Asosiy ma’lumotlar

  • Tanzaniya prezidenti Samia Suluhu Hasan Antalyadagi COP31 sammitida çiqiş qildi, sammit 20-noyabrgaça davom etadi
  • U Parij kelişuvining 6-moddasi böyiça şaffof karbonat bozori mexanizmi va qulay iqlim moliyalaştirişga çaqirdi
  • Tanzaniya 2030-yilgaça elektr ta’minotini 75 foizga yetkaziş va 2034-yilgaça xonadonlarning 80 foizini toza pişiriş usullari bilan ta’minlaş maqsadini qöygan

Tanzaniyaning iqlim sammitidagi uçta ustuvor vazifasi

Tanzaniya prezidenti Samia Suluhu Hasan 20-noyabrgaça davom etadigan Turkiyaning Antalya şahridagi COP31 sammitida söza çiqdi. U yanada qulay iqlim moliyalaştiriş va adolatli global karbonat bozoriga çaqirib, Afrikada energetika ötişi avvalo arzon elektr energiyaga kiriş imkonini ta’minlaşi kerakligini ta’kidladi. «Parij kelişuvining 6-moddasiga muvofiq şaffof karbonat bozori mexanizmiga muhtojmiz», — dedi Hasan va bu mexanizm adolatli narx şakllanişini, foydalarning teng taqsimlanişini va ekologik butunlikni ta’minlaşi lozimligini qöşimça qildi.

Iqlim zarbalari Tanzaniya uçun qança turadi

Hasanning baholaşiça, uzoq davom etadigan qurğoqçilik, başorat qilib bölmaydigan yoğinlar va dengiz sathining kötarilişi kabi iqlim silkinişlari Tanzaniyaga har yili taxminan YaIMning 2–3 foizi miqdorida zarar yetkazmoqda. Mamlakat iqtisodiyoti tabiiy resurslar va yomğirga tayanadigan dehqonçilikka qattiq bögliq. Prezident iqtibos keltirgan YuNESKO ma’lumotlariga köra, Kilimanjaro muzliklari 1912-yildan buyon maydonining 91 foizini yöqotgan, qurğoqçilik esa allaqaçon energiya ta’minotini buzmoqda. Hasan iqlim tahdidlari umumiy bölsa-da, milliy şaroitlardagi farqlar hisobga olinişi va iqlim çoralari «umumiy, ammo farqlangan javobgarlik» tamoyiliga tayanişi kerakligini ta’kidladi.

Moliyalaştiriş, energetika va barqaror rivojlaniş

Hasan birinçi ustuvor vazifa sifatida «yetarli, başorat qilinadigan va qulay» iqlim moliyalaştirişni nomladi: rivojlanayotgan mamlakatlarga, ayniqsa moslaşuv uçun, grantlar va imtiyozli kreditlar, şuningdek texnologiyalar uzatilişi zarur. Ikkinçisi — energetika ötişiga investitsiyalar: «Afrika uçun energetika adolati arzon, işonçli va barqaror energiyaga teng huquqli kiriş degani», — dedi u. Tanzaniya elektr ta’minotini 2030-yilgaça 75 foizga yetkazişga qaratilgan Milliy energetika paktini amalga oşirmoqda, alohida strategiya esa 2034-yilgaça toza pişiriş usullariga 80 foiz kirişni nazarda tutgan. Avgust oyida Hasan 2115 MVt quvvatga ega Julius Nyerere gidroelektr stansiyasini foydalanişga topşirdi; hukumat ma’lumotlariga köra, mamlakatdagi umumiy örnatilgan generatsiya quvvati 4646 MVtga yetdi. Prezident, şuningdek, Tanzaniyaning karbonat kreditlari çiqariş salohiyatiga — transport, çiqindilarni boşqariş, qayta tiklanadigan energetika va örmon sohasida — e’tibor qaratdi: örmonlar taxminan 48,1 million gektarni egallaydi. Uçinçi ustuvor vazifa — innovatsiyalar, industrializatsiya va yoşlar uçun «yaşil» könikmalarga urğu berilgan inklyuziv va iqlimga çidamli rivojlaniş. «COP31 buriliş nuqtasi bölsin — va’dalardan natijalarga, ambitsiyalardan harakatlarga, majburiyatlardan ölçanadigan natijalarga», — deb yakunladi u. UONGOZI Institute ma’lumotlariga köra, tanzaniyalik xonadonlarning taxminan 82 foizi ötin yoki kömir bilan pişiradi, YUNIDO esa yillik örmon yöqotişini 372 ming gektar deb baholaydi — aynan şu raqamlar toza oşxona nima uçun Hasanning asosiy siyosiy ustuvor vazifalaridan biriga aylanganini tuşuntiradi.