Asosiy ma’lumotlar

  • AIIB iqlim investitsiyalari uluşi böyiça maqsadni muddatidan oldin bajardi: 2025-yilgaça rejalaştirilgan 50 foiz örniga 72 foiz
  • Bank va Turkiya oktyabr oyining oxirida direktorlar kengaşi tasdiqlagan 1,6 mlrd dollarlik moliyaviy paketni imzoladi
  • Turkiya — AIIBning hajm böyiça ikkinçi bozori: 48 ta loyiha, jami 11,06 mlrd dollar

AIIB xususiy kapitalga urğu bermoqda

Osiyo infratuzilma investitsiya banki (AIIB) loyihalar xavflarini kamaytiriş, siyosiy islohotlarni qöllab-quvvatlaş va texnik ekspertiza taqdim etiş orqali iqlim infratuzilmasiga köproq xususiy investitsiya jalb etişga intilmoqda. Buni COP31 doirasida, Antaliyada bank vitse-prezidenti Ajay Pandey Anadolu agentligiga bergan intervyusida ma’lum qildi.

Davlat mablağlari nima uçun yetarli emas

Pandeyning baholaşiça, köp tomonlama taraqqiyot banklari global iqlim moliyalaştiriş taqçilligini yopişda muhim rol öynaydi, çunki davlat mablağlari trillionlab dollarlarga baholanadigan ehtiyojlarni qoplamaydi. «Biz bu böşliqni yopa olmaymiz, çunki u trillionlar bilan ölçanadi. Şu sababli xususiy kapitalni jalb etişimiz kerak», — dedi u. Bank hukumatlar bilan uç darajada işlaydi: qulay siyosiy muhit yaratiş, infratuzilma loyihalarini moliyalaştiriş va ularni xususiy sektor uçun jozibador qiliş. Investorlarni jalb etiş uçun, Pandey ta’kidlaganidek, loyihalar işlaydigan daromad manbalari va başorat qilinadigan daromadlilikni körsatişi lozim — taraqqiyot banklarining vazifasi loyihani «bankka mos» qilişdir. AIIB töğridan-töğri kreditlar, uluşli investitsiyalar va kafolatlardan, şuningdek, xavflarni kamaytiriş maqsadida boşqa taraqqiyot banklari bilan hamkorlikdan foydalanadi. Bank aktivlarining balans qiymati taxminan 80 mlrd dollarni taşkil etadi; ön yil içida u 80 dan ortiq mamlakatda 380 dan ortiq loyihani moliyalaştirişni tasdiqladi.

Iqlim investitsiyalari allaqaçon 72 foizni taşkil etmoqda

Pandey AIIB dastlab 2025-yilgaça infratuzilma investitsiyalarining 50 foizini iqlim moliyalaştirişga yönaltirişni rejalaştirganini, biroq maqsadga muddatidan oldin erişilganini, hozirgi uluş 72 foizni taşkil etişini qayd etdi. Bank iqlim moliyalaştirişni alohida toifa sifatida körmaydi, balki iqlim bilan boğliq masalalarni loyihalaş bosqiçidan boşlab infratuzilma loyihalariga singdiradi.

Turkiya uçun 1,6 mlrd dollarlik paket

COP31 doirasida AIIB va Turkiya mamlakatning iqlim majburiyatlari doirasidagi siyosat va institutsional islohotlarni qöllab-quvvatlaş uçun 1,6 mlrd dollarlik moliyaviy paket töğrisidagi kelişuvni imzoladi. Paket oktyabr oyining oxirida bank direktorlar kengaşi tomonidan tasdiqlangan. U Turkiyaning iqlim qonuni va 2053-yilgaça nol emissiyaga ötiş yöli doirasida 2035-yil uçun emissiya maqsadini belgilovçi ikkinçi milliy darajadagi hissasini (NDC) qöllab-quvvatlaydi. Moliyalaştiriş uç yönaliş böyiça tuzilgan: barqaror moliya, tarmoqlarni karbonsizlantiriş va iqlimga moslaşuvçanlik. Pandey paket Turkiyaning özi boşlagan, taşqaridan yuklatilgan islohotlarni emas, qöllab-quvvatlaşini ta’kidladi. Alohida komponent qayta tiklanadigan energiya uçun uskunalar va detallar eksportiga kömaklaşişga qaratilgan. Turkiya — AIIBning tasdiqlangan moliyalaştiriş hajmi böyiça ikkinçi bozori: bank mamlakatda jami 11,06 mlrd dollarlik 48 ta loyihani tasdiqladi. Pandeyning sözlariga qaraganda, Turkiyadagi muvaffaqiyatli loyihalar bankning boşqa a’zo davlatlari uçun namuna böla oladi.

COP31 — harakatlar konferensiyasi

Pandey joriy konferensiyani Braziliyadagi COP30 bilan soliştirib, yangi maqsadlar qöyişga emas, aniq harakatlar va amalga oşirişga kuçli urğu berilganini qayd etdi. Misol sifatida u elektrifikatsiya, mintaqaviy elektr tarmoqlari va iqlim investitsiyalarini tezlaştiriş böyiça amaliy qadamlar muhokamasini keltirdi. «Bu maqsadlar COPi emas, bu amalga oşiriş COPi, harakatlar COPi», — xulosa qildi u va xususiy kapitalni jalb etiş ötişni moliyalaştiriş böyiça muhokamalarning markaziy mavzusiga aylanganini qöşdi.