Asosiy ma’lumotlar

  • 2026-yilgi EPSO AD5 tanlovida 174 727 ariza topşirilgan, ulardan 79 343 tasi Italiyadan va 11 699 tasi Germaniyadan
  • Yevrokomissiyaning taxminan 33 000 administratori orasida atigi 1 370 nafari nemis, 380 nafari golland, 264 nafari şved, Daniya va Finlyandiyadan har biri 200 dan kam xodim
  • Yevroparlament deputati Monika Xolmayyer kam vakillik qiladigan mamlakatlar uçun alohida tanlovlar ötkazişni taklif qilmoqda

Yevropa Ittifoqi institutlari kadrlaridagi nomutanosiblik

Yevropa xodimlar tanlaş byurosi (EPSO) 2026-yilgi administratorlar uçun umumiy AD5 tanloviga 174 727 ariza qabul qilgan. Nomzodlarning deyarli yarmi — 79 343 kişi — Italiyadan. Yevropa Ittifoqida aholisi eng köp bölgan Germaniya 11 699 ariza berdi, Şvetsiya 1 804, Daniya esa 1 000 dan kam. Bu nomutanosiblik işlaydigan xodimlar orasida ham körinadi: Yevrokomissiyaning taxminan 33 000 administratori orasida atigi 1 370 nafari Germaniya fuqarosi, 380 nafari Niderlandiya, 264 nafari Şvetsiyadan, Daniya va Finlyandiya esa har biri 200 dan kam xodim bilan vakillik qilmoqda. Amaldagi xodimlar nafaqaga çiqqani sari ularning soni kamayib boradi, yaqin istiqbolda esa avlodlar almaşinuvi körinmayapti.

Şimolliklarga Bryussel nima uçun kerak emas

Eurostat maʼlumotlariga köra, 2025-yilda Germaniyada sönggi bitiruvçilarning 90,6 foizi, Niderlandiyada 90,1 foizi iş bilan taʼminlangan bölib, Yevropa Ittifoqining örtaça körsatkiçi 83 foizni taşkil etgan; Şvetsiyada ham bitiruvçilar bandligi 90 foizdan oşgan. Germaniya xususiy sektori muhandislar, moliyaçilar, yuristlar va iqtisodçilarga soliqlardan oldin yiliga 55 000–70 000 yevro boşlanğiç maoş taklif qilmoqda, davlat xizmatida esa oyiga 4 500–5 300 yevro asosiy maoşga ega A13 toifasi mavjud. Yevropa Ittifoqi institutlarida AD5 darajasidagi yangi xodim oyiga taxminan 4 749 yevro sof maoş oladi, ekspatriat ustamasi bilan esa taxminan 5 734 yevro. Xristian-demokratlar ittifoqi nomidan Yevroparlament deputati Monika Xolmayyer köplab sohalarda Yevropa Ittifoqi maoşlari «aslida pastroq» ekanligini, EPSO orqali tanlov esa şunçalik uzoq çözilişini qayd etdiki, bitiruvçilarning bir qismi javob kutmasdan boşqa iş topadi. Qöşimça tösiqlar — köçib ötiş, ikkinçi yoki uçinçi tilda işlaş, uy-joy xarajatlari va kasbiy aloqalarning uzilişi; hatto EPSO zaxira röyxatiga kiriş ham işga joylaşişni kafolatlamaydi.

Janub Bryusselda imkon körmoqda

Janubiy Yevropa bitiruvçilari uçun Yevropa Ittifoqidagi karyera sezilarli yaxşilaniş sifatida körinadi. Eurostat maʼlumotlariga köra, 2025-yilda Italiyada sönggi bitiruvçilarning atigi 71,8 foizi, Gretsiyada esa 62,4 foizi iş bilan taʼminlangan. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot taşkiloti (OECD) maʼlumotlariga köra, 2026-yilning birinçi çoragida italiyaliklarning maoşlari 2021-yil boşidagi darajadan 6,1 foizga past bölib qolgan — bu OECD yirik iqtisodiyotlari orasida eng katta pasayiş. Ispaniyada 2025-yilda işsizlik 10,5 foizni taşkil etib, Yevropa Ittifoqidagi eng yuqori körsatkiç bölgan, maoşlar esa 2021-yil boşidagi darajadan 2 foizga past qolgan. Gretsiyada işsizlik 8,9 foizga yetgan, aholining 26,4 foizi erkin daromadining kamida 40 foizini uy-joyga sarflaydi, Yevropa Ittifoqi böyiça örtaça körsatkiç esa 7,7 foiz. Italiya, Ispaniya yoki Gretsiyada oliy maʼlumotli boşlanğiç davlat xizmatçisi oyiga 780–1 800 yevro sof maoş oladi — bu AD5 darajasidan sezilarli darajada past. Xolmayyer oliy maʼlumotli yoşlar orasida işsizlik Ispaniya, Italiya va Gretsiyada şimoldagiga qaraganda yuqoriligi va bu xavotir hamda ariza topşirişga tayyorgarlikka taʼsir qilişi mumkinligini taxmin qilgan.

Bryussel nima taklif qilmoqda

Yevropa Ittifoqi institutlariga tanlov xizmat körsatiş asosida ötkaziladi va arizalar soni muvaffaqiyatli nomzodlarning fuqaroligini oldindan belgilab qöymaydi, biroq şimolning barqaror past iştiroki katta amaldorlar nafaqaga çiqqani sari geografik nomutanosibliklarni tuzatişni qiyinlaştirmoqda. Yevrokomissiya kam vakillik qiladigan mamlakatlardan nomzodlarni jalb qiliş böyiça harakat rejalarini işlab çiqqan, biroq arizaçilar umuman kam bölganda bu rejalar samara bermayapti. Byudjet nazorati qömitasi aʼzosi Xolmayyer kam vakillik qiladigan aʼzo davlatlar uçun alohida tanlovlar ötkazişni taklif qildi va maqsad — barça mamlakatlarning faqat Komissiyada emas, agentliklar va boşqa institutlarda ham mutanosib vakilligi ekanligini taʼkidladi. Şu bilan birga, uning sözlariga köra, qaror odamning özida qoladi: Yevropa Ittifoqidagi karyera köçib ötiş, tillarni örganiş va yaqinlaridan uzoqda yaşaş degani.