Asosiy ma’lumotlar
- Yuriy Miroşniçenko 10-noyabr kuni 89 yoşida vafot etdi, 11-noyabrda Dombrabod qabristoniga dafn qilindi
- U 1937-yilda Samarqandda tuğilgan, «Toşgiprogor»da işlagan va TMM-ARH ustaxonasiga rahbarlik qilgan
- Aynan u 1960-yillarda Jarskiy aka-ukalarning birinçi mozaik panosini töqqiz qavatli uyda kelişib bergan, bu toşkent mozaikalariga yöl oçgan
Ölim va xotira
1966-yilgi zilziladan söng Toşkentni tiklaşda qatnaşgan va poytaxt qiyofasining şakllanişiga hissa qöşgan me’mor Yuriy Georgiyeviç Miroşniçenko 10-noyabr kuni 89 yoşida vafot etdi. 11-noyabr kuni u oxirgi yöliga kuzatilib, Dombrabod qabristoniga dafn qilindi. Bu haqda Gazeta.uz xabar berdi; naşr me’morga bağışlangan materialni e’lon qildi. Material asosini arxitektura tadqiqotçisi Ruşena Seminogova ikki yil oldin uning arxivi ustida işlayotgan paytida olib borgan, ilgari çop etilmagan katta suhbat taşkil etadi.
Me’morning hayot yöli
Miroşniçenko 1937-yil 17-iyulda Samarqandda tuğilgan, Toşkent politexnika institutining quriliş fakulteti arxitektura bölimida öqigan. 1960-yil sentyabrda ta’limni tuğatgaç, yönaliş bilan «Toşgiprogor»ning uçinçi ustaxonasiga işga kirgan; uning birinçi işi Çilonzor savdo markazi bölgan. Keyinçalik u «Uzşaharsozlik» va BoshAPU institutlarida işladi, faoliyatining yakuniy bosqiçi esa özining TMM-ARH loyiha ustaxonasi böldi. Amalga oşirilgan loyihalari orasida u Termizdagi «Meridiyan» mehmonxonasini, Bogdan Xmelnitskiy va Afrosiyob köçalaridagi qurilişni, şuningdek, ikki marta Sovet Ittifoqi Qahramoni — kosmonavt Vladimir Djanibekovga bağışlangan arxitektura-haykaltaroşlik majmuasini sanab ötgan.
Şahar qiyofasini özgartirgan qaror
Gazeta.uz bahosiga köra, Miroşniçenkoning bir qarori toşkent mozaikalari tarixidagi buriliş nuqtasi böldi. 1966-yilgi zilziladan söng Pötr, Nikolay va Aleksandr Jarskiy rassomlar yangi köp qavatli uylarning fasadlarini mozaik panolar bilan bezaşni taklif qilişdi, biroq buning uçun arxitektura idoralarining roziligi kerak edi. Pötr Jarskiy öşa paytda «Toşgiprogor» loyiha institutining boş me’mori lavozimida işlagan Miroşniçenkoga murojaat qildi. Me’morning öz sözlariga köra, u avval rad etmoqçi bölgan, biroq rassom uni işontira olgan va loyiha tasdiqlangan. Şundan söng mozaik panolar turar-joy uylarining tomonlarida, jamoat binolarining vestibyullarida, metro bekatlarida va favvoralarda paydo böla boşladi; bugungi kunda ular Toşkentning tanib böluvçi qiyofasining bir qismi sifatida qabul qilinadi — bu qiyofani tadqiqotçilar örganadi, arxitektorlar va butun dunyodagi sayyohlar qiziqiş bildiradi.
Arxiv, kitob va xotiralar
2025-yilda me’morning yaqin dösti va hamkori, muhandis Viktor Perşinning qizi Mayya Perşinaning iştirokida — u kitobni tahrirlab, raqamlaştirgan — Miroşniçenkoning «Xotira kaleydoskopi» nomli avtobiografiyasi çop etildi. Arxitektura tarixçisi Boris Çuxoviç özining Facebookdagi yozuvida bu kitob — na arxitekturadagi şaxsiy hissani örganiş, na özini oqlaş vositasi, balki mozaika me’morining hayotini tiklaydigan alohida hikoyalar töplami: uning bolaligi, talabalik yillari, loyihalari va döstlari bilan uçraşuvlari. Xotiralarida Miroşniçenko eski Toşkentning izlarini izlaş haqida ham gapirgan: bunday sayrlardan birida xotini bilan Samarqand darvozalari atrofida ular tasodifan yozgi ustaxona — yozuvçi Abdulla Qodiriyning özi loyihalaştirib qurgan va uning oilasi qölida saqlanib qolgan şiyponga duç kelişgan.
