxem buni aytişdan baş tortdi, faqat «sörovlar Yevropa tomonidan kelmoqda, biz ham öz sörovlarimizni stolga qöyamiz», deb qayd etdi. Avval, 2025-yilning may oyida, öşa paytdagi boş vazir ser Kir Starmer baliq ovlaş, savdo va boşqa sohalarni qamrab olgan kelişuv tuzgan edi; yaqinlaşib kelayotgan sammit bundan yanada oldinga siljişga qaratilgan.
Yaqinlaşiş çegaralari va partiyalarning munosabati
Bernxem Breksit «köproq zarar keltirgani»ni aygan bölsa-da, u keyingi umumiy saylovlargaça YI bilan munosabatlarda yirik özgarişlarni istisno qildi va leyboristlarning 2024-yilgi saylov manifestidagi majburiyatni tasdiqladi: «yagona bozorga, bojxona ittifoqiga yöki erkin harakatlanişga qaytiş yöq». U blok bilan uzoq muddatli munosabatlar variantlarining «afzallik va kamçiliklarini» ölçaş istagini ham bildirdi. Muxolifatning munosabati ikkiga bölindi: konservatorlar yetakçisi Kemi Badenox avval YI qoidalariga yaqinlaşişga kesin qarşi çiqqan edi, deputat va sobiq vazir Priti Patel esa «Bernxemning YIga berilib ketişi Britaniyani orqaga surib yuboriş xavfini keltiradi», dedi. Liberal demokratlar kelişuv loyihasini «yeçim emas, yamaq» deb atadi hamda yagona bozor va bojxona ittifoqiga qaytişni talab qilmoqda; «yaşillar» ham bojxona ittifoqi tarafdori, Reform UK esa har qanday yaqinlaşişni mamlakat savdo siyosati uçun xavf deb biladi. Bernxem Yevropadagi Britaniya kelajagi böyiça bahslarga qaytişi muzokaralarga yordam berdimi yöki tösqinlik qildimi degan savolga javoban: «Menimça, bu yordam berdi», dedi va oldinda «katta hafta» borligini, kelişuvni «oxiriga yetkaziş» kerakligini qoşimça qildi.
Rasm manbasi, Getty Images 