Asosiy ma’lumotlar

  • ARISE dasturi beşta davlat va bitta mintaqaviy taşabbusda iqlimga moslaşuv loyihalarini moliyalaştiradi
  • Beşta davlatning har biri 30 million dollar, Mozambik va Malavi uçun mintaqaviy taşabbus 40 million dollar oladi
  • Dastur mablağlarining 40 foizi olti köp tomonlama taraqqiyot banki iştirokida xususiy sektorga yönaltiriladi

ARISE dasturining birinçi iştirokçilari

Climate Investment Funds (CIF) jamğarmasi iqlim özgarişiga moslaşuv loyihalarini moliyalaştiriş va iqlim xavflariga zaif davlatlarda çidamlilikni oşirişga qaratilgan ARISE dasturi uçun tanlangan birinçi beşta davlat va bitta mintaqaviy taşabbusni eʼlon qildi. Eʼlon payşanba kuni Turkiyaning Antalya şahrida bölayotgan COP31 sammitining «kök zonasi»dagi tadbirda ötkazilgan bölib, unda iqlim çidamliligini mustahkamlaş, moslaşuvni moliyalaştiriş hamda davlat va xususiy investitsiyalarni jalb qiliş masalalari muhokama qilindi.

Moliyalaştiriş hajmlari va dasturga bölgan talab

CIF boş direktori Tarie Gbadegesin iqlim özgarişi butun dunyoda odamlar hayoti, tirikçilik va iqtisodiy istiqbollarga tobora kuçliroq taʼsir körsatayotganini, bu esa moslaşuvga katta investitsiyalarni talab qilişini bayon etdi. Uning sözlariga köra, dastur mablağlarining 40 foizi xususiy sektorga yönaltiriladi, investitsiyalar esa olti köp tomonlama taraqqiyot banki bilan hamkorlikda amalga oşiriladi. U dasturga bölgan yuqori talabni taʼkidladi: 70 davlat ariza topşirgan, faqat eng yaxşi 25 ta ariza esa tezkor investitsiyaga tayyor 700 million dollarlik loyihalar portfelini taşkil etadi.

Mablağlar kimlarga va nimaga yönaltiriladi

Dasturning birinçi bosqiçi Germaniya, Irlandiya va Ispaniya hissa mablağlari hisobiga Bangladeş, Gaiti, Qirğiziston, Marokaş va Syerra-Leonega, şuningdek, Mozambik va Malavini qamrab oluvçi mintaqaviy taşabbusga beriladi. Beşta davlatning har biri 30 million dollarga, mintaqaviy taşabbus esa 40 million dollarga umid qilmoqda. Bangladeşda investitsiyalar qirğoq infratuzilmasini mustahkamlaş va iqlimga qulay qişloq xöjaligiga qaratiladi, Gaitida esa qirğoqni himoya qiliş va mangrlarni tiklaş ustuvor deb eʼlon qilingan. Qirğiziston suv va qişloq xöjaligi tarmoqlarining iqlim çidamliligini oşiriş uçun yordam oladi. Marokaşda mablağlar suv xavfsizligi, qayta tiklanadigan energiyadan foydalanadigan çuçuklaştiriş va oqava suvlarni qayta işlatişga yönaltiriladi, Syerra-Leoneda esa qirğoqni himoya qiliş va mangr ekotizimlarini tiklaşga sarflanadi. Mozambik va Malavi uçun möljallangan mintaqaviy taşabbus iqtisodiy jihatdan muhim hududlarni suv toşqinlari, qurğoqçilik va siklonlardan himoya qilişga, ayni paytda xususiy investitsiyalarni jalb qilişga qaratilgan.