Asosiy ma’lumotlar

  • Vaşington 2027-moliya yilidan başlab beş yıl üçün 3 trln yendan oşıq summa ($19 mlrd) talab qilmoqda — bu 1,06 trln yenlik amaldagi kelişuvdan deyarli üç barobar kö'p
  • Tokio taxminan 1,5 trln yen ($9,5 mlrd) miqdorida qarşı taklifni kö'rib çiqmoqda
  • Navbatdagi muzokaralar raundi öz oldiga hafta kutilmoqda; maqsad — yıl oxirigaça kelişuvga erişiş

Vaşingtonning talabi va Tokioning javobi

AQŞ prezidenti Donald Tramp ma'muriati Yaponiyadan söredi amerika göşinlarining joylaşdırilışı üçün moliyaviy hissani deyarli üç barobarga oşirışni — 2027-moliya yilidan başlab beş yıl üçün 3 trln yendan oşıq miqdorga (taxminan $19 mlrd). Buni muzokaralar jarayonidan xabardor diplomatik manbalarga tayanib Kyodo News agentligi xabar qildi; materialni Türkiyaning Anadolu agentligi iqtibos keltirdi.

Qarşı taklif va kelişuv doirasi

Kyodo manbalariga kö'ra, Tokio bu talabni bajarış qiyin deb hisoblab, taxminan 1,5 trln yen ($9,5 mlrd) miqdorida qarşı taklifni kö'rib çiqmoqda. Diplomatik manbalardan biri şunday dedi: «Beş yıl üçün 3 trln yenni qabul qiliş qiyin bö'lardi, ammo 1,5 trln yen atrofida tö'laş imkoni bor».

Amaldagi kelişuvni nima almaştiradi

Yangi kelişuv 2027–2031-moliya yillarini qamrab olib, muddati martda tugaydigan 1,06 trln yen ($6,7 mlrd) lik amaldagi beş yillik kelişuvni almaştirişi kerak. Muzokaralar yozda Tokioda başlangan, navbatdagi raund öz oldiga hafta kutilmoqda; ikkala tomon yıl oxirigaça kelişuvga erişişga intilmoqda. Naşr xabariga kö'ra, paketga mumkin bö'lgan hujumlardan himoya maqsadida amerika harbiy obyektlarini mustahkamlış üçün yiliga 300 mlrd yendan oşıq xarajatlar kirişi mumkin; Yaponiya bazalar funksiyalarini yer ostiga kö'çiriş va portlaşlar hamda elektromagnit hujumlarga qarşı konstruksiyalarni mustahkamlışni kö'rib çiqmoqda.

Kontekst

Tramp birinçi prezandalik davrida ham Tokioga bosim ö'tkazib, amerika harbiy infratuzilmasiga sarflanadigan xarajatlarda kattaroq uluş talab qilgan edi. Osiyo-Tinç okeani mintaqasında Vaşingtonning eng qadimiy harbiy ittifoqçilaridan biri bö'lgan Yaponiyada 50 mingdan ortiq amerika harbiy xizmatçisi, şuningdek, keng kö'lamli bazalar va AQŞ harbiy aktivlari joylaşgan. Rasmiy şaxslarning pozitsiyasi yoki muzokaralar natijalari haqida xabarda heç narsa aytilmagan — masala hozirgina muzokaralar predmeti bö'lib qolmoqda va yakuniy qaror hali noma'lum.